काठमाडौँ — गत असार २४ को भोटेकोशीको बाढीले रसुवागढी बन्द भएपछि चीनसँगको आयात व्यापारको अन्तिम विकल्प तातोपानी नाका मात्र हो । तर तातोपानी नाकाको मितेरी पुलबाट करिब २ किमि काठमाडौंतर्फ भोटेकोशी गाउँपालिका–२ कोदारीमा गएको पहिरोले सातादेखि यातायात अवरुद्ध हुँदा व्यापारिक कारोबार अस्तव्यस्त भएको छ भने मान्छे आउजाउ गर्नसमेत कठिन भएको छ । 

यातायात अवरुद्ध भएपछि अहिले व्यापारिक सामान बोकेका सयौं कन्टेनर नेपाल र चीनको सीमा क्षेत्रमा अड्किएका छन् । मानसरोबर आउजाउ गर्ने तीर्थयात्री हिँडेरै वारपार गर्न बाध्य छन् । स्याउ, लसुन, अंगुर,आँपलगायतका फलफूल तथा मसलाजन्य वस्तु कन्टेनर भित्रै सड्न थालेको गुनासो व्यवसायीले गरेका छन् । 

रसुवा नाका बन्द भएपछि व्यापारिक करोबार र तीर्थयात्रीको आउजाउ तातोपानीमा केन्द्रित भएका कारण नाका अस्तव्यस्त भएको हो । 

सडकलाई तल्लो भागबाट भोटेकोशीले कट्टान गरिरहने र माथिल्लो भागबाट माटोको लेदो बगिरहने समस्या तीन महिनादेखि बेलाबेलामा बल्जिने गरेको छ । बर्सात् नरोकिएसम्म समस्या तत्कालै समाधान हुने अवस्था देखिएको छैन ।

गत जेठदेखि नै अस्थायी रुपमा पहिरो पन्छाएर कन्टेर खुलाउने र पहिरो आएपछि फेरि बन्द हुने भइरहेको थियो । सडक विभागको डोजर प्रयोग गरेर स्थानीय व्यवसायीसमेतको सहयोगमा दिनको एक पटक व्यापारिक कन्टेनरहरु भन्सार हातमा भित्र्याउने गरिएको थियो । लार्चास्थित सुख्खा बन्दरगाहभन्दा करिब साढे ६ किमि सीमातर्फ सडक अवरुद्ध हुँदै आएको छ । 

अरनिको राजमार्गको बाह्रबिसे–तातोपानी खण्डको सीमा जोड्ने सडक जताततै पहिरोको जोखिममा छ त्यसमा पनि कोदारी पहिरोले थप समस्या पारेको छ । स्याउ, लसुनलगायतका खाद्यवस्तु कुहिने सम्भावना बढेको छ भने करोडौंमा व्यापारिक सामान बोकेका कन्टेनरहरु बाटैमा अलपत्र भएका छन् । 

व्यापारीहरुले आफ्नो सम्पत्ति असुरक्षित भएको गुनासो गर्न थालेका छन् । स्याउ व्यापारमा संलग्न स्थानीय व्यवसायी शारदा पराजुलीले स्याउ, अंगुर लसुन, आँप बोकेका ६५ वटा ठूला कन्टेर तिब्बतको नेलाम क्षेत्रमा अलपत्र अवस्थामा रहेको छ । चिनियाँ ६० कन्टेनर सामान नेपाली डेढ सयभन्दा बढी कन्टेनर हुनेगर्छ । 

नेपालतर्फ तातोपानी नाकामा स्याउ बोकेका १७ वटा नेपाली कन्टेर पहिरोका कारण भन्सार भित्रन पाएका छैनन् । बर्सात् भएपछि सडक बग्ने र घाम लागेपछि डोजर लगाएर खेलाउने गरिँदै आएको थियो ।  बुधबार भने माथिल्लो भागबाट ठूलो ढुंगा खसेर बग्दै गरेको सडकको बीचमा अड्किएको छ । उक्त ढुंगा हटाउने क्रमममा डोजरले माटो पन्छाउँदा बस्ती नै खतरामा पर्ने भन्दै स्थानीयले विरोध जनाएका छन् । 

उनीहरुले दैनिक डोजर चलाएर कुनातर्फको भाग कटिङ गर्दा आफूहरुको बस्ती बग्न थालेको बताएका छन् । पहिरो क्षेत्रमा पर्ने भोटेकोशी गापा–२ का अध्यक्ष कुमार श्रेष्ठले बर्सेनि अर्बौं राजस्व उठ्ने नाकालाई नियमित रुपमा सञ्चालन गर्न संघीय सरकारले बेवास्ता गरेको गुनासो गरे । 

उनले पहिरोले गाउँनै बगाउन लागेकाले स्थानीयले विरोध जनाउनु स्वभाविक भएको बताए । यातायात सञ्चालन गर्ने कि गाउँ जोगाउने समस्या भएको उनले बताए । सिन्धुपाल्चोक उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष बुद्धराज बस्नेतले पहिरो निरन्तर बगिरहेकाले यातायात सञ्चालन हुने समय झन् अनिश्चित बन्दा कारोबार चौपट भएको बताए ।

सातादेखि सडक खुलाउन फिल्डमा रहेका अध्यक्ष बस्नेतले यसअघि पनि डोजरकै सहायताले दैनिक केही समय यातायात सञ्चालन गरेर कन्टेनरहरु पार गरेर व्यापार चलाएको जानकारी दिए । रसुवा भन्सार पूर्ण रुपमा बन्द भएपछि चीनसँग स्थलमार्ग भएर गरिने व्यापारको एउटै मात्र नाका जोडिएको तातोपानीको सडक व्यवस्थित गर्न सरकारी अधिकारीहरु गम्भिर नभएको दुखेसो बस्नेतले पोखे । 

तातोपानी भन्सार अधिकृत सूर्य काफ्लेले सडक अवरुद्ध भएकाले राजस्व संकलनमा प्रत्यक्ष प्रभाव परेको बताए । सडक अवरुद्ध हुने क्रम जेठबाटै सुरु भएको उनले बताए । भन्सारको यो महिनाको राजस्व ३६ प्रतिशत मात्र संकलन भएको छ । काफ्लेले भने, ‘बेलाबेलामा हुने सडक अवरुद्धका कारण भन्सार कारोबार प्रभावित हुँदै आएको छ ।’ 

मानसरोवार जाने सयौं तीर्थयात्रु बाटैमा अलपत्र भएका छन् । सामान बोकेका र खाली कन्टेनर तथा तीर्थयात्री लिन र पुर्‍याउन गएका यात्रु बसहरुले सडक ढाकेको छ । बुधबार एकै दिन ११ सय तीर्थयात्री तातोपानी नाका भएर आउजाउ गरेका छन् । आउजाउमा समस्या हुँदा तातोपानीका होटलहरुमा तीर्थयात्री खचाखच रहेका छन् ।

रसुवा बन्द भएपछि मानसरोबर जाने तीर्थयात्री तातोपानीतर्फ आएका हुन् । अहिले रसुवातर्फको केरुङको गोदाममा रहेको तयारी पोशाक लगायतका मालवस्तु तातोपानीबाटै ल्याउनुपर्ने बाध्यता रहेको छ । तातोपानी नाकाबाट नेपाल ल्याउनुपर्ने झण्डै ६ सय कन्टेनर केरुङमा रहेको व्यापारीहरु बताउँछन् । 

उक्त सामान तातोपानी नाका भएर नेपाल भित्रन सडक खुल्नुपर्छ । वाणिज्य संघका अध्यक्ष बस्नेत पर्याप्त इक्युमेन्ट र निर्माण सामग्रीको उपलब्धता नभएसम्म सडक अस्थायी खुलाउन पनि कठिन भएको बताउँछन् ।

व्यवसायी पराजुलीले स्याउलगायतका फलफूल गन्हाउन सुरु गरिसकेको जानकारी दिएका छन् । उनले भने, ‘छिट्टै ल्याउन नसक्ने हो भने खेर जाने निश्चित छ ।’ गत वर्ष पनि बाढीपहिरोका कारण केरुङ र तातोपानी नाका बन्द हुँदा करोडौं रुपैयाँ मूल्यको स्याउ तिब्बती भू–भागमा फ्याँकेको स्मरण गर्दै पराजुलीले हरेक वर्ष यस्तै अवस्था आउने गरेको बताए ।