भारतलगायत मुलुकबाट निर्बाध आयात भइरहेको ‘डाइटेरी सप्लिमेन्ट’ आयातले पर्सा–बारा औद्योगिक करिडोरको परवानीपुरस्थित ‘जयश्री हेल्थकेयर’ रुग्ण अवस्थामा
What you should know
काठमाडौँ — विदेशी उत्पादनसँग प्रतिस्पर्धा गर्न नसक्दा आहारपूरक उद्योग संकटमा परेको छ । भारतलगायत मुलुकबाट निर्बाध आयात भइरहेको आहारपूरक (डाइटेरी सप्लिमेन्ट) आयातले पर्सा–बारा औद्योगिक करिडोरको परवानीपुरमा रहेको आहारपूरक उद्योग ‘जयश्री हेल्थकेयर’ रुग्ण अवस्थामा पुगेको हो ।
विशेषगरी भारतबाट जभाभाबी ढंगले आयातित ‘डाइटेरी सप्लिमेन्ट’ ले स्वदेशी उद्योगलाई धराशायी बनाउन खोजेको उद्योग सञ्चालक साकेत क्यालको गुनासो छ । सरकारी नीतिका कारण आयातित आहारपूरकहरूसँग स्वदेशी ‘डाइटेरी सप्लिमेन्ट’ उद्योगले प्रतिस्पर्धा गर्न नसकेको उनले बताए । मानव शरीरमा सन्तुलित आहारको कमीलाई परिपूर्ति गर्न ‘डाइटेरी सप्लिमेन्ट’ लिने गरिन्छ ।
सरकारले औषधि उद्योगलाई एक प्रतिशत भन्सार महसुलमा कच्चा पदार्थ र प्याकेजिङ सामग्री ल्याउन दिए पनि आहारपूरकलाई भने २० देखि ४० प्रतिशतसम्म भन्सार महसुल र मूल्य अभिवृद्धिकर निर्धारण गरेकाले उद्योग सञ्चालन गर्नै नसक्ने अवस्था आएको क्यालको भनाइ छ । सरकारले औषधिको कच्चा पदार्थ जस्तै यसको पनि कच्चा पदार्थ आयातमा सहजीकरण गर्नुपर्ने उनले जनाए ।
एक वर्षअघि ४० करोड रुपैयाँ लगानीमा स्थापना गरी सञ्चालित आफ्नो उद्योगले हाल बजारमा २ करोडभन्दा बढीको औषधि बिक्रीवितरणका लागि पठाए पनि ६० लाख रुपैयाँको मात्र बिक्री हुन सकेको उनले बताए । उद्योगले भारतबाट वार्षिक १ करोडदेखि १ करोड ५० लाख रुपैयाँको कच्चा पदार्थ आयात गरिरहेको छ । कम्पनीले हाल ५० जनालाई प्रत्यक्ष रोजगारी दिएको छ । उद्योगले ४० प्रकारका फुड सप्लिमेन्ट उत्पादन गर्दै आएको छ ।
नेपालमा गत आर्थिक वर्षमा करिब डेढ अर्ब रुपैयाँ बराबरको ‘डाइटेरी सप्लिमेन्ट’ भारत तथा तेस्रो मुलुकबाट भित्रिएको अवस्थामा स्वदेशी उद्योगलाई पनि सरकारी असहयोग र झन्झटिला कानुनले रुग्ण बनाएको क्यालको आरोप छ । राज्यका सरोकारवाला निकायबाट आवश्यक सहयोग र समन्वय नहुँदा उद्योग सञ्चालन गर्नै समस्या भएको उनले बताए । आयातित ‘फुड सप्लिमेन्ट’ गुणस्तरहीन हुन सक्ने र त्यसले जनस्वास्थ्यमा समेत गम्भीर असर पार्न सक्ने उच्च जोखिम रहे पनि सरोकारवाला निकाय त्यसतर्फ गम्भीर नभएको क्यालको आरोप छ ।
‘डाइटेरी सप्लिमेन्ट’ को नियामक निकाय खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागको कार्यालयसँग पर्याप्त जनशक्ति र प्राविधिक नहुँदा पनि आवश्यक समन्वय गर्न समस्या भइरहेको क्यालको भनाइ छ । औषधि व्यवस्था विभागले पनि औषधि ऐनको दुरुपयोग गरेर स्वदेशी ‘फुड सप्लिमेन्ट’ लाई औषधि पसलमा बिक्रीवितरणमा अवरोध गर्ने गरेको उनको गुनासो छ । क्यालले विदेशी ‘डाइटेरी सप्लिमेन्ट’ बिनादर्ता र स्वीकृतिबिनै भित्रिने गरेकाले तिनलाई आवश्यक नियमन गर्न आवश्यक रहेको पनि उनले बताए ।
