काठमाडौँ — संघीय सरकारको बजेटमा तीन करोडभन्दा कम लागतका आयोजना नराख्ने मापदण्ड रहे पनि सहरी विकास मन्त्रालयअन्तर्गत दुई दर्जन योजना एक–एक लाख रुपैयाँका राखिएको पाइएको छ । बजेटमा टुक्रे योजना नराख्ने भन्दै राष्ट्रिय योजना आयोगले तीन करोड रुपैयाँभन्दा बढीका आयोजनामा मात्र बजेट विनियोजन गर्ने गरी ‘राष्ट्रिय आयोजना बैंक मापदण्ड २०८१’ लागू गरेको थियो ।

उक्त मापदण्डले टुक्रे योजना संघमा नरहने र प्रदेश तथा स्थानीय तहबाटै कार्यान्वयन गर्ने तय गरेको थियो । यसलाई लत्याउँदै संघीय सरकारले यसपालिको बजेटमा सहरी विकास मन्त्रालयअन्तर्गतका १ लाखका २४ वटा योजना राखेको हो । बजेटमा दुई लाख, साढे दुई लाख, तीन लाखका योजना पनि धेरै  राखिएका छन् ।

चालु वर्षमा सय हाराहारी एक लाखका योजना राखेको मन्त्रालयले आगामी आर्थिक वर्षका लागि पनि लाखका योजना राख्न छुटाएको छैन । अहिले बजेट शीर्षक खडा गर्ने र त्यसमा पछि रकमान्तर गरी बजेट बढाउनका लागि सहरी विकास मन्त्रालयले मनपरी गरेको हो ।

सहरी विकासका लागि चालु वर्षमा ९१ अर्ब ३५ करोड २३ लाख रुपैयाँ विनियोजन गरिएकोमा आगामी वर्षलाई बजेट बढाएर १ खर्ब १८ अर्ब ३४ करोड ४४ लाख रुपैयाँ पुर्‍याइएको छ । सहरी विकासअन्तर्गत ६ हजार ७ सय ५५ कार्यक्रम तथा योजना बजेटमा समेटिएका छन् ।

संघीय सरकारले प्रदेश र स्थानीय तहमा पठाउने ससर्त अनुदानका ३ करोडभन्दा तलका सम्बोधन गर्नुपर्ने कार्यक्रम तथा योजना राखिएको सहरी विकास मन्त्रालयका सचिव गोपाल सिग्देलले बताए । ‘संघले ३ करोडभन्दा तलका योजना कार्यान्वयन नगर्ने भनेको हो,’ उनले भने , ‘यो संघीय सरकारको कार्यक्रम हो, यसको कार्यान्वयन स्थानीय तहले गर्छ, त्यहीअनुसार बजेटमा सम्बोधन गरिएको हो ।’ कसले कार्यान्वयन गर्ने हो कार्यक्रममै उल्लेख गरिएको उनको भनाइ छ ।

१ लाखका योजना  

बागती सुधार आयोजनाअन्तर्गत

• नदी जलाधार क्षेत्रमा सिमसार निर्माण
• पानी पुनर्भरण पोखरी निर्माण 
• नदी पुनर्जीवन कार्य 
• अव्यवस्थित बस्ती व्यवस्थापन कार्य
• फोहर पानी प्रशोधन केन्द्र निर्माण

संघीय सचिवालय निर्माण तथा व्यवस्थापन कार्यालयअन्तर्गत १ लाखका योजना

• उपराष्ट्रपति कार्यालय भवन निर्माण
• चारखाल भवन परिसरभित्र एकीकृत सरकारी कार्यालय भवन निर्माण
• राष्ट्रपति निवास कार्यालय शीतल निवास परिसरमा गुरुयोजना बमोजिमको पहिलो चरणको निर्माण
• त्रिभुवन विश्वविद्यालयका लागि स्पोर्टस् एकेडेमी निर्माण 
• सिंहदरबार परिसरभित्र कार्यपालिका, न्यायपालिका र व्यवस्थापिकाबीच जल र हरियाली समेतको बफर जोन निर्माण
• बाडेगाउँमा रहेको कृष्णप्रसाद भट्टराई आश्रम नजिकको पहिरो संरक्षण
• कीर्तिपुर क्रिकेट मैदान, कीर्तिपुर स्टेडिमममा ल्यान्डस्क्यापिङ गर्ने कार्य
• कीर्तिपुर क्रिकेट मैदान, कीर्तिपुर स्टेडियममा इन्टेरिएर डिजाइन गर्ने कार्य
• कीर्तिपुर क्रिकेट मैदानमा अन्तराष्ट्रिय मापदण्ड अनुरुप पारापिट निर्माण
• स्वीकृत गुरुयोजनाबमोजिम कीर्तिपुर क्रिकेट मैदानमा अन्तराष्ट्रिय मापदण्डको स्टेडियम निर्माण
• कीर्तिपुर क्रिकेट मैदानमा फ्लडलाइटको अपरेसन एन्ड मेन्टेनेन्स
• कीर्तिपुर क्रिकेट मैदान किर्तिपुरमा स्टेडियम निर्माण गर्ने ईआईए बमोजिम मिटिगेसन गर्ने कार्य
• सिंहदरबार परिसरभित्र विद्युत्, टेलिफोन, अप्टिकल फाइबर लगायतका संरचना भूमिगत गर्न युटिलिटी करिडोर निर्माण
• सिंहदरबार परिसरको स्वीकृत गुरुयोजना कार्यान्वयनअन्तर्गत बहुतले पार्किङ निर्माण
• ललितपुरको शंखमुलमा पूर्वकर्मचारी सेवा परिषद् नेपालको भवन मर्मत