प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहले विदेश भ्रमणमा रुचि देखाएका छैनन् । ‘प्रोटोकल’ लाई देखाएर विदेशी प्रतिनिधिलाई पनि भेट्ने गरेका छैनन् । यही बेलामा सत्तारुढ रास्वपाका सभापति रवि लामिछानेले भारत भ्रमण गरेका छन् । भारतको सत्तारूढ भारतीय जनता पार्टीको निमन्त्रणमा यो भ्रमण भएको हो । यसक्रममा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीलगायतका उच्च सरकारी अधिकारीसाग उनको भेटवार्ता भएको छ । उनी फर्किएकै दिन परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल दिल्ली पुगेका छन् । यिनै सन्दर्भमा सभापति लामिछानेसागै भारत गएका रास्वपा सहमहामन्त्री विपिनकुमार आचार्यसँग कान्तिपुर टेलिभिजनको फायर साइड कार्यक्रमका लागि रूपेश श्रेष्ठले गरेको कुराकानी :

रवि लामिछानेको भारत भ्रमण त्यहाँको सत्तारूढ भारतीय जनता पार्टीको निमन्त्रणामा भएको भनियो । प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी, गृहमन्त्री अमित शाह, विदेशमन्त्री एस जयशंकरदेखि राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार अजित डोभालसम्मका अधिकारीहरूसँग भेट भएको पाइयो । भ्रमण 'पार्टी टु पार्टी’ मात्रै भन्दा पनि बाहिरैसम्म रह्यो कि ?

भारतीय जनता पार्टीको निमन्त्रणामा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको टिम भारतमा गएर भेटेको हो । तर, सत्तारूढ पार्टी भन्नेबितिक्कै त्यही पार्टीभित्रका मानिसले नै सरकार चलाउने भूमिका निर्वाह गरिरहेका हुन्छन् । छिमेकी राष्ट्रका सत्तारूढ पार्टीका एकदमै उच्च तहको नेतृत्व भेटघाटमा जाँदै गर्दा त्यो देशको प्रधानमन्त्री, गृहमन्त्री, विदेशमन्त्रीसँग भेट हुने प्रक्रियालाई स्वाभाविक रूपमा लिनुपर्छ । पार्टीबीचको सम्बन्धलाई बहुआयामिक ढंगले अघि बढाउने हिसाबले त्यो देशका सरकारमा सम्बद्ध मानिससँग भेट भएको रूपमा हेरिनुपर्छ ।

भाजपाको स्वागत एकातिर थियो नै, भारत सरकारकै रेड कार्पेट पनि तपाईंहरूका लागि तयार रह्यो । यसका विषयमा भारतीय सञ्चारमाध्यममा पनि महत्त्वका साथ चर्चा भएको छ । यो 'पार्टी टु पार्टी’ मात्रै होइन । त्योभन्दा 'वियोन्ड’ हो । त्यो चर्चा भारतमा पनि भइरहेको छ । यसलाई कसरी हेर्नुहुन्छ ? 
नयाँ नेपालको जुन गोरेटो कोरिँदै छ । त्यो गोरेटोप्रति छिमेकी राष्ट्रको स्वाभाविक सुझबुझ, पूर्ण समर्थन, बुझाइ र नयाँ यात्रामा एकअर्काको साझेदार बन्ने अभीष्ट अभिलाषाका रूपमा म बुझ्छु । किनकि २१ फागुनको निर्वाचनपछाडि रास्वपाले लगभग दुईतिहाइको म्यान्डेट लिएर सरकारमा जाँदै गर्दा सरकार वा पार्टीप्रति यो देशका नागरिकको जुन तहको अपेक्षा छ, त्यसलाई छिमेकी राष्ट्रको पार्टी र सरकारले अनुमोदन गरेको हो । भ्रमणलाई मैले त्यही रूपमा लिएको छु ।

भाजपाले नेपालका अन्य राजनीतिक दलहरूलाई यस्तो किसिमको स्वागत वा महत्त्व दिएको सितिमिती इतिहास छैन । रास्वपालाई पहिला त्यति धेरै 'सिरियस्ली’ नलिएको तर सत्तामा आइसकेपछि भने 'इग्नोर’ गर्न नसकेको हो ?
होइन, रास्वपालाई त देशभित्रै पनि पहिला त्यति धेरै ‘सिरियस्ली’ लिएका त थिएनन् नि । कुनै एउटा ‘प्वाइन्ट’ मा ‘सिरियस्ली’ नलिएको विषयलाई त्यति धेरै गलत पनि मान्दिनँ । २१ फागुनपछाडि रास्वपाको स्वरूप जसरी परिवर्तन भएर आएको छ । त्यसपछि यो एउटा भरपर्दो ‘लङ लास्टिङ’ राजनीतिक शक्तिका रूपमा उदाएको भन्ने विषयलाई देशभित्रै पनि स्विकारिएको छ, त्यसको बाछिटा छिमेकमा पनि पर्ने नै भयो । एउटा छिमेकी देशमा दुईतिहाइ मत ल्याएर सरकार बनाएको पार्टी, त्यसको सभापति र डेलिगेसनलाई त्यस तहको ‘रेस्पेक्ट’ दिनुपर्छ भन्नेमा म स्पष्ट छु । रास्वपाको हकमा मात्रै होइन कि, हरेक ‘पोलिटिकल इलिमेन्ट’ मा त्यस तहको ‘रेस्पेक्ट’ दिनुपर्नेमा म ‘क्लियर एन्ड लाउड’ छु ।

सरकार प्रमुख होइन, सत्तारूढ दलको नेताको भ्रमणलाई भारतले कसरी लियो भन्ने विषयलाई धेरै कोणबाट व्याख्या गरिएको छ । त्यो व्याख्या र टिप्पणी हेर्नुभएकै छ । के भन्नुहुन्छ ?
यसलाई मैले स्वाभाविक रूपमा लिएको छु । भारतको अथवा भारतीय जनता पार्टीको स्वाभाविक स्वागतका रूपमा भविष्यलाई हेरेर गरिएको ‘रेस्पेक्टफुल’ स्वागत हो । भेटघाट आफैंमा परियोजना होइन । भेटघाटको परिणाम कसरी अगाढि बढ्छ । अगाडिको यात्रालाई कसरी सहज बनाउँछ । यो भेटभाट ‘कर्डियल रिलेसनसिप’ का रूपमा मात्रै रहन्छ वा यसले नेपालको ‘इकोनोमी जर्नी’ लाई सहजीकरण गर्छ ? त्यसबाट मात्रै त्यो ‘वार्म’ कस्तो थियो भन्ने थाहा हुन्छ ।

भारतमा तपाईंहरूको धेरैसँग भेटवार्ता भयो । प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँगको भेटमा के कुराकानी भयो ? 
रास्वपा र यसको शीर्ष नेतृत्वले यो भ्रमणलाई कसरी ‘ट्रिट’ गर्‍यो, यो एकदमै महत्त्वपूर्ण हो । हामीले एउटा क्रमभंगता गर्‍यौं । त्यो भनेको यो भ्रमणलाई ‘वान टु वान’ वा गोप्य बैठकभन्दा पर लग्यौं । पार्टीको ‘साइड’ बाट हामी थियौं भन्ने मात्रै होइन । देशलाई प्रतिनिधित्व गर्ने कार्यवाहक राजदूत पनि हाम्रो बैठकहरूको हिस्सा हुनुहुन्थ्यो । हामीलाई ‘वान टु वान’ गफ गर्नुपर्ने कुनै बाध्यता पनि थिएन । यो हाम्रो सोच पनि थिएन । पहिलो मुख्य क्रमभंगता भनेकै हामीले हाम्रा बैठकहरूलाई सम्भव भएसम्म पारदर्शिता कायम गरेका छौं । त्यसको ‘रेसिप्रोकल’ अर्को पक्षबाट पनि पायौं । ‘फ्रेमवर्क’ नै त्यसरी बनेको थियो । ‘फ्रेमवर्क’ सही भएपछि हुने गफहरू पनि सही हुन्छन् । आत्मसम्मानपूर्ण, पारस्परिक र सम्मानपूर्ण सम्बन्ध थियो । एकअर्काका परिपूरक बन्न सकिन्छ है, अगाडिका यात्रामा त्यसको रियलाइजेसन पनि थियो । बितेको केही वर्षमा भारतमा पूर्वाधारमा ठूलो विकास भएको छ । त्यसबाट नेपालले फाइदा लिन सकेन । ‘इकोनोमिक कन्टेस्ट’ मा त्यो लाभ नेपालले लिन चाहेको विषयमा सभापतिले भारतीय प्रधानमन्त्रीसमक्ष विषय राख्नुभयो । उहाँले भारतका लागि छिमेकी पहिलो प्राथमिकतामा रहेको भन्नुभयो । त्यससँगै भारत र नेपालको अविच्छिन्नता र सम्बन्धको बहुआयामिक पक्षका कारणले नेपाल समृद्ध भएको र नेपालमा स्थायित्व कायम भएको हेर्न चाहेको बुझाइ उहाँको हामीले पायौं । त्यो भनेको सहजताको एउटा बिन्दु हो । 

दुई जनाबीचको भेट हुँदै गर्दा दुवैतिरबाट प्रतिनिधित्व गर्ने अन्य मानिसको पनि उपस्थिति थियो । सभापति रवि लामिछाने र भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीबीचको संवादमा यताबाट के–के विषय गए, मोदीबाट के–के आए ? 
सभापतिबाट देशको विशिष्ट सम्बन्धका बहुआयामिक पक्षहरूबारे छलफल भयो । दोस्रो, अबको यात्राको प्रारम्भ बिन्दु विकास कूटनीति हुनुपर्छ, भारतको समृद्धिबाट नेपालले लाभ लिन खोजेको विषय पनि सभापतिले राख्नुभयो । प्रस्टसँग त्यो विषय राख्नुभयो । त्यस्तै उहाँले नेपालीको आर्थिक सामर्थ्य बलियो भएको हेर्न चाहन्छौं, नेपाललाई शान्त, सुरक्षित र आर्थिक रूपमा समृद्ध देशको हैसियतमा लैजान चाहन्छौं, नागरिकको ‘म्यान्डेट’ लाई सही तरिकाले कार्यान्वयन गर्न छिमेकी राष्ट्रको सहयोग चाहिन्छ भन्नुभयो । उहाँले सहयोगमा कुनै पनि खालको ‘नेगिटिभिटी’ नलुकेको होस् भन्ने विषय पनि प्रस्टसँग राख्नुभयो ।

भारतीय प्रधामन्त्रीले पनि नेपालसँग भएका सामर्थ्यका संसाधनको उपयोग हुन नसकेको उल्लेख गर्नुभयो । पर्यटन, तीर्थाटन वा नेपालको अपार जलस्रोत शक्तिका विषय राख्नुभयो । ती सबैमा बिना कुनै सर्त भारत सहयोग गर्नका लागि तयार रहेको भन्नुभयो । त्यसलाई हामीले सकारात्मक मानेका छौं । अब त्यसलाई कार्यान्वन्यन गर्न ‘फ्रेमवर्क’ तयार गर्ने काम सरकारकै तहमै हुने हो । भारतीय प्रधानमन्त्रीले सभापतिले हिन्दुस्तान टाइम्समा लेख्नुभएको आर्टिकल पनि पढ्नुभएको रहेछ । उहाँले आर्टिकलमा भनिएका धेरै विषयमा सहमति राखेको भन्नुभयो । धेरै विषयमा मिलेर जान सकिने सम्भावना देखेको बताउनुभयो । दुई देशको सम्बन्धलाई राजनीतिक नेतृत्वहरूबीचको सम्बन्धले पनि ‘डिसाइड’ गर्छ । त्यसमा हामी किन अन्तरक्रिया नबढाउने भन्ने भन्ने प्रस्ताव पनि उहाँको थियो ।

के भारतका प्रधानमन्त्रीले नेपालमा बदलिएको राजनीति, सत्तामा रास्वपाको उदय र भोलिको नेपालको स्थिरताका बारेमा कुनै चासो प्रकट गर्नुभयो ? 
स्वाभाविक रूपमा एउटा छिमेकीले अर्को छिमेकी राष्ट्रको राजनीतिक स्थिरताबारेमा कुरा राख्छ नै । उहाँहरूले पनि राख्नुभयो । नेपाली नागरिकको जीवनस्तरमा सुधार होस् । तपाईंहरूको राजनीतिक यात्रा स्थायी होस् भन्ने विषय कुराकानीका क्रममा उठे । भारतले नेपालमा राजनीतिक स्थिरता र समृद्धि चाहन्छ भनेको विषयलाई एकदमै सकारात्मक मानेका छौं ।

नेपाल र भारतबीचका सीमा विवादका विषयमा भेटघाटमा कतै कहीँ कुराकानी भएको पाइएन नि ? सही हो ?यो एकदमै ‘सेन्सेटिभ टपिक’ हो । कूटनीति वा सीमाको जुन पक्ष छ, यो विषयमा गरिने हरेक शब्द सीमाजत्तिकै हो । मलाई व्यक्तिगत रूपमा लाग्छ, यो सामान्य विषय होइन । सीमासँग जोडिएको ‘सेन्सेटिभ टपिक’ लाई म पार्टीको एउटा जिम्मेवार प्रतिनिधिका रूपमा ‘कोट–अनकोट’ गर्ने पक्षमा छैन । कूटनीतिका बहुआयामिक पक्षमा जहिले पनि देशले ‘फरवार्ड’ लिने हो । देशले त्यसलाई ‘गभर्न’ गर्ने हो । देश भनेको देशको सरकार हो । कूटनीतिका बहुआयामिक पक्षहरूको ‘रिजोलुसन’ तपाईं र म बसेर गर्ने अन्तर्वार्ताले गर्दैन । न मैले सार्वजनिक मञ्चमा बोल्ने कुराहरूले गर्छ । यो ‘डिसाइड’ गर्ने भनेको दुई पक्षीय वार्ताले नै हो । पार्टीका रूपमा हामीले दुई देशबीच कायम जति पनि समस्या वा विवाद छन् । ती सबैको समाधान भारत र नेपाल आफैंले बसेर गर्ने हो । चाहे त्यो सीमाका विषय होला वा अर्को विषय होला । त्यो ‘रिजोलुसन’ एक दिनमा रास्वपा सभापतिको ‘डेलिगेसन’ को ‘इनिसियल’ बैठकहरूले हुँदैन । समस्याहरू छ भने त्यसलाई ‘डायलग’, ‘डिस्कोर्ड’ र ‘फ्याक्ट’ मा आधारित भएर समाधान गर्नुपर्छ । त्यसको अगाडिको बाटो पार्टीले नभईकन सरकारले गर्ने हो । सीमा जस्तो ‘सेन्सेटिभ’ विषयको समाधान गर्ने जिम्मा सरकारको हो । सरकारका पछाडि रास्वपा उभिएको छ । दुई देशबीचका समस्याहरूलाई ‘राइट एप्रोच’ बाट ‘रिजोल्भ’ गर्नुपर्छ भन्नेमा मज्जाले छलफल भएको छ ।

रास्वपा सभापति रवि लामिछाने भारत भ्रमणमा जाँदै गर्दा उनले भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग लिम्पियाधुरा, लिपुलेक र कालापानीको विषय होस् वा अन्य विवादित विषयलाई समाधान गर्न जोड दिनेछन् भन्ने अपेक्षा राख्ने धेरै छन् । समाधानका मार्ग पहिल्याएर आउनुहुन्छ भन्ने पनि छन् । कतिपयले त उहाँले ड्याङ–ड्याङ आफ्ना विषय राख्नुहुन्छ भन्ने अपेक्षा पनि राख्छन् । यसलाई कसरी सम्बोधन गर्नुहुन्छ ?

सीमासम्बन्धी विषयमा राखिने विषय सीमाजत्तिकै संवेदनशील हो, मैले अघि नै भने । रवि लामिछाने अब ‘सिधा कुरा’ को ‘होस्ट’ मात्रै होइनन् । ‘एक्टिभिस्ट’ मात्रै होइनन् । आजको दिनमा देशको दुईतिहाइ ‘म्यान्डेट’लाई प्रतिनिधित्व गर्ने पार्टीको सभापति पनि हो । यस्ता सभापतिसँग परिपक्वताको अपेक्षा हामी सबैले गर्नुपर्छ । विशेषगरी, ‘सेन्सेटिभ टपिक’ मा । उहाँका जिम्मेवारी ‘सोसल मिडिया’ वा अनलाइनमा आउने हेडलाइनभन्दा धेरै पर छ । उहाँले बोल्ने शब्दको गाम्भीर्यता एकदमै धेरै छ । त्यस कारणले समय दिनुपर्छ । कूटनीतिमा अझ बढी समय दिनुपर्छ । सीमाजत्तिको पेचिलो विषयमा अझ बढी समय दिनुपर्छ । यी समस्याहरू समाधान गर्नेतर्फ रास्वपा दृढ छ । सरकार दृढ छ । कति समय लाग्छ, त्यो भन्न सकिँदैन । तर, हाम्रो उच्च प्राथमिकतामा छ ।

भनेपछि रास्वपालाई यति ठूलो मत दिनुभयो, अब समय पनि दिनुस् भन्नुभएको हो ? 
प्रारम्भिक दिनमा हामीले नागरिकलाई हाम्रो संकेत र लक्षणहरू दिने हो । सही बाटोमा गएको छ कि छैन ? ३६ वर्षको बेथिति तीन महिनामा समाधान हुने सम्भावना थियो भने विद्रोह नै हुने थिएन । त्यही भएर समय त दिनुपर्छ ।

संसद्मा प्रधानमन्त्रीले सीमाका विषयमा दिएको अभिव्यक्तिका बारेमा तपाईंको कुनै 'कमेन्ट’ छ ?
नेतृत्व सबैभन्दा बढी जिम्मेवार हुनुपर्छ । सार्वजनिक व्यक्तित्व बनेपछि लगाउने, बोल्ने, गर्ने सबै कुराको अर्थ हुँदोरहेछ । सार्वजनिक सम्पत्ति भइसकेपछि सामान्य मानेर गरिने विषयको अर्थ बहुआयामिक हुँदोरहेछ । त्यस सन्दर्भमा के बोल्दैछौं भन्ने विषयको ठूलो अर्थ हुन्छ । आजको दिनमा रास्वपा र यसका नेतृत्वप्रति सबैभन्दा बढी अपेक्षा छ । हामीले बोल्ने शब्दहरू र दिने ‘न्यारेसन’ को बहु–असर पर्छ । त्यसैले हरेक विषयमा हाम्रो तयारी र अध्ययन मिहिन हुनुपर्छ । इतिहासका पत्र–पत्र केलाउनुर्छ । प्रधानमन्त्री वा पार्टी सभापति सबैको हकमा त्यही हो । मन्त्री र सांसद सबैको हकमा लागू हुन्छ ।

नेपालले भारतसँग दुई किसिमको कूटनीति अपनाउन खोजेको हो ? सरकार प्रमुखको भ्रमण नभइरहेका बेलामा सत्तारूढ पार्टीका तर्फबाट भारतसँग 'एप्रोच’ बढाउन खोजिएको हो ? अर्को, भारतले पनि रास्वपा सभापतिमार्फत नेपालसँगको सम्बन्ध स्थापित गर्न चाहेको हो ? 
दुई देशबीच ‘डिप्लोमेसी’ का बहुआयामिक तह हुन्छन् । व्यापार, नागरिक, सरकार वा पार्टी–पार्टीबीचको ‘डिप्लोमेसी’ भइराखेका हुन्छन् । रास्वपालाई पार्टीका रूपमा ‘स्याडो डिप्लोमेसी’ मा कुनै रुचि छैन ।

भारतले सधैं 'छिमेक पहिले’ भन्दै आएको छ । त्यसो भन्दै गर्दा नेपाल र आसपासमा रहेका अन्य छिमेकी राष्ट्रहरू पनि पर्छन् । रास्वपाले आफ्नो परराष्ट्र नीतिलाई कुन आधारमा 'मेन्टेन’ गर्छ । 'इन्डिया फस्ट’ वा 'चाइना फस्ट’ ? 
रास्वपाको परराष्ट्र नीति छैन । देशको परराष्ट्र नीति छ । परराष्ट्रको विषयमा सरकारले जे भन्छ, त्यही हो । उसको कूटनीतिको दायरालाई नमिचेर अगाडि बढाउने नीति नै पार्टीको पनि नीति हो । सरकार जोसुकैको होस्, उसका पछाडि रास्वपा उभिन्छ । यो देशमा १० वटा पार्टीको १० वटा परराष्ट्र नीति बनाउनुपर्ने पक्षमा रास्वपा छैन । न हिजो थियौं, न आज छौं । 

तपाईंहरू फर्किएको दिन परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल दिल्ली पुग्नुभयो । दुईवटै भ्रमणमा कुनै 'कनेक्सन’ छ ? 
रास्वपाको ‘डेलिगेसन’ भाजपाको निमन्त्रणमा गएको हो । र, त्यही पार्टीको सरकारको एउटा मन्त्री औपचारिक भ्रमणमा जाँदै गर्दा पार्टी र सरकारका बीचमा ‘कनेक्सन’ नै हुँदैन भन्ने त होइन ।

तपाईंहरूको भ्रमणका क्रममा पार्टी सभापति रवि लामिछानेको भारतमा रहेका अमेरिकी राजदूत, जो ट्रम्पका पनि विशेषदूत मानिन्छन्, उहाँसँग पनि भेट भयो । गएको भारत भ्रमणमा अनि भेटिने अमेरिकन । किन ? 
अमेरिका ठूलो देश हो । त्यो भेट संयोग मात्रै थियो । कुनै देशलाई प्रतिनिधित्व गर्ने अधिकारीले भेट्न खोज्दा त्यसलाई अस्वाभाविक मान्नु पर्दैन । नेपाल र अमेरिकाका बहुआयामिक पक्षहरूमा कुराकानी भए । अमेरिका नेपालको ठूलो साझेदार पनि हो । त्यो देशलाई प्रतिनिधित्व गर्ने व्यक्तिले नेपालको पार्टीका सर्वोच्च नेतासँग संयोगले जुरेको भेट हो । ‘कर्डियल मिटिङ’ हो ।

तपाईं भन्नुहुन्छ, कूटनीति सरकारले 'लिड’ गर्ने हो । अनि तपाईंको सभापतिसँग अमेरिकी दूतको यहाँ पनि भेट हुने, त्यहाँ पनि हुने ? सरकार प्रमुखको भेटवार्ताहरू नभइराखेका बेलामा पार्टी सभापतिको भेटघाट र वार्ता चलिरहेको छ । यो 'कन्फ्लिक्टिङ’ दृश्य होइन ? 

हामी यहाँ गफ गर्दैगर्दा नेपाल सरकारका परराष्ट्रमन्त्री दिल्लीमा विभिन्न भेटवार्तामा हुनुहुन्छ । सरकारले नगरिराखेको त होइन । अमेरिकी प्रतिनिधि नेपालमा आउँदै गर्दा ‘अफिसियल’ भेट थियो । उता संयोगवश थियो । हामी दिल्लीमा थियौं । उहाँले भेट्न खोज्नुभयो । त्यसलाई अस्वाभाविक लिएनौं । 

तपाईंहरूको भेटमध्ये गृहमन्त्री अमित शाहसँगको भेट पनि चर्चामा रह्यो । सामान्यतः उहाँले विदेशी पाहुनाहरूसँग भेट्नु हुन्न भन्ने छ । त्यो भेटलाई अर्थपूर्ण रूपमा लिइएको छ । उहाँको 'च्वाइस’ थियो कि तपाईंहरूको ? 

नेपाली नागरिकले निर्वाचनबाट दिएको शक्तिका रूपमा आएको रास्वपाको सभापति भारत जाँदै गर्दा दिइएको ‘रेस्पेक्ट’ कै रूपमा त्यो भेट भएको हो । भेटघाट दुबैलाई भेट्न मन लागेर हुने हो ।

सीमा नाकामा नेपाली पक्षले भोगिरहने समस्या छन् । सुरक्षा फोर्सबाट गरिने दबाब र प्रभावका विषय छन् । त्यो विषय राखियो ?
मज्जाले गफ भयो । खुला सिमाना, सम्बन्धको विशेषता पनि हो भने पेचिलो पक्ष पनि हो । विशिष्ट र पेचिलो पक्षलाई अझ सहज कसरी बनाउने त, ‘ग्लोबल कन्टेस्ट’ मा । आज ‘क्राइम’ पनि ‘ग्लोबल’ भएको छ । दुई देशका मानिसका जीवनलाई सहज बनाउने विषयमा के विषयलाई ध्यान दिनुपर्छ, ती स्वाभाविक छलफलका विषय हुन् । दुई जना प्रमुख मानिसले गफ गर्दैगर्दा ‘हेलो हाई’ मात्रै हुँदैन । ‘हेलो हाई’ त १० सेकेन्डमा सकिन्छ । त्यसपछि देश र समाजकै कुरा हुने हो ।

प्रसंग बदलौं, यतिबेला रास्वपाको जिल्ला अधिवेशन भइराखेको छ । पहिलो पटक महाधिवेशनको तयारीमा छ । तपाईं विधान संशोधनका लागि गठित समितिको संयोजक पनि हुनुहुन्छ । महाधिवेशनको तयारी के छ ? त्यसबाट पार्टीमा के रूपान्तरण गर्न खोजिएको छ ? 

हाम्रा लागि पहिलो महाधिवेशन हो । त्यही भएर के–के गर्ने छिमोल्दै छौं । अनुभवका हिसाबले पहिलो ऐतिहासिक महाधिवेशन हो । अरूभन्दा फरक र ‘मोडर्न’ पार्टी बन्नुपर्छ भन्ने ‘कन्सेप्ट’ बोकेको पार्टी हो । त्यही भएर महाधिवेशनलाई परम्परागत नभएर असरदार कसरी बनाउने विषयमा हाम्रो ध्यान छ । महाधिवेशनले विधान संशोधन गर्छ । मस्यौदा तयार हुँदै छ । पार्टीको यात्रा र ‘फ्रेमवर्क’ लाई सहज बनाउँछ । पार्टीको ‘आइडिलोजी’ मा थप स्पष्टता ल्याउँछ । विधानसँगै पार्टीका रूपमा रास्वपा कस्तो पार्टी बन्न चाहन्छ, त्यो पनि तय हुन्छ । त्यस्तै, पाँच वर्षका लागि तह–तहका नेतृत्वको चयन हुन्छ ।

पार्टीको सभापति वा अन्य केन्द्रीय पदाधिकारीको चयन गर्नुपर्ने हुन्छ । कि पर्दैन ? 
मेरो व्यक्तिगत विचारका रूपमा सोध्नुभयो भने लोकतान्त्रिक अभ्यास हुनुपर्छ भन्ने नै हो । तर, पार्टी संस्थापकका रूपमा म सचेत पनि छु । चुनावअगाडि विभिन्न पक्षहरू जोडिनुभएको छ । उहाँहरूलाई कुनै किसिमले अन्याय हुनु हुँदैन । असार ७, ८ र ९ गतेपछाडि रास्वपाभित्र कुनै पक्ष रहनु हुँदैन । अबको महाधिवेशन पछाडि नेतृत्वमा आउनेहरू रास्वपाको बन्ने हो । यो पक्षबाट आएको, ऊ पक्षबाट आएको भन्ने होइन । जति पनि पक्षहरू रास्वपामा आएका छन् । तिनलाई घुलित गर्ने क्षमता जो व्यक्तिसँग छ, ती व्यक्तिहरूले नेतृत्वलाई अगाडि बढाउनुपर्छ ।

रास्वपाको नेतृत्वमा रवि लामिछाने निरन्तर रहनुपर्छ ?
मेरो व्यक्तिगत उत्तर खोज्नुभएको हो भने, बिनासर्त । व्यक्तिगत रूपमा म सभापतिमा रवि लामिछानेलाई नै देख्न चाहन्छु । त्यसमा ‘लाउड एन्ड क्लियर’ छु ।

निर्वाचन हुने परिस्थिति छ ? 
पार्टीको विधानमै निर्वाचन हुने परिकल्पना गरिएको छ । 

प्रधानमन्त्री तथा रास्वपाका वरिष्ठ नेता वालेन्द्र शाहको यो महाधिवेशनमा भूमिका र सहभागिता कस्तो हुन्छ ? 
त्यो मैलेभन्दा पनि उहाँले भन्ने कुरा भयो । मैले त मेरो भूमिका के हुन्छ भन्न सक्छु ।

तपाईंको आकांक्षा पार्टीको महामन्त्रीका रूपमा रहेको चर्चा छ नि ? 
तपाईं र म केही अगाडि कुरा गर्दा मन्त्रीको पनि कुरा गरेका थियौं । पार्टीमा केही हुँदा मेरो नाम आउँछ । त्यसलाई मैले नागरिकको चासोको विषय बन्न थालेछु भन्ने रूपमा लिन्छु । पार्टीको संस्थापकका रूपमा मेरो पार्टी युगौं युगसम्म जाओस् भन्ने चासो र चिन्ता मात्रै छ । आजको दिनमा रास्वपा, घण्टी, नीलो रङ सबैमा मेरो प्रत्यक्ष सम्बन्ध रहेकाले मेरो सरोकार भनेको पार्टी माथि जाओस् भन्ने नै हो । त्यही पार्टीले मलाई कहाँ उपयुक्त देख्छ, म त्यहीँ खुसी हुनेछु । यो पटक केन्द्रीय सदस्य पनि नबन, सांसदका रूपमा ५ वर्ष क्षमता देखाऊ भन्यो पनि म खुसी हुन्छु ।

रास्वपाको महाधिवेशन चितवनमा हुँदै छ । प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह त्यहाँ सहभागी हुनुहुन्छ होला ? 
रास्वपाको पहिलो ऐतिहासिक महाधिवेशन हो । यो पार्टीका हरेक सदस्यले गर्व गर्नुपर्ने क्षण हो । साधारण सदस्यदेखि उच्च तहमा भएका व्यक्तिका लागि पार्टी जीवन यात्राको महत्त्वपूर्ण बिन्दु हो । मेरो लागि ‘सेलिब्रेसन’ को क्षण हो । म चाहन्छु, मेरो पार्टीका हरेक व्यक्ति हलभित्र हुने र बाहिर हुने सबै सहभागी हुन् । तर, यहाँ को व्यक्ति आउँछन्, को आउँदैनन्, त्यसको ग्यारेन्टी मैले लिन मिल्दैन । तर, पार्टीको सभापति, वरिष्ठ नेता, महामन्त्री नआउने खालको प्रश्न नै अप्ठ्यारो प्रश्न हो ।

त्यसो भए, वरिष्ठ नेता वालेन्द्र शाह पार्टीको पहिलो राष्ट्रिय महाधिवेशनमा सहभागी हुनुहुन्छ कि हुनुहुन्न भन्नेमा तपाईंले आत्मविश्वास राख्नुहुन्न । ढुक्क हुनुहुन्न ? 
महाधिवेशन हुँदै छ । पार्टीका नेता आउलान् कि नआउलान् भनेर गरिने गफ नै उचित भएन । सबै जना आउनुहुन्छ, उहाँ पनि आउनुहुन्छ भन्ने मेरो विश्वास छ ।

वरिष्ठ नेता वालेन्द्र शाह हुनुहुन्छ । विधान संशोधन हुँदै गर्दा वरिष्ठ नेता भन्ने पद रहन्छ ? 
यो हप्ताको मध्यतिर विधानको मस्यौदा बाहिर आउला । मैले विधान संशोधन संयोजकका रूपमा त्यसभित्र भएका सबै कुरा अहिले भन्नु ठीक होइन ।