पूर्वी नवलपरासी — अहिले मेरो बसोबास पूर्वी नवलपरासीको मध्यबिन्दु नगरपालिका–६, धजाहामा छ । यो हाम्रो पुर्ख्यौली थलो भने होइन । पुरानो बासस्थल मध्यबिन्दु–२, सेहरीमा परिवारको नाममा १० कठ्ठा जग्गासमेत थियो । त्यहाँ खेतीपाती राम्रो हुने भएकाले दुई छाक खान परिवारलाई कष्ट हुन्थेन ।

अन्य गाउँलेको जस्तै जेनतेन खेती किसानीबाट गुजारा चलिरहेको थियो । अहिले म ७० वर्षको भएँ । २० वर्षअघि नारायणी नदीमा आएको बाढीले बस्ती चुर्लुम्म डुबाएपछि गाउँका धेरै परिवारको उठिबास लाग्यो । 

हेलिकप्टरले उद्धार गरी हामीलाई डुब्नबाट जोगाइएको थियो । पानी सुके पनि बाढीको त्रास कायम रहेपछि बस्ती छाड्नु पर्‍यो । विस्थापित बासिन्दालाई घर बनाउन भनेर सरकारले १०/१० धुर जमिन दियो । मैले पनि त्यही जग्गामा घर बनाएर बसेदेखि दुःखका दिन सुरु भए । 

खेतीपातीका लागि जग्गा नभएपछि गुजाराका लागि नयाँ काम गर्नुपर्‍यो । घरखर्च जोरजाम गर्ने उपाय नभएपछि पुर्खाको सीपको सम्झना आयो । बालख छँदा बुवाले डोरी, नाम्लो लगायत सामान बुनेको देखेको थिएँ । मैले पनि त्यही काम गर्न थालेँ । 

मेरो आफ्नै कथाव्यथा छ । १० वर्षको उमेरसम्म मेरालागि संसार झलमल्लै थियो । त्यसपछि भाग्यले ठग्यो र आँखाको ज्योति गुमाउन पुगेँ । के कारण आँखा देख्न छाँडेँ, अहिलेसम्म थाहा छैन । बुवा–आमाले अस्पताल लगेर शल्यक्रिया पनि गराउनुभयो ।

केही समयसम्म अलिअलि देखे पनि बिस्तारै दुवै आँखा ठप्प भए । हेर्दाहेर्दै संसारसँगै भविष्य पनि अन्धकारमय भयो । अन्नपातदेखि नुन, तेल र मरमसला किनेर खानुपर्ने भयो । छाक जुटाउन मजदुरी गर्नुपर्ने बाध्यता भए पनि आँखा नदेख्ने भएकाले साथीभाइले लैजान खोज्थेनन् ।

कमाइ नभएपछि दुई छाक खान पनि धौ–धौ हुन थाल्यो । अनि हरेक दिन बजार पुगेर डोरी, नाम्ला, फलफूल लगायत सामान बिक्री गर्न थालेँ । गाउँघरबाट संकलन गरिएका बोराबाट धागो निकालेर नाम्लो र डोरी बुनिसकेपछि बिक्री गर्न दिनहुँ १०/१२ किलोमिटर हिँडेर चोरमारा, डण्डा, कावासोती बजार पुग्छु । 

सातामा दुई/तीन दिन डोरी र नाम्लो बुन्ने र बाँकी दिन बिक्री गर्ने गर्छु । सहयोगी कोही नभएकाले एक्लै बजार जान्छु । बजार गएका दिन २/३ सय रुपैयाँ कमाइ हुन्छ । पैसा चिन्ने भएकाले त्यति समस्या पनि लाग्दैन । त्यही आम्दानीले नुन, तेल, चामल किनेर घर फर्किन्छु ।

मिठो मसिनो खाने भन्दा पनि बिहान–बेलुका खान पुगोस् भन्ने कामना गर्छु । मेरो मात्र होइन, भाइको शारीरिक अवस्था पनि सग्लो छैन । प्यारालाइसिस भएकाले हिँडडुल गर्न सक्दैन । परिवारमा सबैको रेखदेखको जिम्मेवारी बुहारीको टाउकोमा छ । 

भाइका छोराहरू कमाउन कताकता पुगेका छन्, मलाई केही मेसो छैन । कमाएर पक्की घर बनाउने भनेको सुने पनि अहिलेसम्म उनीहरूको धोको पूरा भएको छैन । अलिकति जग्गा जोड्न सके खेतीपाती गर्न हुन्थ्यो पनि भन्छन् । मेरो भरथेगको आधार सामाजिक सुरक्षा भत्तामात्रै हो । तीन–तीन महिनामा मिल्ने यही सामाजिक सुरक्षा भत्ता र मेरो आम्दानीले जसोतसो घर धान्न पुगिरहेको छ । 

अलिअलि पैसा बचत गर्न सकेको भए बिरामी हुँदा उपचार र कमाइ नभएका बेला खानका लागि हुन्थ्यो भन्ने मनमा तर्कना उठिरहन्छन् । तर, एक सुको पनि बचत गर्न सकेको छैन । अहिलेसम्म ऋण लागेको छैन, त्यसैलाई बचत मानेको छु । भगवान‍्को कृपाले भनौं अहिलेसम्म कुनै रोग लागेको छैन ।

परिश्रम गर्ने भएकाले होला यो उमेरमा पनि मलाई बुढ्यौलीले छोएजस्तो महसुस हुँदैन । त्यही हो, अहिलेसम्म बिहे भएको छैन । तन्नेरीमा बुवा–आमाले विवाह गरिदिएनन् । बुढेसकालमा घरजम गरेर के गर्नु, आफ्नै खर्च धान्न धौ धौ छ ।