काठमाडौँ — सरकारले काठमाडौं उपत्यकाको सुकुमवासी बस्ती हटाउने क्रममा ५ सयभन्दा धेरै बालबालिका अध्ययरत सार्वजनिक जग्गामा रहेका तीन सामुदायिक विद्यालयका भवन पनि भत्काएको छ । भक्तपुरको मध्यपुर थिमिस्थित मनोहराको सरस्वती आधारभूत विद्यालय, काठमाडौंको बालाजुस्थित बुद्धज्योति उद्यान आधारभूत र बालकल्याण आधारभूत विद्यालयको कक्षाकोठा डोजर लगाएर हटाइएको छ ।

यी विद्यालयमा कक्षा ८ सम्म पठनपाठन हुँदै आएका थियो । सरस्वतीमा २ सय ७५, बुद्धज्योति र बालकल्याणमा समान १२० जना विद्यार्थी अध्ययरत थिए । भर्ना र पठनपाठन थाल्ने बेला विद्यालय भवन भत्काएपछि अन्योलमा परेको यी विद्यालयका प्रधानाध्यापकहरूले जनाए । महानगरपालिका र नगरपालिकाले भने यी विद्यालय मर्ज गरिने बताएका छन् ।

विद्यालय भवन भत्केपछि पनि १ सय ५० जना बालबालिका भर्ना भएको तर उनीहरूलाई कहाँ राखेर कक्षा सञ्चालन गर्ने टुंगो नभएको सरस्वती विद्यालयकी प्रधानाध्यापक इन्दिरा महतले बताइन् । विद्यालयमा सुकुमवासी बस्ती र अन्य बस्तीका मिश्रित रूपमा भर्ना भएर पठनपाठन गर्दै आएका थिए । ‘वडा नम्बर १ को वडा कार्यालयमा सामुदायिक भवनका ५–६ वटा कोठा खाली रहेछन् । विद्यालयका सरसामान त्यहीं लगेर राखेका छौं,’ उनले भनिन्, ‘डेढ सय विद्यार्थीले भर्ना लिइसके । कहाँ राखेर ती बालबालिकालाई पढाउने ठेगान छैन ।’

विद्यालय सञ्चालनका लागि मध्यपुर थिमि नगरपालिका, वडा कार्यालय र भक्तपुर जिल्ला प्रशासन कार्यालयसँग समन्वय र छलफल भइरहेको उनले बताइन् । ‘विद्यालय स्थापना र पठनपाठन सञ्चालन गर्न पहल गरिरहेका छौं । नगरपालिका र सीडीओ कार्यालयबाट छिमेकी विद्यालयहरूसँग समायोजन गर्ने कुरा गर्नुभएको छ । के गर्ने निर्णय भइसकेको छैन,’ प्रअ महतले भनिन् ।

स्थानीय र शिक्षकहरूले भने समायोजनभन्दा पनि छुट्टै ठाउँमा विद्यालय स्थापना गरी सञ्चालन गर्नुपर्ने माग राखेका थिए । उक्त विद्यालयमा १५ शिक्षक कार्यरत छन् । २०६२ सालमा उक्त विद्यालय स्थापना भएको थियो । भूकम्पपछि शिक्षा मन्त्रालयले भवन पुनर्निर्माण गरेको थियो । जिल्ला शिक्षा कार्यालय र भूकम्पपछि पुनर्निर्माण भएकोसहित ३ वटा भवनको १५ वटा कक्षाकोठा डोजरले भत्काएको छ । कुनै निर्णय र सरसल्लाहबिना विद्यालयमा डोजर लगाएको भन्दै शिक्षक र अभिभावक भने असन्तुष्ट छन् ।

वडाध्यक्ष तथा नगरपालिकाका प्रवक्ता कृष्णहरि आचार्यले भत्काइएको विद्यालय पुनः सञ्चालनको विषयमा छलफल चलिरहेको बताए । ‘सरस्वती आधारभूत विद्यालयलाई नजिकका अन्य सामुदायिक विद्यालयसँग मर्ज गर्ने सरसल्लाह भएको छ । मेयर देश बाहिर भएकाले निर्णय हुन सकेको छैन । उहाँ फर्कनेबित्तिकै निर्णय हुन्छ,’ प्रवक्ता आचार्यले भने ।

२०५३ देखि काठमाडौं महानगरपालिका–१६ स्थित बालाजुमा सञ्चालित बुद्धज्योति विद्यालयको १६ कोठे भवन पनि शनिबार डोजर लगाएर भत्काइएको छ । समुदायले श्रमदान र आर्थिक सहयोग गरेर बनेको भवन भत्काइएको प्रधानाध्यापक शान्तराम श्रेष्ठले जनाए । ‘नयाँ बसपार्क क्षेत्रमा मजदुरी गर्ने अभिभावकका बालबालिका धेरै थिए,’ उनले भने, ‘डोजर चलेपछि छिमेकी विद्यालय तरुण माविमा लगेर विद्यालयको सरसामान राखेका छौं । शिक्षक र विद्यार्थीलाई त्यहीं आउन भनेका छौं ।’ विद्यालयमा १ सय २० बालबालिका अध्ययरत थिए भने शिक्षक, कर्मचारी गरी १४ जना कार्यरत थिए ।

महानगरपालिकासँग विद्यालय स्थानान्तरण गर्न माग गरिएको उनले जनाए । ‘अहिले तरुण माविले आश्रय दिएको छ । विद्यालयका सबै सरसामान त्यहीं राखिएको छ । महानगरले पनि तरुण माविमा नै आश्रित हुनु भनेको छ,’ प्रअ श्रेष्ठले भने, ‘विद्यालयले जग्गा खोजेर विद्यालय स्थानान्तरण गर्न महानगरमा पत्र बुझाएको छ । के निर्णय हुन्छ थाहा छैन ।’ यस वर्ष १५ नयाँ विद्यार्थी भर्ना भए पनि विद्यालय भवन नै नभएपछि अभिभावक अन्योलमा परेका छन् । सरकारी जग्गामा बसेको विद्यालय भवन नभत्काउन आग्रह गर्दासमेत सरकारी पक्षले सुनुवाइ नगरेको विद्यालयले जनाएको छ ।

काठमाडौं महानगरपालिका–१६ बालाजुमा २०४९ सालदेखि सञ्चालित बालकल्याण विद्यालयको भवन पनि भत्काइएको छ । प्रअ अर्जुन मुडभरीले १२० जना विद्यार्थी अध्ययरत रहेको जनाए । विद्यालयमा ११ शिक्षक तथा कर्मचारी छन् । ‘सार्वजनिक जग्गामा बनेको विद्यालयमा डोजर लगाएर भत्काइयो । नजिकैको नेपाल युवक माविमा लगेर विद्यालयका सामग्री राखेका छौं । शिक्षक कर्मचारीले त्यहीं हाजिर गर्ने गरेका छौं,’ उनले भने ।