काठमाडौँ — यतिबेला त्रिविको उपप्राध्यापक पदको लिखित परीक्षाको नतिजालाई लिएर शैक्षिक क्षेत्रमा बहस चलिरहेको छ । नतिजालाई लिएर त्रिविका अधिकारीहरुले बचाउ गरे पनि माग संख्याको तुलनामा अत्यन्तै न्यूनले नाम निकाल्नुमा त्रिविकै गुणस्तरमा प्रश्न उठेको छ । 

कारण हो त्रिविले लिएको परीक्षामा ५० प्रतिशत पनि जनशक्ति उत्तीर्ण हुन नसक्नु । त्रिभुवन विश्वविद्यालयको उपप्राध्यापक पदको लिखित परीक्षामा ३४ प्रतिशत मात्र उत्तीर्ण भएका छन् । 

कृषि तथा पशु विज्ञान अध्ययन संस्थान, वन विज्ञान एवं विज्ञान तथा प्रविधि अध्ययन संस्थान अन्तर्गतका विषयहरुको लिखित परीक्षामा उत्तीर्ण हुनेको संख्या निकै नै कमजोर देखिएको हो । 

त्रिविले माग गरेको कोटाभन्दा पनि न्यून मात्र पास भएका छन् । जसमा विभिन्न विषयमा माग पद संख्या १६८ रहँदा सम्मिलितको संख्या जम्मा ७६७ र उत्तीर्ण हुनेको संख्या जम्मा ५८ रहेको छ ।

त्रिविले प्रकाशन गरेको नतिजा अनुसार कम्प्युटर विज्ञानमा २० जनाको माग हुँदा परीक्षामा सम्मिलित ३८ जनामध्ये ५ जना मात्र उत्तीर्ण भएका छन् । यस्तै खाद्य प्रविधिमा पद संख्या ५ मा गरिएकोमा ५ जना सम्मिलित थिए तर एक जना मात्र उत्तीर्ण भएका छन् । 

गणितमा २० जनाको माग रहेकोमा १०४ जनाले परीक्षा दिएका थिए । तर २ जना मात्र नाम निकाल्न सफल भए । जलवायु विज्ञानमा माग संख्या २ रहेकोमा ७ जनाले परीक्षा दिएकामा १ जनाले मात्र नाम निकाल्न सकेका छन् । 

यसैगरी डाइटेटिक्स विषयमा १ जनाको माग भएकोमा सहभागी पनि १ जना नै थिए तर उनले पनि नाम निकाल्न सकेनन् । तथ्यांक शास्त्रमा १५ पदमा माग भएकोमा ३६ जना परीक्षार्थी सहभागी थिए । परीक्षा फल प्रकाशित हुँदा जम्मा २ जनाले मात्र नाम निकालेको त्रिविले जनाएको छ ।

प्राणीशास्त्रमा २० जनाको माग भएकोमा ९९ जना सहभागी थिए । जसमा ७ जनाले मात्र नाम निकालेका छन् । फुड साइन्स एण्ड न्युट्रिजनमा भने एक जनाको माग भएकोमा एक जना नै सहभागी थिए र उनले नाम निकालेका छन् । 

४ जनाको माग भएको वातावरण विज्ञान पदमा २४ जना सहभागी भएकामा ३ जना उत्तीर्ण, ४ जनाकै माग रहेको बायोकेमेष्ट्रीमा ५ जना सहभागी भएकामा उत्तीर्ण संख्या शून्य, ६ जनाको माग रहेको भूगर्भशास्त्रमा ३७ जना सहभागी भएकोमा ५ जना उत्तीर्ण, २५ जनाको माग रहेको भौतिकशास्त्रमा १७५ सहभागी रहेकामा ३ जना उत्तीर्ण, २ जनाको माग रहेको माइक्रोबायोलोजीमा २७ जना सहभागी भएकामा ४ उत्तीर्ण, २४ जनाको माग रहेको रसायनशास्त्रमा १२८ जना सहभागी भएकामा ९ जना उत्तीर्ण र १९ जनाको माग रहेको वनस्पतिशास्त्रमा ८० जना सहभागी भएकोमा १५ जनाले नाम निकालेका छन् । 

सबैभन्दा न्यून डाइटेटिक्स र बायोकेमेष्ट्री विषयमा लिखित परीक्षामा नै शून्य रहेको छ भने, खाद्य प्रविधि जलवायु विज्ञान, फुड साइन्स एन्ड न्युट्रिसनमा १/१ जना मात्र उत्तीर्ण भएका छन् । 

माग भएअनुसारको पद संख्या, परीक्षामा सम्मिलित परीक्षार्थी र उत्तीर्ण संख्या हेर्दा देशको प्रमुख शैक्षिक संस्थामै दक्ष जनशक्तिको अवस्था दयनिय भएको देखाउँछ । नेपालकै सबैभन्दा जेठो विश्वविद्यालयकै अवस्था यस्तो हुनुले देशको शिक्षा प्रणाली र परिणामबारे वास्तविकता देखाउने जानकारहरु बताउँछन् । 

के त्रिविको परीक्षा प्रणाली असाध्यै कठोर छ ?

त्रिवि सेवा आयोगका अध्यक्ष प्राध्यापक घनश्याम भट्टराई, ‘विविध कारणले पहिला परीक्षा हुन सकेको थिएन । तर, पछि परीक्षा हुने कुरा चल्दा विद्यार्थीहरु परीक्षाको लागि पढ्नतर्फभन्दा पनि परीक्षा स्थगित गर्नतर्फ लागे । जसकारण नतिजा सोचेजस्तो आउँन सकेन ।’

उत्तीर्ण प्रतिशत आधा मात्र भएकाले पनि विद्यार्थीहरुलाई परीक्षा दिन कठिन भएको आफूहरुको बुझाइ भएको भट्टराईको भनाइ छ । उनले सामान्य ज्ञानको प्रश्न धेरै आएकाले पनि सबै प्रश्नहरुलाई परीक्षार्थीले समेट्न नसेकेको बताए । 

यस विषयमा त्रिवि शिक्षा आयोगको कमजोरी रहेको बताउन नमिल्ने उनको दाबी छ । ‘हामी अब यो पाटोमा सुधारको काम गर्दैछौं । पाठ्यक्रम नयाँ बनाउने र आफ्ना कमीकमजोरीलाई सुधार गर्ने प्रयासमा हामी छौं,’ उनले भने । 

यस्तै, त्रिभुवन विश्व विद्यालयका पत्रकारिता तथा आमसञ्चार केन्द्रीय विभागका उपप्राध्यापक डा. श्रीराम पौडेल त्रिविले लिएको प्रध्यापक पदको परीक्षामा क्षमतावान व्यक्तिको सहभागिता नहुँदा पनि नतिजा अनपेक्षित भएको बताउँछन् । 

‘तुलनात्मक रुपमा राम्रो र क्षमतावान व्यक्ति परीक्षामा सहभागी नहुँदा थोरै व्यक्ति उत्तीर्ण भएको हुन सक्छ,’ पौडेलले भने, ‘धेरै मानिस यसमा सहभागी नहुँदा पनि कम उत्तीर्ण भएको हुनसक्छ ।’