बेइजिङ — अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्प र चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङबीच बिहीबार बिहान बेइजिङमा बहुप्रतीक्षित भेटवार्ता भएको छ । चीनको विदेश मन्त्रालयका अनुसार द ग्रेट हल अफ द पिपुलमा भएको पहिलो दिनको भेटवार्तामा चिनियाँ राष्ट्रपति सीले ताइवानको सवाल दुईपक्षीय सम्बन्धमा सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण रहेको बताएका थिए ।

‘ताइवानको विषय चीन–अमेरिका सम्बन्धमा सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण छ । यसलाई राम्रोसँग लैजान सकियो भने दुईपक्षीय सम्बन्ध स्थिर हुनेछ । अन्यथा, दुई देशबीच टकराव र द्वन्द्व पनि निम्तिन सक्छ, जसले समग्र सम्बन्धमै जोखिम उत्पन्न गराउनेछ,’ सीको भनाइ उद्धृत गर्दै चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले भनेको छ । 

चीनले ताइवानलाई आफ्नो अभिन्न क्षेत्र मान्ने गर्छ । अमेरिकाले विभिन्न समयमा एक चीन नीतिप्रति प्रतिबद्धता जनाएको छ । तर, ताइवानलाई पनि हतियार तथा सैन्य सहयोग उपलब्ध गराउँदै आएको छ । सन् १९७९ मा अमेरिकी कंग्रेसबाट पारित भएको ‘ताइवान रिलेसन्स एक्ट’ अन्तर्गत अमेरिकाले यस्तो सहयोग उपलब्ध गराउँछ । आलोचकहरूले यसलाई अमेरिकाको रणनीतिक अस्पष्टता भन्ने गरेका छन् । 

अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले ताइवान नीतिमा अमेरिकाको अडान परिवर्तन नभएको बताएका छन् । ‘चीनले सधैं यो सवाल उठाउँछ र सधैं हामी हाम्रो अडान स्पष्ट गर्छौं । हाम्रो दृष्टिकोणमा अवस्था परिवर्तनका लागि गरिने कुनै पनि जबर्जस्ती दुवै देशका लागि खराब हुनेछ,’ एनबीसी न्युजसँग बेइजिङमा रुबियोले भने, ‘हामीले विगतमा उनीहरूलाई (ताइवान) हतियार 

बेचेका थियौं र पछिल्लो पटक डिसेम्बरसम्म त्यो कायम थियो, जसकारण उनीहरू (चीन) निराश थिए । यो राष्ट्रपतिले गर्ने निर्णय र कंग्रेसले पास गर्ने कुरा हो । यी विषयमा के गर्ने भनेर कंग्रेसले निर्णय गर्छ र हामी त्यसअनुसार प्रतिक्रिया दिन्छौं ।’

भेटपछि सी र ट्रम्प बेइजिङको टेम्पल अफ हेभन भ्रमणमा गए । जहाँ सीले चिनियाँ दर्शन र यसलाई संरक्षण गर्ने दिशामा कम्युनिस्ट पार्टीले खेलेको भूमिकाबारे ट्रम्पलाई जानकारी गराए । ६ सय वर्ष पुरानो यस मन्दिरमा चिनियाँ शासकहरूले कार्यक्रम गरेर राष्ट्रिय समृद्धि, शान्ति र अनुकूल मौसमको कामना गर्ने गरेको जानकारी सीले गराए । 

‘चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीले जनकेन्द्रित दर्शन र चिनियाँ सभ्यतालाई ग्रहण र विकास गरेको छ,’ सीलाई उद्धृृत गर्दै चीन सरकारले जारी गरेको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । ट्रम्प मात्रै नभएर विश्वका अन्य नेताहरूसँगको भेटमा पनि सीले चिनियाँ इतिहास र संस्कृतिको वैभवको प्रशंसा गर्ने गरेका छन् । कम्युनिस्ट पार्टीको शासनलाई जनमुखी ठहर गर्न र पश्चिमी दबाबको प्रतिरोध गर्न यसले ठूलो भूमिका निर्वाह गर्दै आएको छ ।

सीले चीनको रूपान्तरण र ट्रम्पको ‘मेक अमेरिका ग्रेट अगेन’ नीति साथसाथ अघि बढ्न सक्ने बताएका थिए । जवाफमा ट्रम्पले सीलाई भव्य स्वागतका लागि धन्यवाद दिए । उनले अमेरिकाको प्रारम्भिक विकासमा चिनियाँहरूले खेलेको भूमिकाको कदर गरे । ‘चिनियाँहरू बास्केटबल मन पराउँछन् र नीलो जिन्स लगाउँछन्,’ ट्रम्पले भने, ‘चिनियाँ जनता र अमेरिकीबीच धेरै कुरा साझा छन् ।’ ट्रम्प र सीबीच शुक्रबार पनि भेटवार्ता हुनेछ । त्यसक्रममा इरान युद्ध, व्यापार, प्रविधि, कृषि उत्पादनको आयात–निर्यातलगायत विषयमा छलफल तथा सम्झौता हुने अपेक्षा गरिएको छ । 

अमेरिकी व्यवसायीहरू उत्साहित 

ट्रम्पसँगै भ्रमणमा आएका अमेरिकाका ठूला कम्पनीका सञ्चालक र सीईओहरूले चीनसँग राम्रो सम्बन्ध बनाउनुपर्ने बताएका छन् । बेइजिङमा पत्रकारसँग संक्षिप्त कुराकानी गर्दै टेस्ला तथा स्पेस एक्सका सीईओ एलन मस्कले चीनमा धेरै राम्रा कुरा हासिल गर्न चाहेको बताए । एनभिडियाका सीईओ जेन्सन हुआङले चिनियाँ अधिकारीहरू निकै उत्कृष्ट रूपमा प्रस्तुत भएको धारणा राखे ।

ठूला अमेरिकी प्रविधि कम्पनी तथा उत्पादन गृहहरू आयात–निर्यातका लागि चीनसँग निर्भर छन् । विश्वको दोस्रो ठूलो अर्थतन्त्र चीनसँग विश्वको ९० प्रतिशत प्रशोधित दुर्लभ खनिज धातु छ । त्यस्तै, (६०–७० प्रतिशत) दुर्लभ खनिज धातु चीनमै उत्खनन हुन्छ । अमेरिकामा आयात हुनेमध्ये ७० प्रतिशत दुर्लभ खनिज चीनबाटै आउँछ । प्रविधि उद्योगमा स्मार्ट फोनदेखि फाइटर जेटसम्म उत्पादन गर्न यसले प्रमुख भूमिका खेल्छ ।