अर्जेन्टिनाबाट छुटेको एमभी होन्डियुस नामक जहाजका यात्रुमा देखियो हान्टा भाइरस, जहाजमा सवार तीन यात्रुको मृत्यु, उनीहरूमध्ये एकमा संक्रमण देखियो
What you should know
लन्डन — नेदरल्यान्ड्सको कम्पनीको स्वामित्वमा रहेको क्रुज जहाजमा दुर्लभ तर अतिघातक हान्टा भाइरसको संक्रमण फैलिएपछि अन्तर्राष्ट्रिय जगत् चिन्तित भएको छ । उक्त जहाजमा चढेकाहरूले भाइरसलाई फैलाउन सक्ने जोखिमलाई मध्यनजर गरेर अधिकारीहरूले कडाइका साथ यात्रुहरूको निगरानी तथा जाँच गरिरहेका छन् ।
अर्जेन्टिनाबाट छुटेको एमभी होन्डियुस नामक यस जहाज स्पेनको क्यानेरी आइल्यान्डतर्फ गइरहेको छ । विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लूएचओ) का अनुसार अहिलेसम्म जहाजमा हान्टा भाइरससँग सम्बन्धित ८ वटा केस भेटिएका छन् । यस जहाजमा सवार तीन यात्रुको मृत्यु भइसकेको छ । तीमध्ये एकमा संक्रमण पुष्टि भएको छ । यस जहाजमा अहिले विश्वका २३ देशका १ सय ४० भन्दा धेरै यात्रु सवार छन् ।
११ अप्रिलमा जहाजमा एक व्यक्तिको निधन भएको थियो । ती डच नागरिकको शवलाई २४ अप्रिलमा सेन्ट हेलेना टापुमा झारियो । उनकी पत्नी पनि त्यही टापुमा ओर्लिइन् । त्यसपछि भोलिपल्टै दक्षिण अफ्रिकाको जोहानेसवर्गस्थित अस्पतालमा उपचारका लागि गइन् । २६ अप्रिलमा उनको मृत्यु भयो । उक्त दिन यस जहाजबाट सेन्ट हेलेना टापुमा १२ देशका दुई दर्जनभन्दा धेरै यात्रु बाहिरिएको नेदरल्यान्ड्सका अधिकारीहरूले बताएका छन् । कन्ट्याक्ट ट्रेसिङबिना नै ती यात्रुहरू बाहिरिएकाले उनीहरू घर फर्कंदा भाइरस फैलन सक्ने भय बढेको छ ।
जहाजका यात्रुहरू बिरामी पर्दै गएपछि जाँच कडा गरिएको थियो । त्यसक्रममा २ मेमा दक्षिण अफ्रिकामा गरिएको ल्याब परीक्षणका क्रममा एक बिरामीमा हान्टा भाइरस पुष्टि भयो । उनी गम्भीर बिरामी छन् र आईसीयूमा राखिएको छ । ३ मेमा अर्का एक व्यक्तिको जहाजमै निधन भयो । बुधबार जहाजका चिकित्सकसहित तीन व्यक्तिलाई उद्धार गरेर युरोपस्थित विशेष अस्पतालमा उपचारका लागि लगिएको छ । उनीहरूको उद्धार हुँदा उक्त जहाज पश्चिम अफ्रिकी टापु देश केप भार्डे नजिक थियो ।
विश्व स्वास्थ्य संगठनका महानिर्देशक डा. टेड्रोस एडहानोम गेहब्रेयससले हान्टा भाइरस मानिसबाट मानिसमा सर्ने दर निकै कम भएकाले नआत्तिन आग्रह गरेका छन् । डब्लूएचओका अधिकारीहरूले यो कोभिड–१९ भाइरस जसरी विश्वव्यापी रूपमा फैलिने खतरा निकै कम रहेको बताउँदै आएका छन् । यद्यपि, स्वास्थ्य अधिकारीहरूले उक्त जहाजमा निगरानी र सतर्कता कडा पारेका छन् । यस जहाजमा सवार मानिसहरूसँग सम्पर्कमा आएका कम्तीमा ४ महादेशका विभिन्न मानिसलाई पनि पहिचान गर्ने काम थालिएको छ ।
नेदरल्यान्ड्सको स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार उक्त जहाज नचढेकी एक महिलामा पनि हान्टा भाइरसको लक्षण देखिएको छ । ती महिलालाई अहिले आइसोलेसनमा राखिएको छ । डच अधिकारीका अनुसार ती महिला एक विमान परिचालिका हुन् र विमानमा संक्रमित यात्रुसँगको सम्पर्कमा आएकी थिइन् । यदि यी महिलामा हान्टा भाइरस पुष्टि भएमा उनी एमभी होन्डियुस जहाज नचढेकी पहिलो हान्टा भाइरस संक्रमित हुनेछिन् ।
हान्टा भाइरस के हो ?
हान्टा भाइरस मुसाबाट मानिसमा सर्ने गर्छ । मुसाको पिसाब, पसिना, खकार, थुकलगायत तरल पदार्थको सम्पर्कमा आएमा यो भाइरस सर्छ । कहिलेकाहीं मुसा बसेको ठाउँमा सफाइ गर्दा हावाको माध्यमबाट पनि सर्न सक्छ । पहिचानमा आएका हान्टा भाइरसका भेरिएन्टमध्ये एन्डिस स्ट्रेनमात्रै मानिसबाट मानिसमा सर्ने भेरिएन्ट हो । यो भेरिएन्ट चिली र अर्जेन्टिनामा समय–समयमा फैलिने गरेको छ । विश्व स्वास्थ्य संगठनले बुधबार क्रुज–सिपमा यही भेरिएन्ट फैलिएको जनाएको छ ।
हान्टा भाइरसका विभिन्न भेरिएन्टका फरक लक्षण हुन्छन् । लक्षणहरू संक्रमितसँग सम्पर्कमा आएको एकदेखि आठ साताभित्र देखिन सक्छन् । ज्वरो, पाखुरा दुख्ने, ग्यास्ट्रिकलगायत समस्या देखिने गरेको डब्लूएचओले जनाएको छ । युरोप र एसियामा भेटिने हान्टा भाइरस भेरिएन्टले हेमोर्रेजिक र रेनल सिन्ड्रोम गराउने गरेको छ । जसले किड्नी र रक्तनलीहरूमा असर गर्छ ।
दक्षिण अमेरिकामा भेटिएको भेरिएन्टले प्रायः हान्टा भाइरस ‘कार्डियोपुल्मोनरी’ सिन्ड्रोम गराउने गरेको छ । जसले चाँडै नै फोक्सो र मुटुमा समस्या निम्त्याउँछ । यसबाट मृत्यु हुने दर ५० प्रतिशतसम्म छ । जबकि, एसिया र युरोपमा मृत्यु हुने दर (१–१५) प्रतिशत छ । हान्टा भाइरसको कुनै विशेष उपचार छैन । यस्तो संक्रमण भएकाहरूलाई आराम गराउने, आइसोलेसनमा राख्ने, श्वासप्रश्वासमा सहायता उपलब्ध गराउने, भेन्टिलेटरमा राख्नेलगायत काम गरिन्छ ।
