अमेरिका — पहिलो कार्यकालमा राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिकी कम्पनीलाई चीनमाथिको निर्भरता त्याग्न बाध्य पारेका थिए । अहिले पनि उनले अन्य देशलाई चीनको आपूर्ति शृंखलाबाट बाहिर निस्कन दबाब दिइरहेका छन् ।

बुधबार घोषणा गरिएको भियतनाम र संयुक्त राज्य अमेरिकाबीचको प्रारम्भिक व्यापार सम्झौता त्यही लक्ष्य प्राप्तितर्फको महत्त्वपूर्ण कदम भएको व्यापार विश्लेषकको बुझाइ छ ।

दुई देशबीच गरिएको व्यापार सम्झौताका विवरण सार्वजनिक नभए पनि अमेरिकामा भियतनामी निर्यातमा २० प्रतिशत भन्सार शुल्क लाग्ने बताइएको छ । जुन ट्रम्पले धम्की दिएको उच्च दरभन्दा आधाले कम हो । तर उल्लेखनीय कुरा के छ भने, यो सम्झौताले भियतनाममा उत्पादन नभएर त्यहाँबाट ट्रान्ससिपमेन्टका रूपमा वर्गीकृत कुनै पनि निर्यातमा भने ४० प्रतिशत भन्सार शुल्क लाग्नेछ ।

यो प्रावधान विशेष गरेर चीन लक्षित नै छ, जसले भियतनाम र छिमेकी देशलाई आफ्ना सामानमा अमेरिकी भन्सार शुल्कलाई छल्न प्रयोग गरेको छ । यो अन्य दक्षिणपूर्वी एसियाली सरकारसँगको अमेरिकी व्यापार सम्झौताका विशेषता बन्न सक्छ किनकि बुधबारदेखि चीनबाट अमेरिका जाने सामग्रीमा उच्च भन्सार शुल्क लागू हुन सुरु भएको छ ।

ट्रम्पका व्यापार प्रतिनिधिले भियतनामका इन्डोनेसियाजस्ता निर्यातमुखी छिमेकीलाई पनि उनीहरूको आपूर्ति शृंखलामा चिनियाँ सामग्रीको मात्रा घटाउन दबाब दिइरहेका छन् । उनीहरूले थाइल्यान्डलाई चिनियाँ व्यवसायलाई आउनबाट रोक्नका लागि विदेशी लगानीको छानबिन गर्न आग्रह गरिरहेका छन् । अमेरिकीहरूले केही देशलाई चीनमा उत्पादित सेमिकन्डक्टरको प्रयोगलाई पनि घटाउन दबाब दिइरहेका छन् ।

 चीनलाई व्यापारिक रूपमा घेर्ने अमेरिकी प्रयासले दक्षिणपूर्वी एसियाका देशहरूले सामना गर्ने जोखिमहरूलाई बढाउँछ । जुन बेइजिङका लागि रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण क्षेत्र हो र पहिले नै विश्वव्यापी व्यापार र उत्पादनमा चीनको प्रभुत्व अग्रपंक्तिमा छ । ‘ट्रम्प प्रशासनले अमेरिकासँग व्यापार साझेदार बन्न चाहने हो भने चीनको निर्भरताबाट रणनीतिक रूपमा अलग हुनु आवश्यक छ भनेर दबाब दिइरहेका छन्,’ भूराजनीतिक परामर्श फर्म एपीएसी एडभाइजर्सका प्रमुख कार्यकारी स्टिव ओकुनले भने, ‘के ती देशहरू यसमा सहमत हुनेछन् ?’ 

बिहीबार चीनको वाणिज्य मन्त्रालयले अमेरिका–भियतनाम सम्झौताको ‘मूल्यांकन’ गरिरहेको बताएको छ । साथै ‘चीनको हित’ मा असर गर्ने कुनै पनि सम्झौताको दृढतापूर्वक विरोध गर्ने र आफ्नो हितको रक्षा गर्न कदमहरू चाल्ने स्पष्ट पारेको छ । अमेरिका र भियतनामले अहिलेसम्म सहमति जनाएका व्यापारिक सर्तहरूलाई कसरी परिभाषित गर्नेछन् भन्ने विषयले चीनको आगामी रणनीति तय गर्ने छ । 

अमेरिकासँगको व्यापार वार्तामा भियतनामले आफ्ना सबै सर्तहरूलाई बिर्सिएर छलफल गरेको थियो । ट्रम्पले भियतनामी सामानमा ४६ प्रतिशत आयात कर लगाउने धम्की दिएपछि भियतनाम व्यापार वार्तामा सुरुदेखि नै तल परेको थियो । भियतनामका अधिकांश जुत्ता, कपडा र इलेक्ट्रोनिक्सजस्ता उद्योगहरू अमेरिका निर्यातमा पूर्ण रूपमा भर परिरहेको अवस्थामा उच्च भन्सार दरले भियतनामी उद्योग धराशायी हुन सक्छन् । ट्रम्पले भियतनामलाई पनि उच्च भन्सार लगाउने धम्की दिएलगत्तै त्यहाँका व्यापारीहरू आफ्नो उद्योगको भविष्यलाई लिएर अन्योलमा थिए । ‘२० प्रतिशत कर कसैका लागि पनि उत्तम होइन । तर ४६ प्रतिशतभन्दा त २० प्रतिशतलाई नराम्रो भन्न मिल्दैन,’ अमेरिकामा आफ्ना लगभग सबै उत्पादनहरू निर्यात गर्ने फ्र्याग्रेन्स कम्पनीका कार्यकारी ट्रान क्वाङले भने ।