जो मजदुरबाट मालिक बने- विश्व - कान्तिपुर समाचार

जो मजदुरबाट मालिक बने

वर्षौंसम्म अर्काको घर, पसल वा उद्योगमा काम गरेका दर्जनौं नेपाली लुधियानामा सफल उद्यमी बनेका छन्
राजेश मिश्र

लुधियान, पञ्जाब — अर्घाखाँचीको पाँडेनी गाउँपालिका–५ का विकास रेश्मी (मगर) १७ वर्षे उमेरमा कामका लागि भारतको पञ्जाबस्थित लुधियना आइपुगेका थिए । अहिले उनी ३६ वर्षका छन् । घरेलु मजुरबाट काम थालेका रेश्मी यतिबेला लुधियानामा नाम चलेको ‘कन्ट्रयाक्टर’ का रूपमा चिनिन्छन् ।

विकास रेश्मी (मगर) र हिरा चन्द

यहाँको ठूलो क्रिश्चन मेडिकल कलेजस (सीएमसी) मेडिकल कलेज परिसर भित्रको सवारी पार्किङ र क्यान्टिनहरूको ठेक्का लिएका उनले ६०/७० जनालाई रोजगारी दिएका छन् । वार्षिक करोडौंको कारोबार गर्ने उनले सुरुमा नेपाली भएकै कारण धेरै चुनौतीको सामना गर्नुपर्‍यो ।

‘विशुद्ध कामकै खोजीमा आएको थियो, सुरुवाती दिन त धेरै कष्टकर नै बित्यो,’ उनले भने, ‘क्यान्टिनमा काम गर्दा गर्दै एउटा स्कुलको क्यान्टिनको ठेक्का लिएर आफ्नै काम सुरु गरेको थिए ।’ त्यसपछि स्टेसनरीको पनि काम पाए उनले । हाल उनले ‘रेश्मी क्याटर्स’ नामको कम्पनी चलाइरहेका छन् ।

त्यस्तै यहाँको अर्को ठूलो दयानन्द मेडिकल कलेजका (डीएमसी) सबै क्यान्टिनका सञ्चालक पनि नेपाली नै हुन् । बुटवलका हरिप्रसाद घिमिरेले यहाँको क्यान्टिन सञ्चालनको ठेक्का लिएका छन् । क्यान्टिन र क्याटरिङको क्षेत्रमा घिमिरेको नाम सफलतम सूचीमा लिइन्छ । आउट डोर क्याटरिङका लागि उनको ‘भीआर फुड’ कम्पनीले नाम कमाएको छ । ‘सन् १९८० मै म भारत आएँ । होटलमा भाँडा माजे, चौकीदारी पनि गरे,’ उनले भने ‘तर, निरन्तर मेहनत गर्न छाडिन्, त्यसैको परिणाम हो आज आफ्नै व्यवसाय चलाउन सकेको छु ।’

जुनसुकै उमेरका किन नहोऊन्, हातमा सीप भए कामको समस्या हुन्न । भारतकै प्रमुख अद्यौगिक सहरमध्येको लुधियानाले लाखौंलाई रोजगारी दिएको छ । सहरमा रहेका १२ हजार साना र मझौला उद्योगले मात्रै १० लाख श्रमिकलाई काम दिएको अनुमान छ । ठूला उद्योगहरूको संख्या पनि हजारौमा छ । यही लुधियानाले हजारौं नेपालीलाई पनि रोजगारीको अवसर दिएको छ । यकिन संख्या नभएपनि निकै धेरै नेपाली श्रमिकले यहाँ काम पाएका छन् । उद्योगी, व्यवसायी र मजदुरले भरिएको सहरमा दर्जनौं नेपालीहरू मजदुरबाट सफल उद्यमी बनेका छन् । त्यस्तैमध्येका हुन् रेश्मी । उनले अस्पताल परिसरमा दैनिक रूपमा १ हजार बढी मोटरसाइकल र ५ सय बढी कारको पार्किङ शुल्क उठाउँछन् ।

बैतडीका हिरा चन्द अर्का सफल उद्यमी हुन् । २०४५ सालमा मुम्बईमा रहेका आफ्ना ठूलो बुबालाई भेट्न हिँडेका चन्द उल्टो रेल चढेपछि लुधियाना आइपुगेका थिए । त्यतिबेला ९ कक्षामा पढ्ने चन्दको विद्यालय डेढ महिना छुट्टीको थियो । त्यसैले एउटा उद्योगमा सुई गन्ने काम थाले । पछि कपडाको ब्रान्डेड कम्पनी ‘डुक’ मा काम पाए । त्यता काम गर्न थालेपछि उनी तत्कालै नेपाल फर्किएनन् । तिनै, चन्द यतिबेला करोडौं पुँजीको आफ्नो मझौला उद्योग चलाइरहेका छन् । ‘डुक’ कम्पनीमा काम गर्दैगर्दा उनले देखे कपडामा सम्बन्धित ब्रान्डाको नाम छाप्ने वा सिलाइ गर्नेले पनि ठूलो आम्दानी गर्ने रहेछ । उनले पनि त्यही कामलाई आफ्नै पेसा बनाउन निधो गरे । यतिबेला उनले ‘हिरा प्रिन्टर्स’ नामको कारखाना चलाउँछन् । दर्जनौं मजदुरलाई रोजगारी दिएका छन् । अर्डर अनुसार कपडामा फूल बुट्टा भर्ने, डिजाइनिङ गर्ने र नाम प्रिन्ट गर्ने काम गर्छन् ।

महेन्द्रनगरका नन्दराज भण्डारी पनि विसं. २०४६ सालमा रोजगारीका लागि यहाँ आएका थिए । उनले १७ वर्ष विभिन्न उद्योगमा काम गरे । त्यसपछि सानो पुँजीबाट काम थालेका उनी गार्मेन्ट उद्योगी भएका छन् । उनले आफ्नो कारखानामा जिन्स पेन्ट र ज्याकेट बन्ने गरेको बताए । दुई दर्जनलाई रोजगारी दिएका छन् ।

प्रवासी नेपाली संघका केन्द्रीय सचिव छविलाल भट्टराई लुधियानामा आफ्नै मेहनत र कर्मले सफल उद्यमीका रूपमा दर्जनौं नेपाली स्थापित भएको बताउँछन् । विराटनगरका भट्टराई आफैंले पनि परी ट्राभल्स एन्ड टुर्स चलाउँछन् । लामो समयदेखि लुधियानामा रहेकाहरूका छोराछोरीले अझ विभिन्न खाले नयाँ काम थालेका छन् । नेपाली समाजको नयाँ पुस्ता बजारमा आएसँगै त्यसले नेपालीलाई हेर्ने दृष्टिकोणमा धेरै परिवर्तन आउने भट्टराई बताउँछन् ।

गैंडाकोटका लोकनाथ पाण्डे सन् १९८४ मा लुधियाना आएका थिए । उनले वर्षौं मजदुरी गरेरै बिताए । अहिले उनका दुई छोरामध्ये जेठा शशिले एमबीए र कान्छा मनोजले बीटेक गरेर साइकल उद्योग सञ्चालन गरिरहेका छन् । लोकनाथले वर्षौं साइकल उद्योगमै मजदुरी गरेका थिए । उनले पछि साइकलको पार्टपुर्जा मुख्यतः ‘सिट’ र त्यसको मुनि लाग्ने ‘स्प्रिङ’ उत्पादन गर्ने कारखाना चलाउँछन् । उनको व्यवसायमा कान्छा छोरा मनोजले सघाइरहेका छन् । जेठा छोरा शशिले पार्टपुर्जासँगै साइकल निर्माण गर्ने फ््याक्ट्रीमा हात हालेका छन् । पछिल्लो तीन महिनामा ५० लाखको साइकल बिक्री गरेको शशिले सुनाए । ‘औसतमा महिनामा ५ सय साइकलको बिक्री भएको छ । २ हजार बिक्री गर्ने लक्ष्य राखेको छु,’ उनले भने, ‘बुबाले साइकल उत्पादनकै क्षेत्रमा लामो समय काम गरेकाले आफूले पनि यतै हात हालेको हुँ ।’ हुन पनि लुधियाना एसियामै सबैभन्दा बढी साइकल उत्पादन गर्ने सहरमा चिनिन्छ । यहाँ धेरैजसो नाम चलेका साइकल कारखाना पनि छन् । पाण्डे ट्रेडिङ कम्पनीले उत्पादन गरेका साइकलका पार्टपुर्जा ब्रान्डेड कम्पनीदेखि लोकल उत्पादनले खरिद गर्छन् ।

ठूला उत्पादकले भने धेरै सामानहरू साना र मझौला उद्योगबाटै खरिद गर्छन् । त्यही भएर यहाँ घरघरमा कुनै न कुनै प्रकारको उत्पादनको काम हुने गरेको भट्टराईले बताए । ‘स्टाफ होल्डिङ’ कम्पनीमा सुपरभाइजर रहेका रामबहादुर कुँवर पहिलेभन्दा मजदुरी क्षेत्रमा नेपालीहरूको संख्या कम हुँदै गएको बताउँछन् । उनले अहिले नेपालीहरूले सानो भए पनि स्वरोजगारको काममा बढी ‘इन्ट्रेस्ट’ देखाएको सुनाए । लुधियानामा सयौं नेपालीले आफ्नै फास्टफुड कर्नर

वा ससाना स्टलहरू चलाइरहेकाले पनि त्यो देखाउँछ । तिनै परिश्रमी हातहरू सफल हुँदै गए भविष्यमा लुधियानामा थप नेपाली उद्यमीहरू भेटिने प्रवासी नेपाली संघका सचिव भट्टराईले उल्लेख गरे ।

प्रकाशित : असार १३, २०७९ ०७:२७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

रुसद्वारा युक्रेनी राजधानीमा आक्रमण

बेलारूसलाई परमाणु अस्त्र बोक्ने क्षेप्यास्त्र दिने पुटिनको घोषणा
एजेन्सी

किभ/मस्को — युक्रेनमाथि रुसी आक्रमणविरुद्ध ऐक्यबद्धना जनाउन जी–७ का नेताहरू जर्मनीमा छलफलमा जुटिरहेका बेला रुसी फौजले युक्रेनको राजधानी किभमा आइतबार भीषण आक्रमण गरेको छ ।

रुसी सेनाको आक्रमणमा क्षतिग्रस्त युक्रेनी राजधानी किभस्थित आवासीय भवन । तस्बिर : एपी

उत्तर एट्लान्टिक सन्धि संगठन (नाटो) शिखर सम्मेलनको तयारीमा रहेका नेताहरूलाई तर्साउने उद्देश्यले तीन सातापछि पुनः हमला भएको किभका नगर प्रमुख भिटाली क्लिट्स्कोले बताएका छन् । किभको पश्चिममा रहेको सर्नी सहरमा कम्तीमा तीन जनाको मृत्यु भएको र थप मानिस भग्नावशेषमा पुरिएको हुन सक्ने स्थानीय अधिकारीले बताएका छन् । रुसी फौजले किभको आवासीय क्षेत्र र आसपासमा गरेको भीषण आक्रमणमा दुईजना घाइते भएका उनले जनाए ।

केही क्षेप्यास्त्रहरू बेलारुसबाट प्रहार गरिएको युक्रेनको दाबी छ । युक्रेन युद्धमा बेलारुसले रुसलाई सहयोग पुर्‍याएको भए पनि त्यहाँका सेना आधिकारिक रूपमा युद्धमा सामेल छैन । क्रेमलिनले बेलारुसलाई युद्धमा होम्नका लागि क्षेप्यास्त्र प्रहार गर्न लगाएको युक्रेनको गुप्तचर सेवाको दाबी छ । रुसी रक्षा मन्त्रालयले आवासीय क्षेत्रलाई लक्षित गरी आक्रमण नगरिएको जनाएको छ । युक्रेनी क्षेप्यास्त्र कारखानामा प्रहार गरेको मन्त्रालयको दाबी छ । ‘आर्टयोम कारखाना हाम्रो आक्रमणको लक्ष्य थियो । तर युक्रेनी पक्षले आक्रमणको प्रतिरक्षा गर्दा नजिकैको आवासीय भवनमा केही क्षति पुगेको छ,’ रुसी रक्षा मन्त्रालयद्वारा जारी विज्ञप्तिमा उल्लेख छ ।

आइतबारको आक्रमणको केही घण्टापछि जी–७ का सदस्य राष्ट्रहरू क्यानडा, जापान र अमेरिकासँगै बेलायतले पनि मस्कोमाथि प्रतिबन्ध थप कडा पार्दै रुसी बहुमूल्य रत्न एवं धातुको आयात रोक्ने घोषणा गरेका छन् । युक्रेनी राष्ट्रपति भ्लोदिमिर जेलेन्स्कीले युरोपेली संघ र नाटोको भेलालाई सम्बोधन गर्ने अपेक्षा गरिएको बेला पोल्यान्डको सीमा नजिकका सहरमा पनि रुसी फौजले शनिबार आक्रमण गरेको थियो ।

रुस–युक्रेन युद्ध सुरु भएको चार महिना पुगिसक्दा पनि युद्ध रोकिने कुने संकेत देखिएको छैन । युक्रेनले नाटोको सदस्यता लिने तयारी गरेपछि रुसले आक्रमण सुरु गरेको हो । रुसले युक्रेनमाथि आक्रमण सुरु गरेयता करिब ५ हजार युक्रेनी सर्वसाधारणको मृत्यु भइसकेको राष्ट्रसंघले जनाएको छ । ५ हजारभन्दा बढी घाइते भइसकेका छन् ।

त्यस्तै, युद्धका कारण दुवै पक्षका हजारौं सुरक्षाकर्मीले ज्यान गुमाएका छन् भने ६९ लाख युक्रेनी विस्थापित भइसकेका छन् । तीमध्ये ५८ लाखले शरणार्थीका लागि विभिन्न देशमा आवेदन दिएका छन् । २१ लाख स्वदेश फर्किसकेका राष्ट्रसंघीय शरणार्थी निकायले जनाएको छ । कम्तीमा ८० लाख युक्रेनी भने देशभित्रै विस्थापित भएको जनाइएको छ ।

रुसी फौजले शनिबार मात्र सेभेरोदोनेत्स्कलाई ‘पूर्ण रूपमा कब्जा गरेको’ युक्रेनले जनाएको थियो । पूर्वी युक्रेनको उक्त सहरमाथि नियन्त्रण कायम गरेपछि रुसले लुहान्स्क र दोनेत्स्क क्षेत्रका थुप्रै भूभागमाथि कब्जा जमाउन सक्छ । आफ्नो सेनाले सेभेरोदोनेत्स्कमाथिको नियन्त्रण गुमाएपछि युक्रेनी राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले ‘रुसले नियन्त्रणमा लिएका सबै सहर’ फिर्ता लिने दाबी गरेका छन् । तर उनले रुससँगको युद्ध कठिन चरणमा प्रवेश गरेको र अझै कति नोक्सानी हुन्छ भन्ने यकिन नभएको बताए ।

यसैबीच, रुसले बेलारुसलाई छोटो दूरीका परमाणु अस्त्र प्रणाली दिने भएको छ । रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले बेलारुसलाई परम्परागत र परमाणु दुवै प्रकारका बलिस्टिक र क्रुज क्षेप्यास्त्र प्रहार गर्न सक्ने ‘इस्कान्डर–एम’ नामक प्रणाली प्रदान गरिने जनाएका हुन् । यो प्रणालीले ५ सय किलोमिटर टाढासम्म मार हान्न सक्छ ।

बेलारुसी समकक्षी एलेक्जेन्डर लुकासेन्कोसँगको बैठकमा पुटिनले केही महिनाभित्रै बेलारुसलाई ‘इस्कान्डर–एम’ नामक रणनीतिक क्षेप्यास्त्र प्रणाली हस्तान्तरण गर्ने बताएका हुन् । प्रणाली पठाउनेबारे सम्पूर्ण प्रक्रिया दुवै देशको रक्षा मन्त्रालयले हेर्ने पुटिनको भनाइ छ । सेन्ट पिटर्सबर्गमा रुसले बेलारुसी लडाकु विमानलाई परमाणु अस्त्र बोक्न सक्ने गरी परिमार्जन गर्न मद्दत गर्ने पनि जनाएका छन् ।

प्रकाशित : असार १३, २०७९ ०७:२४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×