काठमाडौँ — विश्वका विभिन्न स्थानमा भइरहेका युद्धमा आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) प्रयोग हुन थालेको छ । हालै मात्र अमेरिकी रक्षा मन्त्रालय पेन्टागनले इरानसँगको युद्धमा मिसाइल प्रहार गर्न ग्रोक एआई प्रयोग गरेको खुलासा गरेको छ । 

अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि गरेको संयुक्त सैन्य कारबाहीका क्रममा दुई हजारभन्दा बढी लक्ष्य पहिचान तथा विश्लेषण प्रक्रियामा ट्रम्पका विशेष मित्रसमेत रहेका विश्वकै धनाढ्य इलन मस्कको एआई प्लाटफर्म ‘ग्रोक’ प्रयोग गरेको तथ्य सार्वजनिक भएको छ । 

अमेरिकी सैन्य स्रोतलाइ उदृ्त गर्दै द इन्डिपेन्डेन्टले जनाएअनुसार पेन्टागनको ‘माभेन स्मार्ट सिस्टम’ मा ग्रोकलाई समावेश गरिएको थियो । उक्त प्रणालीले निगरानी, गुप्तचर सूचना र युद्ध क्षेत्रबाट प्राप्त ठूलो परिमाणको तथ्यांक विश्लेषण गरी सम्भावित लक्ष्यहरूको सूची तयार गर्न सहयोग गरेको थियो । हालसम्मका एआई प्रयोगमा अन्तिम निर्णय भने मानव सैन्य अधिकारीहरूले नै लिएको पेन्टागनको दाबी छ ।

अमेरिकी सरकारले निजी क्षेत्रका एआई कम्पनीहरूसँगको सहकार्य तीव्र बनाउँदै अर्बौं अमेरिकी डलर रक्षासम्बन्धी एआई प्रविधिमा खर्चिने घोषणा गरिसकेको छ । मस्कको कम्पनी एक्सएआईले केही महिनाअघि ‘ग्रोक फर गभर्मेन्ट’ नामक सेवा सार्वजनिक गरेको थियो । त्यसलाई रक्षा, सुरक्षा र संघीय निकायका लागि तयार गरिएको बताइएको छ । 

अमेरिकी सञ्चार माध्यमहरूका अनुसार एक्सएआई अहिले अमेरिकी र अन्य देशको रक्षा क्षेत्रका सम्भावित करोडौँ अमेरिकी डलर बराबरका सम्झौताका लागि प्रतिस्पर्धामा छ । सक्रिय युद्धका क्रममा सैन्य गतिविधिमै ग्रोकको प्रयोगबारे सार्वजनिक रूपमा जानकारी आएको यो पहिलो प्रमुख घटना मानिएको छ ।

सैन्य क्षेत्रमा एआईको प्रयोग भने ग्रोकमा मात्रै सिमित छैन । यसअघि अमेरिकी सेनाले भेनेजुएलाका तत्कालीन राष्ट्रपति निकोलस मदुरो र उनकी पत्नीलाई पक्राउ गर्न चलाएको विशेष सैन्य कारबाहीमा एन्थ्रोपिकको क्लड प्रयोग गरेको स्वीकारिसकेको छ ।