काठमाडौँ — तपाईंहरूले आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स प्लाटफर्म र च्याटबटसँग के-के विषयमा सल्लाह लिनुहुन्छ ? अध्ययन, कामकाज, सिर्जनात्मक विषय, जानकारी वा अन्य केही ? न्युयोर्क टाइम्समा हालै प्रकाशित एक रिपोर्ट र अन्य कैयौँ अनुसन्धानात्मक लेखहरूका अनुसार प्रेम सम्बन्ध, मनमुटाव र मिलन-बिछोडका घटनामा पनि मानिसहरूले एआईको सल्लाह लिने क्रम बढेको छ । 

हरपल उपलब्ध हुने, आफूप्रति सहमत देखिने, थेरापीभन्दा सस्तो र कुराकानी गोप्य हुने भएकाले एआई डिजिटल सहारा कतिपयका लागि सान्त्वनाको स्रोत बनेको छ । तर, यसले सत्यभन्दा सान्त्वनालाई प्राथमिकता दिने हुँदा मानवीय सम्बन्धहरू कतातिर डोहोरिन्छन् भन्ने प्रश्न उब्जिन थालेको छ । कतिपयले आफू एआई अवतार, बट वा अन्यसँग प्रेममा रहेको भन्दै विवाहसमेत गरेको उदाहरण आइसकेका छन् ।

सन् २०२५ मा इन्स्टिट्युट फर फ्यामिली स्टडिजले प्रकाशित गरेको एक सर्वेक्षणअनुसार करिब तीनमध्ये एक अमेरिकीले एआई च्याटबटसँग घनिष्ठ वा प्रेम सम्बन्ध अनुभव गरेको बताएका थिए । यसले एआई मानिसको अत्यन्त निजी जीवनमा कति छिटो प्रवेश गरिरहेको छ भन्ने संकेत गर्छ । त्यस्तै, अन्य अध्ययनहरूले विशेषगरी युवा पुस्तामाझ भावनात्मक सहयोग र निजी संवादका लागि एआईमा निर्भरता बढ्दै गएको देखाउँछन् । संयुक्त राज्य अमेरिका, युरोपदेखि एशियासम्म च्याटबटहरू साधारण टुलबाट क्रमशः गोप्य साथीमा रूपान्तरित हुँदै गइरहेका छन् । 

रोयटर्समा गत वर्ष प्रकाशित एक समाचारमा जापानी महिलाले एआई पार्टनरसँग प्रेम बढ्दै गएपछि विवाह नै गरेको उल्लेख छ । अर्को घटनामा, रोयटर्सकै रिपोर्टअनुसार अमेरिकाका एक वृद्धले एआई पात्रसँगको जिस्किने सम्बन्धलाई यथार्थ ठानेर प्रत्यक्ष भेटघाटको तयारी समेत गरेका थिए । म्यासेबलका अनुसार क्यारेक्टरएआई जस्ता प्लाटफर्ममा केटा वा केटीसाथी सिर्जना गर्ने प्रयोगकर्ताको संख्या तीव्र गतिमा बढिरहेको छ । बम्बलजस्तो अत्यन्तै चल्तीको डेटिङ एपलेसमेत सम्बन्ध व्यवस्थापनमा सहयोग पुर्‍याउने गरी एआई टुल समावेश गर्न थालेको छ ।

सन् २०२५ मा प्रकाशित भ्यान्टेज पोइन्ट काउन्सिलिङ सर्भिसको अध्ययनले सर्वेक्षणमा सहभागीहरूले सम्बन्ध राखेको दाबी गरेका ३० विभिन्न एआई प्लाटफर्महरूको सूची तयार पारेको थियो । सोअनुसार ठूला उमेर समूहका प्रयोगकर्ताहरूका लागि च्याटजीपीटी सबैभन्दा लोकप्रिय प्लाटफर्म देखिएको थियो भने त्यसपछि क्यारेक्टर डट एआई दोस्रो स्थानमा र अमेजनको एलेक्सा तेस्रो स्थानमा थियो । एप्पलको सिरि चौथो स्थानमा र गुगलको जेमिनाइ पाँचौं स्थानमा थियो ।

प्रयोगकर्ताहरूका अनुभव सुन्दा एआईसँगका सम्बन्धहरू प्रविधिमा सीमित छैनन्, गहिरो भावनात्मक स्तरमा पुगेका छन् । धेरैले एक्लोपन, शोक वा सम्बन्धमा तनाव आइपरेका बेला एआईसँग संवाद गर्ने र आफूले अरू कसैलाई भन्न नसेका कुरा एआईसँग बाँड्ने बताएका छन् । केहीले त दैनिक रूपमा एआई पार्टनरसँग कुरा गर्ने, विशेष दिनहरू सम्झिने र भावनात्मक सहारा खोज्ने गरेको बताएका छन् । न्युयोर्क टाइम्सलगायत विभिन्न मिडियामा प्रकाशित अन्तर्वार्ताहरूमा प्रयोगकर्ताहरूले सुरुमा सामान्य सल्लाहका लागि गरिएको संवाद पछि निरन्तर भावनात्मक निर्भरतामा परिणत भएको बताएका छन् ।  

अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार यस्तो सम्बन्धको वृद्धि आकस्मिक होइन, प्रणालीकै डिजाइन र प्रयोगकर्ताको आवश्यकताको परिणाम हो । रोयटर्सको विश्लेषणअनुसार लाखौँ च्याटबट संवादहरूको विश्लेषणमा प्रयोगकर्ताहरूले विशेषगरी पार्टनरका रूपमा डिजाइन गरिएका एआईसँग उच्च स्तरको खुलापन र भावना आदानप्रदान गर्ने देखाएका छन् । साथै, बजारमा अहिले 'एआई साथी'हरूको माग बढेर अर्बौँ डलरको उद्योगतर्फ उन्मुख भइरहेको पाइन्छ । इन्स्टिट्युट फर फ्यामिली स्टडिज सर्वेक्षणले विशेषगरी युवाहरू एआईसँग गहिरो भावनात्मक सम्बन्ध बनाउन बढी खुला देखिने औँल्याएको छ ।

तर, यससँगै चिन्ताहरू पनि उत्तिकै बढिरहेका छन् । रोयटर्सकै एक अनुसन्धानले एआईसँग प्रेमसम्बन्ध रहेको ठानिएका  ७६ वर्षीय एक व्यक्तिको मृत्युको घटनालाई उजागर गरेको थियो । यसले वास्तविकता र कृत्रिम संसारबीचको सीमा हराउँदै जाँदा उत्पन्न हुन सक्ने जोखिम देखाउँछ । म्यासेबलले सार्वजनिक गरेका विभिन्न कम्पनीका आन्तरिक दस्तावेजहरूमा मेटाका सुरक्षा विज्ञहरूले यस्ता रोमान्टिक एआई अन्तरक्रिया र आदानप्रदानबारे चेतावनी दिएको देखिन्छ ।