कर्णाली जलाधार क्षेत्रमा पानीका मुहानहरूको बृहत अनुसन्धान- विज्ञान र प्रविधि - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

कर्णाली जलाधार क्षेत्रमा पानीका मुहानहरूको बृहत अनुसन्धान

हालसम्म ७ हजारभन्दा बढी अभिलेखीकरण
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — कर्णाली जलाधार क्षेत्रमा पर्ने पानीका मुहानहरूको बृहत अनुसन्धान तथा अभिलेखीकरण कार्य सुरु भएको छ । जलाधार क्षेत्रमा पर्ने रारा, खत्याड, तिला नदी, मध्य कर्णाली र तल्लो कर्णाली नदी क्षेत्रमा अध्ययन भइरहेको हो । मुगु, कालिकोट, जुम्ला, आछाम, दैलेख, बर्दिया, कैलाली र सुर्खेत गरी ८ जिल्लाका २९ पालिकामा अध्ययन भइरहेको हो ।

नागरिक वैज्ञानिक अवधारणा अन्तर्गत सुरू गरिएको यो अनुसन्धानमा ७ सय १५ जना नागरिक-वैज्ञानिकहरू सहभागी छन् । ती जिल्लाका प्रत्येक वडाबाट उनीहरुलाई छनोट गरेर पानी मुहान अध्ययन सम्बन्धी एक दिने तालिम दिएर अभिलेखीकरणका लागि परिचालन गरिएको थियो ।

काठमाडौं विश्वविद्यालय, आइसेट नेपाल र हाइड्रो ल्याब पुल्चोकका अनुसन्धानकर्ताहरूको अगुवाइमा पानीको मूलको अध्ययन र पहिचान गर्ने काम भइरहेको हो ।

वैशाख दोस्रो सातादेखि सुरू भएको अभियानमा वैज्ञानिकहरूसहित नागरिकहरू पनि पानी मुहानमा पुगेर अवलोकन गर्दै त्यसको विवरण संकलन गरिरहेका छन् । हालसम्म ७ हजार भन्दा बढी मुहानहरूको अभिलेखीकरण गरिएको छ ।

अभिलेखीकरण गर्न पानी मुहानको अवस्था, त्यसको बहाब र पानीको गुणस्तर मापनको काम भइरहेको अनुसन्धानकर्ता एवं त्रिभुवन विश्विवद्यालय वातावरण विज्ञान केन्द्रीय विभागका उपप्राध्यापक दीपनारायण शाहले बताए । मुहान पहिचानका लागि पानीको रसायनिक र भौतिक अवस्थाको अध्ययन भइरहेको छ । जस अनुसार घूलित अक्सिजन, पीएच, पानीको टर्बिटी, कन्डक्टिभिटी, टोटल डिस्भल्ड सोलिड (टीडीएस), पानीको कडापना, क्याल्सियम, नाइटरेट, फोसफेट, एमोनिया, इकोलाईको परीक्षण भइरहेको छ ।


यी परीक्षणकहरू जलाधार क्षेत्रमै लगिएको घुम्ती प्रयोगशालाबाट भइरहेको काठमाडौं विश्वविद्यालयकी उपप्राध्यापक एवं अनुसन्धानकर्ता रामदेवी तचामो शााहले जानकारी दिइन् । मुहानहरूबाट संकलन गरिएको नमुनाबाट पानीमा हुन सक्ने गह्रौं धातुको विश्लेषण/परीक्षणको काम चाही काठमाडौं विश्वविद्यालयकै प्रयोगशालामा भइरहेको उपप्राध्यापक तचामोले जानकारी दिइन् ।

परीक्षणका लागि आईसेट नेपालसहित काठमाडौं विश्वविद्यालयको एक्वाटिक इकोलोजी सेन्टर, पुल्चकको हाइड्रो ल्याबले गरिरहेका छन् ।

मध्य पहाडी क्षेत्रको पानीको मूल त्यहाँका मानिसहरूको जीवनस्तरसँग प्रत्यक्ष जोडिएको छ । विभिन्न मानवीय क्रियाकलाप र जलवायु परिवर्तनका कारणले गर्दा मुहानहरू सुक्ने र हराउने क्रम बढेको उनले बताए । पालिकाको पानीको, सरसफाई र खानेपानी आयोजना सञ्चालन गर्नका लागि स्रोत पत्ता लगाउनका लागि यो अध्ययनले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्‍ने उनले विश्वास व्यक्त गरे ।

यस किसिमका अध्ययनले खानेपानी तथा सरसफाई मन्त्रालयले भविष्यमा योजना तर्जुमा गर्न खानीपानी आयोजना सञ्चालन गर्नका लागि सहयोग पुग्ने अनुसन्धानकर्ताहरूको भनाइ छ ।

प्रकाशित : असार १८, २०७९ १५:०४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

चुनावी सहकार्यबारे छलफल गर्दै लोसपा कार्यकारिणी बैठक

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी (लोसपा) ले अन्य राजनीतिक दलहरूसँग सहकार्य गर्नेबारे केन्द्रीय कार्यसमितिमा छलफल गरिरहेको छ । आगामी निर्वाचनमा कुन पार्टीसँग सहकार्य गर्ने, विधान संशोधनलगायत विषयमा शनिबार दिउँसो लोसपाको केन्द्रीय कार्यकारिणी समितिको बैठक बसिरहेको हो । 

केन्द्रीय कार्यकारिणी सदस्य केशव झाका अनुसार लोसपाले पार्टीका कुन समितिमा कति सदस्य रहने भन्ने संख्या पनि निर्धारण गर्नेछ । 'आजको केन्द्रीय कार्यकारिणी समितिको बैठकमा विधान संशोधन, कार्यकारिणी समिति र अन्य समितिको संख्या निर्धारण, अन्य राजनीतिक दलहरूसँगको सहकार्यबारे छलफल हुने एजेन्डा छन्,' उनले भने, 'बाढी, पहिरो, मूल्यवृद्धि, किसानका लागि मल र बिउविजन उपलब्ध नभएकोबारे पनि छलफल हुनेछ ।'

लोसपाले आगामी प्रतिनिधिसभा र प्रदेश सभा निर्वाचनमा कुन राजनीतिक दलसँग सहकार्य गर्ने भन्नेबारे पनि छलफल गर्न लागेको झाले जानकारी दिए । उनले कुन दलसँग चुनावी गठबन्धन गर्ने भन्ने यकिन नभएको र कार्यकारिणीमा छलफल हुने बताए ।

प्रकाशित : असार १८, २०७९ १४:४४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×