न्युयोर्क — अब त विश्वकप फुटबल २०२६ को एउटा दृश्य हामी सबलाई बानी जस्तै परिसक्यो । रेफ्रीले प्रत्येक हाफले २२ मिनेट छुँदा खेल रोक्ने भए । यसको उद्देश्य हो, खेलाडीलाई हाइड्रेट गर्ने । यसपल्टको विश्वकपका सबै १ सय ४ खेलमै तीन–तीन मिनेटको विश्राम अनिवार्य भएको छ । मेक्सिको, क्यानडा र अमेरिकामा अहिले चलिरहेको प्रचण्ड गर्मीबाट जोगिनका लागि यो नियम अगाडि आएको हो । 

तर यो नियमलाई लिएर सबै खुसी भने छैनन् । धेरैको आरोप छ, अमेरिकी प्रसारणकर्तालाई खुसी तुल्याउन यो नियम ल्याइएको हो, किनभने यी दुई विश्राममा आफूखुसी विज्ञापन बजाउन पाइयो । अब त ‘हाइड्रेसन ब्रेक’ त्यस्तो खेलमा पनि अनिवार्य गरिएको छ, जहाँको रंगशालामा छाना छ वा मौसम आफैंमा नियन्त्रणको स्तरमा छ । यो नियममा खुसी हुन नसक्नेमा एक सह–आयोजक अमेरिकाका प्रशिक्षक माउरिसियो पोचेटिनो पनि छन् । 

उनी भन्छन्, ‘मलाई त यो मनपरेन । यो नियम त्यतिबेला मात्र आवश्यक छ, जतिबेला स्थिति वास्तवमै नियन्त्रणभन्दा बाहिर छ । मलाई लाग्छ, अहिले स्थिति हाम्रो अनुकूल नै छ, त्यसैले यो नियम आवश्यक छैन ।’ त्यसो भए, यो नियमले कसलाई फाइदा गरेको छ र कसलाई बेफाइदा गरेको छ त ? यो नियमले खेल आफैंलाई पनि कति प्रभाव पारिरहेको छ त ? 

लय बिगार्ने नियम

‘हाइड्रेसन ब्रेक ? मेरा लागि त यो खेलको लय मात्र बिगार्ने नियम हो,’ केहीले यस्तै भनेका छन् । जस्तो, न्युजर्सी न्युयोर्क स्टेडियममा शनिबारको खेलमा ब्राजिल एक गोलले पछाडि थियो र त्यही बेला यो नियम लागू भयो । त्यतिबेला मोरक्को १–० ले अगाडि थियो । खेल फेरि के सुरु भएको थियो, ६ मिनेट बित्न नपाउँदै ब्राजिल बराबरी गोल फर्काउन सफल रह्यो । 

पक्कै पनि ब्राजिलका लागि भिनिसियस जुनियरले गरेको गोल आफैंमा उत्कृष्ट थियो । यसका लागि उनले बललाई आकर्षक ढंगले अगाडि बढाएर पोस्टको माथिल्लो कुनामा प्रहार गरे । तर स्वयं ब्राजिली प्रशिक्षक कार्लो एन्सेलोट्टीले के माने भने खेल रोकिएपछि उनले आफ्नो खेलाडीलाई आवश्यक निर्देशन दिन पाए । यसै कारण ब्राजिलको खेल फेरियो । त्यो खेलमा मोरक्कोले नै राम्रो खेलेको थियो । 

पाँचपल्टको च्याम्पियन टिम स्थितिको फाइदा लिन सफल रह्यो । खेलपछि उनले भने, ‘प्रशिक्षकले यस्तो विश्राममा आफ्ना खेलाडीलाई आवश्यक निर्देशन दिन सक्छ, यहाँतिर सुधार आवश्यक छ भनेर । यही विश्रामकै क्रममा रणनीतिमा पनि परिवर्तन गर्न सकिन्छ र यसको पूरापूर फाइदा लिन सकिन्छ ।’ यी यो नियमको काम खेलाडीलाई ‘हाइड्रेट’ राख्ने हो भने प्रशिक्षकले यही बेला निर्देशन दिन पाइन्छ कि पाइन्न ?

अमेरिकी महिला टिमकी प्रशिक्षक इमा हायसले भनेकी छिन्, यो नियमले खेलको लय नै बिगार्ने काम गरेको छ । जुन टिमले खेलमा राम्रो खेलिरहेको छैन, त्यसले यो नियमबाट फाइदा लिन सक्छ । त्यसैले मलाई लाग्छ, यसले खेलको गति नै बिगार्छ । जतिबेला कुनै टिमले राम्रो खेलिरहेका हुन्छ, यो नियम उसका लागि ठीक हुन्न । तर खराब खेलिरहेको टिमलाई यही नियम मन पर्न सक्छ ।’

उनी थप्छिन्, ‘कहिलेकाहीं प्रशिक्षकसामु खेलाडीलाई निर्देशन दिने समय पनि हुन्न । खेलाडीले केही पिउने काम गर्छन् र आफूलाई शान्त पार्ने प्रयास गर्छन् । कहिलेकाहीं यो नियमको पनि कामै हुन्न । तर प्रशिक्षकसामु यसको फाइदा लिने अवसर भने हुन्छ । यो राम्रो होइन । केही असाध्यै गर्मी हुने स्थानमा यसको अर्थ होला, तर अन्य स्थानमा यसको कुनै काम छैन ।’

ब्राजिलमात्र होइन, यही नियमको फाइदा उठाएर बराबरी गोल गर्नेमा अर्को सह–आयोजक क्यानडा पनि रहेको छ । बोस्निया एन्ड हर्जगोभिनाविरुद्ध शुक्रबारको खेलमा सब्स्टिच्युट खेलाडी केली लारिनले बराबरी गोल फर्काए । हाइटीविरुद्ध स्कटल्यान्डले गरेको एकमात्र गोल यस्तै विश्रामपछि सम्भव भएको थियो । अनि टर्कीएविरुद्ध अस्ट्रेलियाको २–० जितमा पनि पहिलो गोल विश्रामपछि नै भएको थियो । 

सन् २०१० मा स्पेनका लागि विशवकप जितेका हुँवा माटा भन्छन्, यदि उनी खेलाडी रहेको भए उनलाई यो तीन–तीन मिनेटको विश्राम मनपर्ने थिएन । उनले भनेका छन्, ‘खेलाडीका लागि यो कुनै पनि स्थितिमा राम्रो होइन । जतिबेला टिम हारिरहेको हुन्छ, त्यही बेला गोल गर्ने इच्छा हुन्छ । जतिबेला टिम जितिरहेको हुन्छ, बलमाथि बढी नियन्त्रण राखेर खेल्नुहुन्छ तर त्यही लयलाई यो विश्रामले बिगार्ने काम गर्छ ।’

दर्शकलाई पनि घाटा

यो नियम विज्ञापन देखाउनकै लागि हो भने सायद अर्को कुनै उपाय पनि हुँदो हो । खेलाडीलाई मात्र होइन, दर्शकलाई पनि यसको घाटा छ । यो दर्शकले हजारौं डलर तिरेर खेल हेरिरहेका हुन्छन्, तर मज्जाले रमाइलोसँग अगाडि बढिरहेको खेल बीचमा रोकिन्छ । ह्युस्टनमा आइतबार भएको खेलमै पनि कुरासाओले जर्मनीलाई १–१ को बराबरीमा रोकिरहेको थियो र डेब्यु गरिहेको टिमका लागि स्पप्निल स्थिति थियो । 

तर, जनसंख्या र क्षेत्रफल दुवै कारणले विश्वकप खेल्न सबैभन्दा सानो देश फेरि खेल सुरु भएयता नराम्रोसँग ७–१ ले पराजित रह्यो । बराबरीको स्थितिबाट विश्रामको फाइदा लिएर जर्मनीले खेल आफ्नो नियन्त्रणमा लिन सफल भयो । दक्षिण कोरियाविरुद्ध पनि चेक गणतन्त्र यस्तै विश्राम अगाडिसम्म हाबी रहेको थियो । तर के विश्रामको नियम लागू भयो, खेल सुरु भएयता यो टिमले त्यस्तै खेललाई गति दिन सकेन । 

आइतबारै अर्को खेलमा जापानविरुद्धको नेदरल्यान्ड्स एक समय २–१ ले अगाडि थियो । तर दोस्रो हाफको विश्रामपछि खेल अन्ततः २–२ को बराबरीमा टुंगियो । अहिलेसम्म विश्वकपमा धेरै कम मात्र खेल भएको छ, त्यसैले यो नियम खराब मात्रै हो पनि भन्न सकिन्न । जति–जति प्रतियोगिता अगाडि बढ्दै जानेछ, यसका राम्रा र नराम्रा पक्ष दुवै अझ बढी अगाडि आउनेछन् । 

यहाँनिर आर्सनल र इंग्ल्यान्डका पूर्व फरवार्ड इयान राइट केही फरक दृष्टिकोण राख्छन् । उनी भन्छन्, ‘अमेरिकी दृष्टिकोणले भन्दा विज्ञापन देखाउनकै लागि यो आवश्यक छ । ती आयोजकलाई पनि के लागेको हुनुपर्छ भने यो नियम त खेलाडीलाई हो, यसले हामीलाई फाइदामात्र गरेको हो ।’ यो नियमले फुटबलमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउने विश्वास पोख्ने पनि छन् । 

स्पेनी प्रशिक्षक लुइस डे लाले भनेका छन्, ‘मेरो लागि फुटबलमा सबैभन्दा ठूलो मुद्दा भनेको खेलाडीको स्वास्थ्य हो । खेलाडीको भलाइका लागि यो नियम चाहिन्छ । अमेरिका आएयताको एक सातामा हामीले प्रचण्ड गर्मी देखेका छौं । कोही पनि खेलाडीका लागि यस्तो स्थितिमा लगातार खेल्नु ठीक हुन्न । गर्मीको स्थितिमा खेलाडीलाई पर्याप्त पानी आवश्यक पर्छ । अलिकति केही सेकेन्डका लागि विश्राम पनि चाहिन्छ ।’