जुम्ला — जुम्ला कनकासुन्दरी गाउँपालिका–१ काभ्रा गाउँका धीरबहादुर बुढाले पहिलोपटक हलो जोत्न छोडेर जुम्ला रारा अल्ट्रा म्याराथनमा भाग लिए । २०७१ सालमा पहिलोपटक हुन लागेको म्याराथनमा दौड्न पाइने खबरले उत्साहित उनले जुम्लादेखि रारासम्मको ४९ किलोमिटर दौडमा दोस्रो स्थान प्राप्त गरे । 

‘हलो जोत्दै थिएँ । जुम्लादेखि रारासम्म दौडिने सूचना पाएँ,’ उनले भने, ‘हलो जोत्न छोडेर खलंगा आएर पहिलो जुम्ला रारा अल्ट्रा म्याराथनमा दौडिएँ । दोस्रो स्थान ल्याउँदा निकै खुसी लाग्यो ।’ पहिलो पटक कुनै दौड प्रशिक्षण नगरीकन म्याराथनमा रजत पदक जित्दा गाउँलेहरू चकित बने । उनले भने, ‘गाउँमा दौडिनेलाई गिज्याउने चलन छ । तर म दौडिएरै खेल क्षेत्रमा होमिएको हुँ ।’

अहिले उनी मुगुस्थित गमगडीमा डिभिजन वन कार्यालयमा वन रक्षक पदमा कार्यरत छन् । उनी दौड अभ्यास गर्ने पनि फुर्सद पाउँदैनन् । उनीसँग सेवाग्राहीको सेवा गर्ने र दौड अभ्यास गर्ने सधैं चटारो हुन्छ । उनले एक महिनाको अभ्यासले यसपटक जुम्ला रारा म्याराथनमा स्वर्णपदक जितेको बताए । 

पाँचौं पटकसम्म जुम्ला रारा म्याराथनमा भाग लिइसकेका धीरबहादुरले अहिलेसम्म तीनपटक स्वर्णपदक जितेका छन् । दुईपटक रजत पदकमै चित्त बुझाए । उनका अनुसार २०७६ मा जुम्लादेखि रारासम्मको ४९ किलोमिटर दूरी ५ घण्टा १२ मिनेटमा पार गरे । २०८१ मा ४ घण्टा ५७ मिनेटमा दूरी पार गरेर स्वर्णपदक जिते । २०८३ वैशाख २६ मा उनले ६ घण्टा ९ मिनेट ८ सेकेण्डमा दूरी पार गर्दै स्वर्णपदक जिते । यो पटक गत वर्षको भन्दा ५ किलोमिटर बढी दौडिनुपर्ने भएकाले समय फरक परेको धीरबहादुरको भनाइ छ ।  

‘निरन्तर जितेको भए ह्याट्रिक नै हुने थियो,’ उनले भने, ‘फरक–फरक वर्षमा जितेकाले ह्याट्रिक मानिँदैन ।’ तर अहिलेसम्म उनको रेकर्ड कसैले तोड्न सकिरहेका छैनन् । 

यसपटक उनले होमलाल श्रेष्ठ र गोपाल तामाङलाई पछि पार्दै स्वर्ण पदक जितेका हुन् । २०७१ र २०८२ सालको जुम्ला रारा अल्ट्रा म्याराथनमा दोस्रो स्थान प्राप्त गरे । दुर्गम गाउँको मान्छे सुरुमा दौडमा पनि भविष्य हुन्छ र भन्ने थियो तर अहिले उनी दौडमा आफ्नो भविष्य मात्र देखिरहेका छैनन्, गाउँमा बेरोजगार बनेका युवालाई समेत दौडेर जिल्ला र देशको नाम चिनाउन प्रेरित गरिरहेका छन् । 

उनी २०७२ मा नेपाल प्रहरीको सिपाहीमा जागिरे बने । किनभने, खेलकुदमा कुनै भविष्य नभएको भन्दै समाजले निरन्तर गिज्याइरहेको बेला जागिरे बन्नुपर्ने परिवारको दबाब थियो । करिब ३१ महिना प्रहरीको सिपाहीमा जागिर खाएका धीरबहादुरले वन रक्षकमा नाम निकाले । प्रहरीमा फुर्सद नहुने भएकाले खेल क्षेत्रमा सहभागी बन्न कठिन थियो । तर वन रक्षक बनिसकेपछि उनले झण्डै एक दर्जनभन्दा धेरै म्याराथन तथा हाफ म्याराथनमा भाग लिइसकेका छन् । अधिकांशमा त उनी विजेता नै बनेका छन् । 

उनी सन् २०२३ मा भएको ४१ किलोमिटरको अन्नपूर्ण म्याराथनमा प्रथम भए । ४ घण्टा १० मिनेटमा उक्त दूरी पार गरेका थिए । सन् २०२४ को अन्नपूर्ण म्याराथनमा पुनः भाग लिए । तर खुट्टामा चोट लागेकाले तृतीय स्थान हासिल गरे । सन् २०२४ मै पोखरामा भएको पन्चासे ५५ किलोमिटर दौडमा दोस्रो भए । सोही वर्ष ६० किलोमिटर दूरी रहेको सिन्धुपाल्चोक इन्टरनेसनल ट्रेल रेसमा उनी दोस्रो भए । सन् २०२५ मा भएको १ सय ७० किलोमिटरको एभरेस्ट म्याराथनमा चौथो बने । विसं २०७६ मा भएको पाँचपोखरी हाफ म्याराथनमा प्रथम, २०७४ मा भएको कान्तिपुर हाफ म्याराथनमा पाँचौं, ४१ किलोमिटर पाथीभरा म्याराथनमा पाँचौं स्थान हासिल गरे । 

उनले यही वैशाख महिनामा सुर्खेतमा भएको हरितगृह १३ किलोमिटरको मिनी म्याराथनमा प्रथम स्थान हासिल गरे । उनले अहिलेसम्म न कुनै प्रशिक्षकबाट प्रशिक्षण लिएका छन्, न त कुनै दाताको सहयोगमा दौडिएका छन् । कहिलेकाहीं सदरमुकाम खलंगामा झर्दा विश्वकीर्तिमानी धावक हरिबहादुर रोकायासँग दौड्ने गरेको उनको भनाइ छ । 

पहिले गाउँभित्रै हलो जोत्ने र बरोजगार युवकको नामले चिनिने धीरबहादुर अहिले रोजगारी पाएको राम्रो धावकका रूपमा परिचित छन् । तर खेल क्षेत्र स्थानीय, प्रदेश र केन्द्रीय सरकारको प्राथमिकतामै नपरेको उनको गुनासो छ । ‘कर्णाली प्राकृतिक सुन्दरताले भरिपूर्ण क्षेत्र त छँदैछ, त्यसभन्दा बढी साहसिक खेल पर्यटनको सम्भावना छ,’ धीरबहादुरले भने, ‘सरकारले चाहेको खण्डमा देशविदेशका खेलाडी अभ्यास गर्ने ठाउँ कर्णाली बन्न सक्ने पर्याप्त आधार छन् ।’