काठमाडौँ — राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् (राखेप) सदस्य–सचिव टंकलाल घिसिङले शुक्रबार चारवर्षे कार्यकाल पूरा गरी बिदाइ लिएका छन् । २०७८ साल मंसिर १३ गते खेलकुदको ‘हट सिट’को रूपमा रहेको सदस्य–सचिव पदमा नियुक्त घिसिङ पूर्ण कार्यकाल पूरा गरी परिषद्बाट बिदाइ भएका हुन् । 

उनीसँगै राखेपका बोर्ड सदस्य अञ्जन धमला, बिना श्रेष्ठ, दीपेन्द्र विष्ट, जनक बर्तौला, मोहम्मद फाजिल र प्रकाशकुमार कुसारीलाई पनि बिदाइ गरिएको थियो । शुक्रबार बिदाइका क्रममा सदस्यसचिवले मिसन–२०२६ मा रहेका राष्ट्रिय टिम तयारीमा रहेका खेलाडी र प्रशिक्षकलाई किट्स वितरण गरेका थिए ।

राष्ट्रिय टिम तयारी निर्देशक दीपक विष्टले सदस्यसचिव घिसिङको कार्यकाललाई ‘स्वर्णिमकाल’ को रूपमा अर्थ्याए । उनले भने, ‘इतिहास भनेर होइन, गरेर लेखिने कुरा हो । उहाँको नेतृत्वमा खेलकुदमा जुन उपलब्धिहरू हासिल भएका छन्, त्यो ऐतिहासिक र गौरवपूर्ण छ । नेपाली खेलकुदका लागि उहाँको कार्यकाल स्वर्णिमकाल हो ।’

विष्टले भनेजस्तै घिसिङको कार्यकालमा नेपाली खेलकुदले ऐतिहासिक सफलताहरू प्राप्त गरेको छ । कराते, कबड्डी, खो खो, उसु, तेक्वान्दो, क्रिकेट, भलिबलजस्ता खेलले ऐतिहासिक उपलब्धि दिलाएको छ । ओलम्पिक संरचनामै नेपालले पहिलो पदक जित्यो । पारा तेक्वान्दोकी पलेशा गोबर्धनले पेरिस पारालिम्पिक २०२४ मा कांस्य जितेकी थिइन् ।

एसियाली खेलकुदमा जितेको रजत र टिमको कांस्य पदक पनि त्यत्तिकै महत्वपूर्ण रह्यो । हाङचाउ एसियाडमा करातेकी एरिका गुरुङले रजत र कबड्डीमा महिला टिमले कांस्य पदक जितेको थियो । एरिकाको पदक नेपालले २५ वर्षपछि एसियाडमा व्यक्तिगततर्फ जितेको पहिलो रजत थियो भने कबड्डीको पदक नेपालले टिमतर्फ जितेको पहिलो एसियाड पदक बन्यो । हाङचाउ पारा एसियाडको पदक पनि उनको कार्यकालमा नेपालले प्राप्त गरेको अर्को उपलब्धि हो । 

कोरोना महामारीबाट थलिएको खेलकुदलाई चलायमान बनाउने स्थितिमा नियुक्ति पाएका घिसिङले १९ औं एसियाडको तयारीबाटै आफ्नो यात्रा थालेका थिए । जसले उनको कार्यकाललाई गौरवपूर्ण बनायो । चीनमा २०२२ मा हुनुपर्ने एसियाड एक वर्ष ढिला हुँदा नेपालले तयारी गर्ने थप समय पाएको थियो । त्यसबीच नवौं राष्ट्रिय खेलकुद आयोजना गरेर नेपाली खेलकुदलाई चलायमान गर्दै एसियाडका लागि आधार तयार पार्ने काम गरे ।  

राखेपका पूर्व सदस्यसविच युवराज लामाले निरन्तर देखिएका राजनीतिक दबाब, विवाद र चुनौतीहरूबीच घिसिङले आफ्नो कार्यकाल सफलतापूर्वक सम्पन्न गरेको भन्दै प्रशंसा गरेका छन् । लामाले पदक जितको उपलब्धिहरू व्याख्या गर्दै भनेका छन्, ‘यी उपलब्धिहरू सदस्यसचिव घिसिङको नेतृत्वमा बनेको उल्लेखनीय र प्रेरणादायी अध्यायको रूपमा रहनेछ । नेपाली खेलकुद प्रशासनमा उनले छाडेको परिवर्तन, उपलब्धि र सुधारको छाप दीर्घकालीन रूपमा सम्झिइने छ ।’

लामाले उल्लेख गरेजस्तै राखेपमा लामो समयदेखि रोकिएको कर्मचारी बढुवा प्रक्रिया घिसिङले निष्कर्षमा पुर्‍याए, जसले गर्दा कर्मचारीको मनोबलमा दीर्घकालीन प्रभाव पारेको छ । बिदाइका क्रममा राखेप कर्मचारी संघकी अध्यक्ष सरस्वती केसीले भनिन्, ‘वर्षौंदेखि हामी खेलकुदका कर्मचारी बढुवा नपाएर पीडित रहनुपरेको थियो । बढुवा समस्याको जड बनेको थियो । तर उहाँको नेतृत्व क्षमताका कारण यो समस्या समाधान भयो । यसले आम कर्मचारीको मनोबल वृद्धि भएको छ ।’

घिसिङले परिषद्मा दर्ता भएका बग्रेल्ती राष्ट्रिय खेल संघको संख्या पनि स्वाट्टै घटाए । झन्डै २०९ को हाराहारीमा दर्तामा रहेको संघको संख्या घटाएर ६३ मा ल्याएका थिए । उनले समान प्रकृतिका थुप्रै संघलाई एउटै छानामुनि ल्याउनुका साथै निस्क्रिय संघहरूको दर्ता खारेजी गरिदिए भने राष्ट्रिय संघहरूलाई आवधिक निर्वाचनको कानुनी दायराभित्र प्रवेश गराए ।

खेलाडीका लागि निरन्तर प्रशिक्षणको वातावरणका लागि घिसिङको प्रयास सराहनीय रह्यो । खेलाडी संघका अध्यक्ष दीपक श्रेष्ठले खेलाडीका लागि प्रशिक्षण नै सफलताको जग भएको स्मरण गराउँदै खेलाडीको हकहितमा सदस्यसचिव घिसिङबाट भएको सकारात्मक प्रयास बिर्सन नसकिने बताए । नेपाली खेलकुदमा शरदचन्द्र शाहपछि सफल सदस्यसचिवको रूपमा आम खेलाडीले घिसिङको नाम लिनेमा दुईमत नरहेको श्रेष्ठको विश्लेषण थियो ।

अध्यक्ष श्रेष्ठले भने, ‘हामीले विदेश जाँदा अत्याधुनिक प्रशिक्षण सेन्टरहरू देखेका थियौं । कल्पना गरिन्थ्यो, नेपालमा कहिले हामी यस्तो सुविधामा प्रशिक्षण गर्न पाउँछौं होला ? तर अहिले हामीले त्यो अवसर पाएका छौं । हामी पनि वैज्ञानिक युगको ट्रेनिङमा प्रवेश गरेका छौं । यसले सकारात्मक नतिजा दिनेमा विश्वस्त छौं ।’ 

सदस्य–सचिव घिसिङको कार्यकालमा स्थापना भएको नेसनल हाइपर्फोमेन्स सेन्टर नेपाली खेलकुद विकासमा अर्को महत्त्वपूर्ण कदम हो । खेलकुद विज्ञानमा आधारित रहेर ग्रासरुटदेखि नै खेलाडीको पहिचान गर्न एन्थ्रोपोमेट्रिक अनुसन्धानलाई पनि उनले प्राथमिकतामा राखे भने खेलाडी सम्मान तथा पुरस्कारको कार्यविधि नै बनाएर नीतिगत सुधार गरे । खेलाडी उत्पादनमा टेवा पुग्ने हिसाबले निरन्तर राष्ट्रपति रनिङ सिल्ड आयोजना गर्नुका साथै जुनियर राष्ट्रिय खेलकुद (विद्यालय तह), विश्वविद्यालय खेलकुद जस्ता प्रतियोगिताको थालनी गराएका छन् । उनले त्यसका लागि निजी क्षेत्रसँगको सहकार्यमा मार्गप्रसस्त गरिदिएका छन् ।

१९ औं एसियाडमा प्राप्त सफलतासँगै घिसिङले अर्को एसियाडका लागि भनेर ‘मिसन २०२६’ सुरु गरेका थिए । जापानमा अर्को वर्ष हुने एसियाडमा स्वर्णसहित दुई अंकमा पदक जित्ने नेपालको लक्ष्य हो यो । नेपालले अहिलेसम्म एसियाडमा स्वर्ण जित्न सकेको छैन । राष्ट्रिय टिम तयारीका निर्देशक विष्टले मिसन २०२६ मा सदस्यसचिवले जुन लक्ष्य र सपना देख्नुभएको छ, त्यसलाई पूरा गर्न खेलाडी, प्रशिक्षक सबै दत्तचित्त भएर लागिरहेको स्मरण गराए ।