पहाडको महाभारत रेन्जको पानी नलाग्ने स्थानको मुख्य बाली नै मकै हो । बेंसीमा खेती हुनेले धान भित्र्याउँछन्, नहुनेले यही मकै बिक्री गरेर धान खरिद गर्ने किसान रमेश हायूले बताए ।

'हामी बेंसीमा खेती नहुनेको लागि मकैबाली मंसिरमा धान भित्र्याएसरह हो,' उनले भने, ‘मकै भित्र्याएपछि बल्ल हाम्रो चाडबाड सुरु हुन्छ ।’ गोलन्जोरको अलावा फिक्कल, सुनकोसी, कमलामाइ, घ्याङलेख, हरिहरपुरगढी, मरिण, तीनपाटन र दुधौलीको महाभारत रेञ्जको ग्रामीण भेगमा यतिखेर मकै पाक्ने गर्दछ । 'कुलोको पानी नलाग्ने भएकाले आकाशे खेती नै यहाँका किसानको वर्षदिन खाने अन्न उब्जनीको स्रोत हो । हाम्रो २२ जनाको परिवार छ,' मकै भित्र्याउँदै गरेका अर्का किसान नारायण हायूले भने, ‘धान बेसाउनु पर्छ, मकै र कोदो मौसमले साथ दिएमा पर्याप्त हुन्छ ।’

ग्रामीण क्षेत्रमा प्राय: आफैंले खेती गर्ने हुनाले उत्पादन भएको सबै भित्र्याउन पाइने उनको भनाइ थियो । समयमा मल नपाउँदा भने खेतीको तालिका नै तलमाथि हुने भएकाले उत्पादनमा समेत त्यसको असर पर्ने गरेको किसानहरुको गुनासो छ ।