जिल्लाको मदाने वन क्षेत्रमा २८९ र रेसुंगा वन क्षेत्रमा २६७ प्रजातिका चरा फेला परेको संघका परियोजना अधिकृत शम्भु भट्टराईले जानकारी दिए ।

वर्षको दुईपटक मंसिर र चैतमा गरिने अध्ययनका क्रममा नयाँ प्रजातिका चरासमेत फेला पर्ने गरेका छन् । हालै मात्र रेसुंगा वनमा विश्वकै दुर्लभ चिर कालिज ठूलो संख्यामा फेला परेका छन् । दुर्लभ डंगर गिद्धले समेत रेसुंगा वन क्षेत्रका ४ स्थानमा गुँड बनाएर बच्चा कोरलेको अध्ययनले देखाएको छ । नेपालमा पाइने चरामध्ये ३६ प्रतिशत गुल्मीमा पाइन्छन् । जसमा नेपालमा मात्रै पाइने काँडे भ्याकुरदेखि चिर कालिज, सुन गिद्ध, डंगर गिद्ध, सेतो गिद्ध, रणमत्त महाचिल, गोमायु महाचिल, कोइली, लोभीपापी गरुड, च्याखुरा, मुनाल, लाटोकोसेरो र तित्रा लागयतका थुप्रै चरा रहेका छन् ।

मदाने तथा रेसुंगा वन संरक्षण क्षेत्र चरा तथा जैविक विविधताका लागि महत्वपूर्ण स्थान हो । यही कारण चरा प्रजाति बढ्दै गएको विज्ञहरू बताउँछन् । नेपालमा पाइने ९ प्रजातिका गिद्धमध्ये ६ प्रजातिका रेसुंगा वन क्षेत्रमा पाइन्छन् । प्रकृतिको कुचीकार मानिने गिद्ध पछिल्लो समय रेसुंगा वन क्षेत्रमा ठूलो संख्यामा फेला परेका हुन् । अध्ययन संस्थाका परियोजना अधिकृत भट्टराईले चरा अध्ययनमा ३ देखि ५ जनाको समूह १० दिनसम्म खटिने बताए । हाल संघले डिभिजन वन कार्यालय गुल्मीसँग समन्वय गरेर चराको संरक्षणका लागि थप काम गरिरहेको छ ।

रेसुंगा संरक्षित वन १९ हजार २ सय ८१ हेक्टर र मदाने संरक्षित वन १३ हजार ७ सय ६१ हेक्टर क्षेत्रफलमा फैलिएको छ । गुल्मीको रेसुंगालाई २०७३ र मदानेलाई २०७५ मा सरकारले संरक्षित वन घोषणा गरेको थियो । त्यसपछि नेपाल पंक्षी संरक्षण संघले लगातार चराको अध्ययन तथा अनुसन्धान गरिरहेको छ । त्यस यता चराहरूको प्रजाति पनि बढ्दै गइरहेका छन् । वातावरणको पारिस्थितिक प्रणाली संचालनका लागि चराको महत्व धेरै रहेको भट्टराई बताउँछन् । सामुदायिक वनका पदाधिकारीले पनि चराहरूको अध्ययनमा सहयोग गरिरहेका छन् ।चरा संरक्षणका लागि सामुदायिक वनसँग वन व्यवस्थापन, वृक्षरोपण, सचेतना र पोखरी निर्माण निर्माणका कामहरु भएका छन् ।

(रेसुंगा र मदाने वन क्षेत्रमा पाइने चरा । सबै तस्बिर : शम्भु भट्टराई)