काठमाडौँ — देशमा जब जघन्य अपराधका घटना तथा राज्य दमनविरुद्धमा आन्दोलन हुन्छ, तब इतिहासको याद पनि मानसपटलमा घुमिरहन्छ । इतिहासले कहिलेकाहीं यस्ता दर्पणको पनि याद दिलाउँछ, जसमा वर्तमानको पीडा, विकृति, विसंगति पनि नांगै प्रतिविम्बित हुन्छन् । 

गत भदौ २३ र २४ का घटना केलाउँदा इतिहासको रोम, बंगलादेश र श्रीलंकाको याद आयो र केही स्मरण गराउन बाध्य भएँ । झन्डै १५०० वर्षअगाडि रोम साम्राज्य ढल्दाको बखतमा रोम जलिरहेको थियो तर निरो भने बाँसुरी बजाउन व्यस्त थिए ।

रोम साम्राज्यमा चलिरहेको राजनीतिक क्रान्तिले निरोलाई छुन सकिरहेको थिएन । त्यसैलाई चिनाउने उखान अहिलेसम्म प्रख्यात छ । जसले गर्दा अहिलेका शासक र प्रशासकहरूको सत्ताको हुटहुटीले निम्त्याएको दुःखद् घटनाबारे भने त्यही रोम जलिरहेको घटनाको याद आउँछ । 

वास्तवमा रोम जलिरहेको थियो तर त्यहाँका शासक निरो भने त्यस्तो भयानक घटनाको बेवास्ता गर्दै बाँसुरी बजाइरहेका थिए । यसैको फलस्वरूप सन् ४७६ सेप्टेम्बरमा रोमको अन्तिम सम्राटको सत्ता ढलेको थियो । इतिहासकार टेसिसका अनुसार क्रिश्चियनहरूलाई घृणाको दृष्टिकोणबाट हेरिन्थ्यो । पछि निरोले आगो लगाएको निहुँमा उनीहरूलाई पक्राउ गर्न निर्देशन दिन थाले । र, उनीहरूको मारिएको शव कुनै जंगली जनावरका अगाडि फाल्न लगाए ।

निरो रोमको सहरी भागभन्दा बाहिर कुनै महलमा लुकेर बसेको खबर थाहा पाएपछि सुरक्षाकर्मी उनलाई पिछा गर्दै त्यहाँ पुग्नुभन्दा अगाडि नै उनले बढो निर्ममताका साथ आत्महत्या गरिसकेका थिए । यसरी एउटा क्रूर शासकको अन्त्य भएको इतिहास पढ्न पाइन्छ । तर उनले मृत्युभन्दा केही क्षणअगाडि भनेको वाक्य ‘म आफ्नो मृत्युमा पनि कलाकारै भएर मरें’ ले मानिसको मन अझै पनि भावुक हुन्छ ।