जनादेशलाई सुशासन, आर्थिक सुधार र समावेशी विकासमा रूपान्तरण गर्न सकियो भने यो नेपालको राजनीतिक र आर्थिक भविष्यका लागि नयाँ अध्याय बन्न सक्छ ।
What you should know
नेपालको हालै सम्पन्न निर्वाचनले नयाँ सरकार गठनको मार्ग मात्रै प्रशस्त गरेको छैन, देशको राजनीतिक संस्कृतिमा परिवर्तनको पनि स्पष्ट सन्देश दिएको छ । मतदाताले स्थिरता, सुशासन र आर्थिक रूपान्तरणको पक्षमा बलियो जनादेश दिएका छन् । अब यो जनादेशलाई नीतिगत सुधार, पारदर्शी शासन र तीव्र आर्थिक विकासमार्फत परिणाममा रूपान्तरण गर्ने जिम्मेवारी राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको काँधमा आएको छ ।
जनताले यस पटक परिवर्तनको पक्षमा स्पष्ट जनादेश दिएका छन् । नागरिकहरूले अब केवल राजनीतिक परिवर्तन होइन– शासन शैली, विकासको गति र आर्थिक अवसरमा पनि वास्तविक सुधार देख्न चाहेका छन् । नेपाली जनताको अपेक्षा स्पष्ट छ– देशमा सुशासन स्थापना होस्, पारदर्शिता र जवाफदेहिता सुदृढ होस् र युवाहरू रोजगारीका लागि विदेश जान बाध्य नहून् । साथै आगामी पाँच वर्षसम्म स्थिर सरकारमार्फत दीर्घकालीन विकासका कार्यक्रम प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन हुने विश्वास जनताले गरेका छन् ।
निर्वाचन अभियानका क्रममा देशैभर व्यक्त गरिएका प्रतिबद्धता अब कार्यान्वयनमा लैजाने समय आएको छ । विगतका सरकारका कार्यकालमा भएका अनियमिततामाथि निष्पक्ष छानबिन र कानुनी कारबाही, सुशासनको प्रभावकारी स्थापना तथा प्रशासनिक सुधारमार्फत उत्तरदायी शासन प्रणाली निर्माण गर्नुपर्ने अपेक्षा गरिएको छ । आवश्यक परे विद्यमान कानुनहरूमा समयानुकूल संशोधन गरी पारदर्शी र प्रभावकारी प्रशासन सुनिश्चित गर्नु पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुनेछ ।
नेपालको आर्थिक रूपान्तरणका लागि अब स्पष्ट प्राथमिकता तय गर्न आवश्यक छ । कृषि, पर्यटन, जलविद्युत् र सूचना प्रविधिजस्ता क्षेत्रले नेपालको आर्थिक विकासमा निर्णायक भूमिका खेल्न सक्छन् । यी क्षेत्रलाई केन्द्रमा राखेर दीर्घकालीन योजना र प्रभावकारी कार्यान्वयन गर्न सकियो भने रोजगारी सिर्जना, निर्यात वृद्धि र समग्र आर्थिक विस्तार सम्भव छ ।
निजी क्षेत्रको दृष्टिकोणबाट हेर्दा वर्तमान परिस्थिति आशाजनक छ । नयाँ सरकारले आर्थिक एजेन्डालाई प्राथमिकता दिने अपेक्षामा निजी क्षेत्र उत्साहित छ । निजी क्षेत्र सरकारसँग हातेमालो गर्दै लगानी विस्तार, रोजगारी सिर्जना र आर्थिक गतिविधि वृद्धि गर्न पूर्ण तयार छ । सरकार र निजी क्षेत्रबीच विश्वास, संवाद र सहकार्यको वातावरण निर्माण हुन सके नेपालको आर्थिक विकासलाई नयाँ गति दिन सकिन्छ ।
यससँगै सरकारले इमानदार र नैतिक व्यवसायलाई प्रोत्साहन गर्ने नीति अपनाउनु आवश्यक छ । देशको आर्थिक विकासमा योगदान गर्ने व्यवसायीलाई सम्मान र सहयोग मिल्नुपर्छ भने बजार प्रणालीलाई विकृत बनाउने तथाकथित ‘बिचौलिया’ प्रवृत्ति निरुत्साहित गर्नुपर्छ । पारदर्शी र प्रतिस्पर्धात्मक व्यावसायिक वातावरण निर्माण नगरी दिगो आर्थिक विकास सम्भव हुँदैन ।
नेपाल वास्तवमै सम्भावनाले भरिएको देश हो । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका वरिष्ठ नेता बालेन शाहले एक भाषणमा भनेका थिए, ‘प्राकृतिक सौन्दर्य हेर्न किन स्विट्जरल्यान्ड जानुपर्छ ? नेपालमै त्यस्तै अद्भुत गन्तव्यहरू छन् । फरक केवल हाम्रो सोच, नीति र कार्यान्वयनमा छ । नेपाल प्राकृतिक सौन्दर्य, जलस्रोत, उर्वर भूमि र अनुकूल मौसमले सम्पन्न ईश्वरदत्त देश हो ।’ उनले भनेझैं सही नीति र लगानीले पर्यटन क्षेत्रलाई विश्वस्तरमा विस्तार गर्न सकिन्छ ।
यसका लागि अन्तर्राष्ट्रिय तथा आन्तरिक कनेक्टिभिटी विस्तार अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छ । हवाई र सडक सञ्जालको विकास, आधुनिक पूर्वाधार निर्माण तथा व्यवस्थित सहरी योजना देशको समग्र विकासका लागि अपरिहार्य छन् । पूर्वाधार विकासबिना आर्थिक प्रगति सम्भव हुँदैन ।
नेपालको विकास यात्रामा सुदृढ अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध पनि अत्यन्त महत्त्वपूर्ण पक्ष हो । नेपालले सधैं स्वतन्त्र र सन्तुलित परराष्ट्र नीतिको अभ्यास गर्दै आएको छ । आगामी सरकारले छिमेकी राष्ट्रहरू भारत र चीनसँगको सहकार्यलाई अझ सुदृढ बनाउँदै अन्य मित्रराष्ट्रसँग पनि विश्वास र सहकार्यमा आधारित सम्बन्धलाई सन्तुलित रूपमा अगाडि बढाउनुपर्ने आवश्यकता छ । स्थिर राजनीतिक वातावरण, स्पष्ट आर्थिक नीति र विश्वसनीय शासन प्रणालीले अन्तर्राष्ट्रिय लगानी आकर्षित गर्न र नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय छवि सुदृढ बनाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ ।
यस निर्वाचनको अर्को सकारात्मक पक्ष हो– राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीबाट संसद्मा प्रवेश गरेका ऊर्जाशील, सक्षम र बौद्धिक सांसदहरूको उपस्थिति । अब पार्टीले ‘सही मन्त्रालयमा सही व्यक्ति’ नियुक्त गर्ने दूरदर्शिता देखाउनुपर्छ । योग्य र सक्षम नेतृत्वले मात्रै जनअपेक्षालाई परिणाममा रूपान्तरण गर्न सक्छ ।
यद्यपि सुधारको यात्रामा चुनौती पनि आउन सक्छन् । विगतका राजनीतिक संरचनाबाट लाभान्वित भएका केही प्रशासनिक प्रवृत्तिबाट अपेक्षित सहयोग नपाइने सम्भावना रहन्छ । तर, दृढ राजनीतिक इच्छाशक्ति, पारदर्शिता र स्पष्ट नेतृत्वले यस्ता अवरोध पार गर्न सक्छ ।
आजको समय राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका लागि स्वर्णिम अवसर मात्रै होइन, महत्त्वपूर्ण परीक्षा पनि हो । यदि यस जनादेशलाई सुशासन, आर्थिक सुधार र समावेशी विकासमा रूपान्तरण गर्न सकियो भने यो नेपालको राजनीतिक र आर्थिक भविष्यका लागि नयाँ अध्याय बन्न सक्छ ।
(लेखक नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका पूर्वअध्यक्ष हुन्)
