हाम्रा बालबालिकाले ग्याजेट खोल्दा एकचोटिमा एउटा मात्र स्क्रिन चलाइरहेका हुँदैनन्, एकैचोटि १०/१५ वटा एप्स खोलेर बसेका हुन्छन् । उनीहरू साथीभाइसँग खेलिरहेका हुन्छन् । धेरै जनासँग कुराकानी गरिरहेका हुन्छन् । यसो गर्दा आफ्ना सहपाठी, नातेदारसँग मात्रै हुँदैनन्, संसारभरका मानिस र एआईसँग पनि जोडिइरहेका हुन्छन् । 

सन् २०१० पछि सबैको हातहातमा मोबाइल फोन आयो र यससँगै उसले खेल्ने, सिक्ने र मनोरञ्जन लिने साधन पनि भित्रियो । संसार नै फोनमा आधारित भयो, जसले गर्दा उसको बाल्यकालको विकासमा गम्भीर असर पर्नुका साथसाथै मानसिक स्वास्थ्यमा पनि समस्या आउन थालेको छ । 

२०११ देखि २०१९ को बीचमा किशोरकिशोरीको आत्माहत्याका प्रयास, चिन्ता र डिप्रेसनका केश बढेको रिपोर्टहरूले देखाएका छन् । यसलाई हामीले बेवास्ता गर्न मिल्दैन । संसारका धेरै देशमा १६ वर्षमुनिका बालबालिकालाई सामाजिक सञ्जाल चलाउन बन्देज छ तर हाम्रो देशमा सम्बन्धित निकायले त्यस्तो केही गरेको पाइँदैन । 

ग्याजेटको अत्यधिक प्रयोगबाट विद्यालयका बालबालिका बढी प्रभावित छन् । जसले गर्दा शिक्षकलाई शिक्षण सिकाइमा निकै कठिन हुन थालेको छ । बालबालिका अनलाइन बुलिङको सामना गरिरहेका, नकारात्मक प्रतिक्रिया, अनलाइन अपराधमा परेका र मानसिक रूपमा अस्वस्थ बालबालिका भौतिक रूपमा त विद्यालयमा उपस्थित हुन्छन् तर मानसिक रूपमा उनीहरूको ध्यान अन्यत्रै हुन्छ ।

त्यस्तो अवस्थामा शिक्षकले के गर्ने ? मानसिक रूपमा सिक्न उत्सुक विद्यार्थीलाई सिकाउन सकिन्छ तर रातभर गेम खेलेर भोलिपल्ट अनिँदो विद्यालयमा उपस्थित हुने बालबालिकालाई कसरी सिकाउने भन्ने शिक्षक/शिक्षिकालाई ठूलो चुनौती छ ।

आफ्ना बालबालिकासँग एकदमै आत्मीय र खुला कुराकानी गरौं, १६ वर्षमुनिका बालबालिकलाई सामाजिक सञ्जालमा खाता खोल्न नदिऔं र प्रविधिका असरबाट जोगाउन निश्चित समयावधिका लागि मात्र उपकरण चलाउन दिऊँ ।