काठमाडौंको माइतीघर मण्डलको एक कुनामा सधैं प्रदर्शन चलिरहेको हुन्छ । न्याय खोज्ने समूह धर्ना बस्छन्, नाराबाजी गर्छन् । सम्झौता सबैमा हुन्छ, कार्यान्वयन कमै हुन्छ । त्यसैले आश्वासन लिएर गाउँ फर्किएकाहरू थप माग लिएर राजधानी आउँछन् । सम्झौता गर्न तयार भए पनि सरकारी संयन्त्र कार्यान्वयनमा भने इमानदार हुने अभ्यास नै छैन ।

उदाहरण हो, स्वर्गद्वारी गुठीपीडित किसानको प्रदर्शन । पहिले उनीहरूलाई फकाइफुलाई पठाइएको थियो तर प्रतिबद्धता कार्यान्वयन नहुँदा उनीहरू एक महिनादेखि फेरि माइतीघर आएर प्रदर्शनमा छन् । यसपालि त माग सम्बोधन गर्नुको साटो सरकार दमनमा उत्रिएको छ । आइतबारको झडपमा किसान तथा प्रहरी दुवैतर्फ घाइते भएका छन् । महिनौंसम्म पीडित किसानको माग सम्बोधन नहुने, बरु झडप र घाइते हुने स्थिति दुर्भाग्यपूर्ण छ ।

आफ्नै जग्गाको मोही बन्न बाध्य भएका दाङका थारूको पहलकदमीको अहिले जारी माइतीघर प्रदर्शन । दाङका १२ मौजा (गाउँ) मा ३ हजार ५ परिवार स्वर्गद्वारी गुठीका मोही छन् जसले १ हजार ५० बिघा जमिन जोतिरहेका छन् । तर त्यस जग्गाको स्वामित्व स्वर्गद्वारी गुठीका नाममा छ । उनीहरूसँग मोहियानी पुर्जा मात्र थियो, त्यो पनि २०६२ चैत १४ मा सर्वोच्च अदालतको परमादेशबाट खारेज भएको छ । ‘स्वर्गद्वारी गुठी विशेष प्रकृतिको निजी गुठी भएका कारण आश्रमको जग्गा खण्डीकरण गर्न नमिल्ने’ भन्दै सर्वोच्चले मोही पुर्जा खारेज गरिदिएको हो । यसरी कुनै समय आफ्नै जमिन रहेका जग्गामा मोही बनाइएका किसान मोही पुर्जा पनि खारेज भएपछि न्यायको खोजीमा काठमाडौं धाइरहेका छन् । साढे तीन दशकदेखि आन्दोलनमा रहेका उनीहरू काठमाडौं आएर २०८० फागुन ७ देखि माइतीघरमा प्रदर्शनमा थिए । एक महिनासम्म आन्दोलन चलेपछि सरकारले सम्झौता गरेको थियो । त्यसको कार्यान्वयन नभएपछि उनीहरू माघ २० देखि काठमाडौं केन्द्रित आन्दोलनमा छन् । गुठी विधेयक संसद्मा दर्ता भएपछि मात्रै आन्दोलन स्थगित गर्ने उनीहरूको तयारी छ ।