विशेष आलेख : हिमालय वारिपारिको मैत्रीलाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याऔं

सी चिनफिङ

राष्ट्रपति श्रीमती विद्यादेवी भण्डारीको निमन्त्रणामा म छिट्टै चीनको मैत्रीपूर्ण छिमेकी देश नेपालको राजकीय भ्रमण गर्दैछु । मैले नेपालको भ्रमण गर्न लागेको यो पहिलो पटक हो, तथापि मलाई नेपाल अपरिचित भने लाग्दैन । नेपालमा सानदार पहाड र नदीहरू छन्, विशिष्ट संस्कृति पनि छ ।

त्यसैले म नेपालको भ्रमण गर्न धेरै पहिलेदेखि लालायित थिएँ । मैले चीनको भ्रमण गर्नुभएका धेरै नेपाली नेताहरूसँग धेरै पटक भेटवार्ता गरेको छु र उहाँहरूसँग गहिरो मित्रता पनि गाँसेको छु । यस्तो रमाइलो भूमिमा आई नेपाली साथीहरूसँग मैत्री नवीकरण गर्न र सहयोगबारे वार्तालाप गर्न म आतुर छु । आशा छ, हामी द्विपक्षीय सम्बन्धको विकासका लागि नयाँ खाका योजना बनाउन सक्नेछौं ।


चीन र नेपाल पहाड र नदीले जोडिएका छन्, युगौंयुगदेखि नै यी दुई मुलुकबीच मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध रहँदै आएको छ । करिब १६ सय वर्षअघि चिनियाँ महान भिक्षु फा सियान र नेपाली महान भिक्षु बुद्धभद्रले एकअर्काको देशमा भ्रमण गरेका थिए र संयुक्त रूपमा बौद्ध धर्मका शास्त्रपदहरू अनुवाद गरेका थिए । चीनको थाङ राजवंशका पालामा नेपाली राजकुमारी भृकुटीको तिब्बती राजा सङचन गम्पोसँग विवाह भएको थियो । महान भिक्षु स्यवीयान चाङले शाक्यमुनिको जन्मस्थल लुम्बिनीको बहुमूल्य वर्णन आफ्नो यात्रावृतान्त लेखेका थिए । य्वीयान राजवंशमा नेपालका प्रसिद्ध कलाकार अरनिकोले चीनमा आएर पेइचिङमा श्वेत स्तूपको निर्माण गरेका थिए । युगौंयुगदेखि हाम्रा दुवै देशका जनताबीच रहँदै आएको मैत्रीपूर्ण सम्बन्धका यी केही उदाहरणहरू हुन् ।


चीन र नेपालबीच सन् १९५५ मा कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना भएयता दुवै देशले एकअर्कालाई सम्मान, विश्वास र समर्थन गर्दै आएका छन् । हामीबीचको यस्तो पारस्परिक सम्मान, मैत्रीपूर्ण सहयोगको सम्बन्ध छिमेकी मुलुकहरूबीचको राम्रो सम्बन्धको नमुना बनेको छ ।


चीन र नेपाल एकआपसमा सम्मान र विश्वास गर्ने असल मित्र हुन् । शान्तिपूर्ण सहअस्तित्वका पाँचवटा सिद्धान्तका आधारमा दुवै पक्षले सफलतापूर्वक दुई देशबीचको सीमालाई रेखांकित गरी हिमालयलाई दुई देशबीचको बलियो स्तम्भ बनाएका छन् । दुवै पक्षले एकअर्काको मुख्य चासोका विषयलाई दृढताका साथ समर्थन गर्दछन् । नेपाल एकमात्र चीनको नीतिमा अडिग रहेको छ र त्यसको दृढताका साथ पालना गरेको छ र कुनै पनि शक्तिलाई नेपालको भूमि प्रयोग गरी चीनविरोधी गतिविधि सञ्चालन गर्न दिएको छैन । चीनले राष्ट्रिय सार्वभौमिकता, स्वतन्त्रता, देशको अखण्डताको रक्षा गर्न र देशको अवस्था अनुरूपमा विकास मार्ग अपनाउन नेपाललाई दृढतापूर्वक समर्थन गरेको छ ।


चीन र नेपाल आपसी लाभ र हितका सहयोगका लागि असल साझेदार हुन् । दक्षिण एसियामा नेपाल चीनको व्यापार तथा विकासको महत्त्वपूर्ण साझेदार हो । गत वर्षमा द्विपक्षीय व्यापार परिमाण १.१ अर्ब अमेरिकी डलर पुगेको थियो । चीनले नेपालमा ३० करोड अमेरिकी डलरभन्दा बढी लगानी गरेको थियो । नेपालले ‘बेल्ट एन्ड रोड’ पहलको निर्माणमा सक्रियताका साथ भाग लिइरहेको छ र राजमार्ग निर्माण तथा स्तरोन्नति, बन्दरगाह, विमानस्थल, विद्युत् केन्द्रलगायत भौतिक पूर्वाधारको निर्माणमा चीनसँग सहकार्य गर्दैछ । यसरी हिमालय वारिपारि ‘कनेक्टिभिटी नेटवर्क’को निर्माण विस्तारै हुँदैछ, जसबाट दुवै देशमात्र होइन, सम्पूर्ण क्षेत्र नै लाभान्वित हुनेछ ।


चीन र नेपाल एकअर्काबाट सिक्ने असल छिमेकी हुन् । लुम्बिनीमा चीनले बनाएको चिनियाँ बौद्ध मन्दिर चीन र नेपालबीचको धार्मिक र सांस्कृतिक आदानप्रदानको प्रतीक बनेको छ । दक्षिण एसियामा चिनियाँ नागरिकहरूको छनोटको पहिलो गन्तव्य देश नेपाल हो । हाल प्रत्येक हप्तामा दुई देशबीचका लगभग ६० उडानहरू छन्, हरेक वर्षमा तीन लाखभन्दा बढी व्यक्तिहरूले एकअर्काको देश भ्रमण गर्दछन् । हाम्रा दुई देशबीच ११ जोडी भगिनी सहरहरू बनिसकेका छन् । दिन प्रतिदिन बढ्दो आदानप्रदानले दुई देशका जनताबीचको समझदारी बढाउनुका साथै दुई देशका विकास र प्रगतिमा प्रेरक शक्ति थपेका छन् ।


चीन र नेपाल एकअर्कालाई सहयोग गर्ने असल दाजुभाइ हुन् । सन् २००८ मा चीनको सछ्वान प्रान्तको वेनछवानमा विनाशकारी भूकम्प गएपछि नेपाल सरकार र नेपाली जनताले सक्रियताका साथ पैसा र सामग्रीहरू प्रदान गरी चीनको भूकम्प राहत कार्यमा सहयोग पुर्‍याएका थिए । त्यसैगरी सन् २०१५ मा नेपालमा महाभूकम्प गएपछि चीन सरकार र चिनियाँ जनताले तुरुन्तै ठूलो मात्रामा उद्धार कार्य प्रारम्भ गरी भूकम्पपश्चातको पुनर्निर्माणमा पनि सहयोग पुर्‍याएका थिए । यी चीन र नेपालबीच रहँदै आएको भाइचाराका उत्कृष्ट उदाहरण हुन् ।


वर्तमानमा नेपाल सरकार र नेपाली जनता ‘समृद्ध नेपाल, सुखी नेपाली’ को लक्ष्य प्राप्तिका लागि अघि बढिरहेका छन् भने चीन सरकार र चिनियाँ जनता ‘दुईवटा सय वर्ष’ लक्ष्य प्राप्तिका लागि अगाडि बढिरहेका छन् । चिनियाँ र नेपाली जनताको सपना र भाग्य सँगै जोडिएको हुँदा यस युगमा हामी दुई देशले आपसी सहयोगलाई सुदृढ पार्दै उज्ज्वल भविष्यका लागि संयुक्त प्रयास गर्नुपर्दछ । एकसाथ रही हामीले गर्नुपर्ने कामहरू यी हुन्–


रणनीतिक सञ्चारलाई प्रगाढ बनाउनु : नयाँ युगमा चीन–नेपाल सम्बन्धलाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याउन दुवै पक्षले दीर्घकालीन सम्बन्धका खाका तयार गर्नुपर्दछ । यसका लागि उच्चस्तरीय आदानप्रदान कायम गर्नुपर्छ । आपसी राजनीतिक विश्वास बढाउनुपर्दछ । एकअर्काको मुख्य चासोका विषयहरूमा आपसी सहयोगलाई अझै सुदृढताका साथ जारी राख्नुपर्दछ । देशको सुशासन तथा विकासको अनुभवसम्बन्धी आदानप्रदानलाई बढाई दुवै देशका जनतालाई अझ बढी फाइदा प्रदान गर्नुपर्दछ ।


व्यावहारिक सहयोगको विस्तार गर्नु : दुवै पक्षले हिमालय वारिपारिको बहुआयामिक कनेक्टिभिटी सञ्जालको निर्माणलाई सक्रिय रूपमा अगाडि बढाउनुपर्दछ । चीनले चिनियाँ उद्यमीहरूलाई नेपालमा मुख्यत: व्यापार र लगानी, पुनर्निर्माण, ऊर्जा, पर्यटन– यी चार क्षेत्रमा लगानी गर्न प्रेरित गरेको छ । दोस्रो, चिनियाँ अन्तर्राष्ट्रिय आयात ‘एक्स्पो’ मा भाग लिई नेपालका विशिष्ट उत्पादनहरूलाई चीनमा निर्यात गर्न चीन नेपाललाई स्वागत गर्दछ । चीनले नेपाललाई पुनर्निर्माणका लागि सहयोग निरन्तर दिनेछ र नेपाली जनताको जीवनस्तर उकास्न सकेसम्म सहयोग प्रदान गर्नेछ ।


जनस्तरीय आदानप्रदानलाई व्यापक पार्नु : दुवै पक्षले शिक्षा, युवा, पर्यटन र अन्य क्षेत्रहरूका आदानप्रदान र सहयोगलाई प्रवर्द्धन गर्नुपर्दछ, दुवै देशका विमान सेवाका सीधा उडानहरू बढाई जनताको आवतजावत बढाउन सहयोग पुर्‍याउनुपर्छ । चीनले नेपालको ‘नेपाल पर्यटन वर्ष, २०२०’ को पूर्ण समर्थन गर्दछ र अझ बढी चिनियाँ नागरिकहरूलाई नेपालमा भ्रमण गर्न प्रोत्साहित गर्नेछ । चीनले नेपालका उत्कृष्ट युवाहरूका लागि बढी सरकारी छात्रवृत्ति प्रदान गर्नेछ र नेपालको निर्माणका लागि बढी संख्यामा प्रतिभाशाली व्यक्तिहरूलाई प्रशिक्षण दिनेछ । चीन अझ बढी नेपाली विद्यार्थीहरूलाई चीनमा अध्ययन गर्न आउन स्वागत गर्दछ ।


सुरक्षासम्बन्धी सहयोग सुदृढ पार्नु : चीनले कानुनको कार्यान्वयन गर्ने क्षमताको निर्माणका लागि नेपाललाई सहयोग गर्नेछ र कानुनको कार्यान्वयन गर्ने प्रशिक्षण कार्यमा नेपाललाई सहयोग दिनेछ । सीमा वारपारका आपराधिक गतिविधिलाई प्रभावकारी रूपमा नियन्त्रण गर्न र दुवै देशका नागरिकहरूको सुरक्षा, आर्थिक तथा व्यापारिक आदानप्रदान सुचारु बनाउनका लागि दुवै पक्षले सीमा रक्षाका लागि आपसी सम्पर्कलाई सुदृढ पार्नुपर्दछ । त्यसबाहेक हामीले सेनाको पारस्परिक भ्रमण, कर्मचारीको तालिम र उपकरण प्रविधिको क्षेत्रमा पनि व्यावहारिक सहयोगलाई सुदृढ पार्नुपर्छ ।


नेपालीमा एउटा भनाइ छ, ‘थोपा–थोपा मिलेर समुद्र बन्दछ ।’ चिनियाँमा पनि यस्तै भनाइ छ, ‘सबैले दाउरा थप्दै गएमा आगोको ज्वाला अझै ठूलो हुँदै जानेछ ।’ जबसम्म दुवै देशले मैत्रीपूर्ण परम्परालाई अगाडि बढाउने र निरन्तर रूपमा आदानप्रदान र सहयोगलाई विस्तार गर्दै जानेछन्, मलाई विश्वास छ, चीन र नेपालको हिमालय वारिपारिको मैत्रीलाई हामी नयाँ उचाइमा पुर्‍याउन सक्दछौं ।


प्रकाशित : आश्विन २४, २०७६ ०७:५८

प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

एसियाली सहकार्यको समय

सी चिनफिङ

मानव बसोबासको सुरुआती घरमध्ये एसिया पर्छ र यो क्षेत्र मानव सभ्यताको महत्त्वपूर्ण आधार पनि हो । यो सुन्दर र गहन महाद्वीपले पृथ्वीको एक तिहाइ हिस्सा ओगटेको छ भने विश्वको दुईतिहाइ जनसंख्या । यहाँका ४७ देशमा एक हजारभन्दा बढी जातीय समूह बसोबास गरिरहेका छन् ।

यो साझा युगको सयौं हजार वर्षपहिले टिग्रिस र युफ्रेटस, इन्दुस र गंगा अनि एलो नदी र याङत्जेमा बसोबास गरेका हाम्रा पुर्खाहरूले जमिन खने र सिंचाइ गरे, औजार र भाँडाकुँडा बनाए, अनि बस्नका लागि घर बनाए ।

एकपछि अर्को पुस्ता गर्दै हाम्रा एसियाली पुर्खाहरूले आफ्नो अथक प्रयासलाई सार्थक पार्दै समायानुकूल इतिहास अनि समृद्ध सभ्यताको निर्माण गरे । हाम्रा बृहत् र उर्वर जमिन, सुन्दर नदी प्रणाली, ठूला चौरहरू, मरुभूमि, ठूला नदी र महासागर र हिमालहरूले एसियाभर रंगीन र विविधतायुक्त सभ्यता निर्माणमा सघाएका छन् ।

सभ्यता निर्माणका क्रममा एसियाका मानिसले एकदमै ठूला उपलब्धिहरू हासिल गरेका छन् । मलाई लाग्छ, द बुक अफ सङ्स, कन्फ्युसियसको दर्शनको सँगालो, तालमड, एक हजार र एक रात, ऋग्वेद र गेन्जी मोनोगतारी जस्ता श्रेष्ठ साहित्य, पुराना लिपि, नक्सा, सिसा, अरबी अंक, कागज निर्माण र छपाइ प्रविधि अनि ग्रेट वाल, मक्का, ताज महलजस्ता ऐश्वर्यपूर्ण संरचनाहरू यसका उदाहरण हुन् । मानव सभ्यताका अमूल्य निधि हुन् यी । एक-अर्कासँगको अन्तरक्रियाका माध्यमबाट एसियाली सभ्यताले एकअर्कालाई समृद्ध बनाएका छन् भने विकासको महाकाव्य लेखेका छन् ।

एसियाका हाम्रा पुर्खाहरू धेरै पहिलेदेखि नै एकअर्काको सभ्यताको साटासाट र ज्ञान आदान-प्रदानमा संलग्न थिए । सिल्क रोड, टी रोड र स्पाइस रोडजस्ता प्राचीन व्यापार मार्गले रेसम, चिया, माटाका भाँडाकुँडा, मसला, चित्रकला र मूर्तिकलालाई एसियाभर नै विस्तार गरे । व्यापार तथा संस्कृति आदान-प्रदानका हिसाबले एकअर्काको सभ्यतासँग साक्षात्कार गरे ।

आज टु करिडोर एन्ड वान बेल्ट, युरेसिया इकोनोमिक युनियन र अन्य अभियानसहित बेल्ट एन्ड रोड इनिसियटिभका कारण एकअर्काको सभ्यता साटासाट र सिकाइ बृहत रूपमा फैलिएको छ । विज्ञान, प्रविधि, शिक्षा, संस्कृति, स्वास्थ्य र जनता-जनता बीचको सहकार्य फस्टाउँदो छ ।
विश्व सभ्यतामा एसियाली महान् सभ्यताको विशेष स्थान छ । यसले मानव सभ्यतामा विविधता थपेको छ । एसियाको धर्म, दर्शन, नैतिक आचरण, कानुन, साहित्य, चित्रकला, नाट्य अनि गाउँ-सहरका भवनहरूले विश्वमा के योगदान दिन सक्छन्, सोचौं । यिनले एसियाको सामाजिक रीतिथिति, अजम्बरी, श्रेष्ठ र उत्कृष्ट कलाको गौरवमय उपलब्धिको आयतनबारे जानकारी दिन्छन् । यिनले विश्व सभ्यतालाई समृद्ध विकल्प प्रदान गर्छन् ।

हाम्रा विगतको समीक्षा गर्दै एसिया बाहिर हेर्दा हाम्रो सभ्यताले ठूलो आत्मविश्वास दिन्छ । हामीले पुर्खाहरूको समृद्ध सम्पदालाई आकार दिन सक्छौं, अन्य सभ्यतासँग सहकार्य गर्न सक्छौं र आपसी सिकाइलाई बढावा दिन सक्छौं । यसो गर्दै हामीले एसियाली सभ्यतामा नयाँ कीर्ति थप्न सक्छौं ।

हामी एसियाली देशहरू निकट छौं र आत्मीयताको प्राकृतिक बन्धनमा बाँधिएका छौं । हामी एउटै ऐतिहासिक कालखण्डबाट गुज्रियौं र भविष्यका लागि एउटै सपना साँचेका छौं । अझ भन्नुपर्दा, विश्व कता गइरहेको छ भनी हामीले हेक्का राख्नुपर्छ, समयको शैलीमा हिँंड्नुपर्छ र समृद्ध जीवन जिउने हाम्रा जनताको चाहनालाई यथार्थमा परिणत गर्नुपर्छ ।

हामी एसियाभर शान्ति र स्थायित्व चाहन्छौं । शान्ति कायम राख्नु हरेक देशको दायित्व हो । जब द्वन्द्व र युद्धले शान्ति अवरोध हुन्छ, तब आर्थिक वृद्धि, सभ्य जीवन, सामाजिक स्थायित्व र जनता बीचको सम्बन्धमा पनि खलबलिन्छ । हामी एसियाका जनता त्रासबिना खुसी र सुरक्षित अवस्थामा बाँच्न र काम गर्न चाहन्छौं । हामीलाई आशा छ, सबै देशले एकअर्कालाई सम्मान र विश्वास गर्नेछन्, हामी ऐक्यबद्ध भए बस्नेछौं र सीमा, समय र स्थान साथै मानवीय सभ्यतामा भएको भिन्नताको सम्मान गर्नेछौं । हामीले शान्तिका लागि ऐक्यबद्ध भएर काम गर्नुपर्छ, किनकि कहिलेकाहीँ यो सुनभन्दा पनि मूल्यवान हुने गर्छ ।

हामी एसियामा साझा समृद्धि चाहन्छौं । आर्थिक वृद्धिले सभ्यतालाई सघाउँछ र समृद्धिले देशको प्रगतिलाई बलियो बनाउँछ । एसियाका केही भागका जनता, महिला र विशेष गरी बालबालिकाहरू अहिले पनि गरिबी, भोकमरी र रोगबाट प्रताडित छन् । यो अवस्थाको अन्त्य हुनैपर्छ । हामी गरिबीरहित सभ्य जीवन चाहन्छौं । हामीलाई आशा छ, देशहरूले आर्थिक विश्वव्यापीकरणको प्रवर्धनको लागि सहकार्य गर्नेछन् र यसलाई अझ बढी खुला, समावेशी, सन्तुलित र सबैका लागि लाभदायक बनाउनेछन् । यसले गर्दा केही देशमा व्याप्त गरिबी र पछौटेपन निवारणका लागि सहयोग पुग्नेछ । यसले हाम्रा सन्ततिलाई चिन्तामुक्त र हाम्रो परिवारलाई खुसी तुल्याउनेछ ।

हामी खुला र जोडिएको एसिया चाहन्छौं । पछिल्ला दशकमा भएको एसियाको तीव्र विकासले के देखाउँछ भने बाहिरी विश्वका लागि ढोका खुला गर्नु र विश्वव्यापी आर्थिक विकासको शैली पछ्याउनु महत्त्वपूर्ण छ । यदि देशहरूले आफ्नो ढोका बन्द गर्ने र आफैंमा हराउने विकल्प छाने भने मानव सभ्यता एकअर्काबाट विच्छेद हुन्छ र सबै सामथ्र्य हराएर जान्छ । हामीलाई के आशा छ भने सबै देशले निषेध त्याग्नेछन् र एकता, खुलापन र प्रवर्धनको नीति साथै पूर्वाधार, व्यापार र आर्थिक तथा जनता बीचको सम्पर्क प्रवर्धनका नीति अंगीकार गर्नेछन् । यस हिसाबमा हामीले हाम्रो एसियाली समुदाय र मानवीयताको भविष्य संवर्धन गर्न सक्छौं ।

विविधताले सभ्यताहरू बीचको अन्तरक्रियालाई बढावा दिन्छ, जसका कारण आपसी सिकाइ र भविष्यको विकासको प्रवर्धन हुन्छ । हामीले विश्वभरका देश, राज्य र संस्कृतिहरू बीचको सहकार्य र आपसी सिकाइको प्रवर्धन गर्नुपर्छ, एसिया तथा मानवताको भविष्यका लागि साझा भविष्य तय गर्नुपर्छ । मलाई लाग्छ, यसका लागि हामीले निम्नानुसार काम गर्नुपर्छ :

पहिलो, हामीले एकअर्कालाई सम्मान गर्नुपर्छ र समान व्यवहार गर्नुपर्छ । सबै मानिसको आफ्नै फरक सांस्कृतिक वातावरण हुन्छ । हरेकसँग आफ्नै देश र राज्य अनुसारको ज्ञान र दृष्टिकोण हुन्छ र हरेकका लागि त्यो विशेष हुन्छ । जसरी मानिसहरू छालाको रंग र भाषाका आधारमा फरक हुन्छन्, त्यसरी नै सभ्यताहरू पनि फरक हुन्छन् । कुनै पनि सभ्यता अर्कोभन्दा माथि हुन्न । कुनै जात र सभ्यता अर्कोभन्दा ठूलो हुन्छ भन्नु मूर्खता हो ।

यदि सबै सभ्यतालाई एउटै रंगरूपमा ढाल्ने हो भने यो विश्व बस्नका लागि एकदमै निरस हुन्छ । हामीले गर्ने भनेको एकअर्कालाई समान सम्मान र पूर्वाग्रहको त्याग हो । एसियाली सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण, संवर्धन र हाम्रो सभ्यताको दिगोपनाका लागि अन्य देशसँग काम गर्न चीन तयार छ ।

दोस्रो, विश्वभरका सभ्यता र विविधताको हामीले सम्मान गर्नुपर्छ । हरेक सभ्यता मानव सिर्जनाको परावर्तन हो र हरेक सभ्यता आफ्नै विशेषताका कारण सुन्दर छ । सभ्यताहरूले एकअर्कासँग प्रतिस्पर्धा गर्नु आवश्यक छैन । हामीलाई हरेकमा सुन्दरता देख्ने आँखाचाहिँ चाहिएको छ । हामीले हाम्रै सभ्यतालाई गतिशील राख्नुपर्छ र थप फैलिने वातावरण प्रदान गर्नुपर्छ । हामी सबै मिलेर विश्व सभ्यताको बगैंचालाई रंगीन र चलायमान बनाउन सक्छौं ।

अहिले धेरै देशका सांस्कृतिक कलाहरू चीन भित्रिइरहेका छन् र अन्य धेरै देशले पनि चिनियाँ सांस्कृतिक सामग्रीहरू भित्र्याइरहेका छन् । एसियाका राम्रा कलाहरू चिनियाँ भाषामा र चिनियाँ भाषाबाट अन्य भाषामा अनुवाद गरी प्रवर्धन गर्न पाएकामा चीन निकै खुसी छ । यसले एसियाली जनतालाई एकअर्काको संस्कृतिबारे बुझ्न सघाउँछ ।

तेस्रो, हामी खुला, समावेशी र एकअर्काको सामथ्र्यमा आकर्षित हुनुपर्छ । हाम्रा जीवित अंगहरूले मेटाबोलिजम प्रक्रियाद्वारा आफूलाई पुनर्जागृत गर्नुपर्छ, नत्र हाम्रो जीवनको अन्त्य हुन्छ । यो नियम सभ्यताको हकमा पनि लागू हुन्छ । लामो समय एक्लिँंदा सभ्यताको अन्त्य हुन्छ, जबकि आपसी सहकार्य र सिकाइले यसको विकासलाई कायम राख्छ । एउटा सभ्यता अर्को सभ्यतासँगको सहकार्य र सिकाइबाटै हुर्किन्छ । यस्ता सहकार्य र सिकाइ पारस्परिक, विविधतायुक्त र बहुआयामिक हुनुपर्छ, नकि बलजफ्ती, एकोहोरो र एकतर्फी ।

हामीले खुला सोच राखी सांस्कृतिक सहकार्यमा हुने सबै खाले अवरोध हटाउनुपर्छ । हामी समावेशी हुनुपर्छ र आपसी सहकार्यमार्फत एसियाली सभ्यताको विकास गर्न अर्को सभ्यताबाट पनि बल प्राप्त गर्नुपर्छ ।

सभ्यताहरूबीच सहकार्य र सिकाइका लागि मानिसहरू नै सबैभन्दा उत्कृष्ट सेतु हुन् । पछिल्ला वर्षहरूमा चीनले अन्य देशसँग सहकार्य गरिरहेको छ र शिक्षा, संस्कृति, खेलकुद, स्वास्थ्य र अन्य क्षेत्रमा सहकार्यका लागि विभिन्न माध्यम बनाएको छ ।
चौथो, हामी समयसँगै परिष्कृत हुनुपर्छ र विकासको नयाँ आधार तय गर्नुपर्छ । कुनै सभ्यता टिकाउनुछ भने यसलाई जीवित राख्ने प्रयास हुनुपर्छ । सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण, जुनसुकै सभ्यताले आफूलाई नयाँ समय अनुकूल बनाउनुपर्छ । विश्व सभ्यताको इतिहासले पनि हामीलाई यही सन्देश दिन्छ । नयाँ सोचसहित हाम्रो सभ्यताको विकासमा ऊर्जा र प्रेरणा भर्नुछ, जसले सभ्यताको आकर्षणलाई जीवित राख्छ ।

मानिसको अन्वेषण र सिर्जनाशीलता वृद्धिका लागि सबैभन्दा उत्तम उपाय भनेको फरक-फरक सभ्यतासँगको सम्पर्क गर्नु, उनीहरूको सामथ्र्य थाहा पाउनु र त्यसप्रति आकर्षित हुनु नै हो । गत वर्षमात्रै अन्य देश पुग्ने चिनियाँ पर्यटकको संख्या १६ करोड थियो भने १४ करोड विदेशीले चीन भ्रमण गरे । यस्ता भ्रमणले ज्ञान र सीपको आदान-प्रदानमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छन् ।

एसियाली सभ्यताको एक हिस्सा भएकाले चिनियाँ सभ्यताले यसको सुरुआती दिनदेखि नै परिवर्तन आत्मसात् गरेको छ । कागज, बारुद, छपाइ र कम्पास सम्बन्धी चिनियाँ आविष्कारको विश्वव्यापी प्रभाव छ र यिनले मानव सभ्यताको विकासमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन् । अन्य सभ्यतासँगको सहकार्यबाटै चीनले यो यात्रा तय गरेको हो ।

चीनका राष्ट्रपति चिनफिङले बेइजिङमा आयोजित ‘कन्फ्रेन्स अन डायलग अफ एसियन सिभिलाइजेसन्स’ को उद्घाटन सत्रमा मे १५ मा दिएको मन्तव्यको अनुदित र सम्पादित अंश ।

प्रकाशित : जेष्ठ ८, २०७६ ०८:३९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×