काठमाडौँ — कीर्तिपुरको सुन्दरीघाटस्थित राधास्वामी सत्संग व्यास नेपालभित्र सोमबार बिहान ९ बजे पुग्दा आश्रय लिइरहेका विस्थापित सुकम्बासीहरू आ-आफ्नो राखनधरन मिलाउँदै थिए । कतिपय भने असरल्ल छरिएका सामानहरू यताउति पार्दै थिए । धेरैजसो भने सिमेन्टको भुइँमाथि बिछ्याएको म्याटमाथि बनाइएको बिस्तारामा बसिरहेका थिए । 

शनिबार बिहानै काठमाडौंका थापाथली, मनोहरा, गैरीगाउँ र शान्तिनगरस्थित सकुम्बासी बस्तीमा सरकारले डोजर चलायो । त्यहाँबाट विस्थापित भएका सकुम्बासीहरूलाई सरकारले नै विभिन्न स्थानका अस्थायी सेल्टरमा राखेको छ । तिनैमध्येको एक थियो, कीर्तिपुरको सुन्दरीघाटस्थित राधास्वामी सत्संग व्यास नेपाल ।  जहाँ ४७ घरधुरीका व्यक्तिलाई राखिएको छ । 

सोमबार बिहान ९ बजेतिर त्यहाँ पुग्दा काम परेर बाहिर गएकाहरू भित्र छिर्नका लागि नाम टिपाइरहेका थिए । नेपाल प्रहरीका दुई जवान गेटमा बसेर नाम र समय टिपिरहेका थिए । काठमाडौं महानगरपालिकाले २ जना महिला कर्मचारीले सफाइका लागि आइपुगेका थिए । भित्र छिर्नलाई प्रहरीले केरकार गरिरहेको देखिन्थ्यो । विस्थापित असन्तुष्टहरूले भित्रैझैँ झगडा गर्न वा विरोध गर्न सक्छन् भनेर महानगरपालिकाले भित्रै चार जना महानगर प्रहरी खटाएको रहेछ । 

सेल्टरभित्र जस्तापाताले छाएको, तर पर्खाल नभएको खुला टहरोमा विस्थापित सुकुम्बासीहरूलाई बस्ने व्यवस्था गरिएको रहेछ । परिवारहरूको राखनधरन र सुत्ने ठाउँ छुट्याउने कुनै बारबेरा भने त्यहाँ देखिन्न । टहराको बाहिर भने आधा छोपिने खालको कपडाको बेरा लगाइएको छ । एक अर्काको गोपनीयताको ख्याल नराखिएको भन्नेमा भने कतिपयको असन्तुष्टि जनाए । 

काठमाडौं महानगरपालिकाले खटाएका २ जना डाक्टरले त्यहाँभित्र बसेकाहरूको स्वास्थ्य जाँच गरिरहेको थियो । केही व्यक्तिहरूले भने विस्थापित परिवारका बालबालिकालाई विभिन्न मनोरञ्जनात्मक खेल खेलाइरहेका थिए । पानी र शौचालयको राम्रो व्यवस्था रहेको देखियो । महानगरबाट खटिएका सफाइ कर्मचारीले सफाइको कमी हुन नदिएको देखियो । 

विस्थापितहरू राखेको ठाउँमा सञ्चारकर्मीहरूलाई छिर्न कडिकडाउ गरिएको छ । भित्रै रहेका केही सकुम्बासीका प्रतिनिधिले व्यक्तिगत गोपनीयता कायम नराखेको भन्दै सञ्चारकर्मीहरूसँग असन्तुष्टि सुनाए । 

खम्बसिंह बुढाथोकी आज बिहान बुटवलबाट काठमाडौं फर्केका थिए । एक महिना अघि उनी मजदुरी काम गर्न उनी त्यहाँ पुगेका रहेछन् । तर, थापाथलीस्थित सकुम्बासी बस्तीमा रहेको घर भत्काएको सुनेपछि उनी हान्निएर काठमाडौं फर्केका थिए । उनको परिवारका सदस्यहरू बुहारी र नाति कीर्तिपुरकै आश्रयस्थलमा ल्याइएको रहेछ ।  २०६८ सालमा बाबुराम भट्टराई प्रधानमन्त्री भएका बेला पनि थापाथलीस्थित सकुम्बासी बस्तीमा रहेको आफ्नो घर भत्काइदिएको सुनाउँदै उनले नातिको पढाइ छुट्ने हो कि भन्ने चिन्ता सुनाए । उनले भने, 'सरकारले कहाँ राख्ने हो छिटो भन्नुपर्‍यो । नत्र नातिको पढाइ छुट्छ ?' 

खम्बले बिहान सरकारले नै दिएको दालभात खाएको सुनाए । उनले सरकारले अब कसरी व्यवस्थापन गर्ने हो र सरकारले भनेको अपार्टमेन्टमा आफूहरूले भाडा नै तिर्नुपर्ने हो कि नि:शुल्क हो भन्ने विषय आफूले राम्ररी बुझ्न नसकेको बताए । भने, 'कोठा लिएर बस्न सकिन्न । सरकारले राख्ने भनेको ठाउँमा पनि पैसा तिर्न पर्ने हो भने त म सक्दिनँ ।'

सुरक्षामा खटिएका कर्मचारीहरूले काम विशेषले बाहिर निस्केका विस्थापित परिवारका सदस्यलाई अनुशासनका नियमहरू सुनाइरहेको देखिन्थ्यो । बाहिर निस्कँदा पनि नाम र निस्केको समय लेखाउनुपर्ने कुराबाट विस्थापितहरू असन्तुष्ट देखिन्थे । २२ वर्षका एक युवा बाहिर निस्कनै लागेको बेला एक सुरक्षाकर्मीले नियम सम्झाउँदै भने, 'बेलुका ६ बजेभित्र छिरिसक्नुपर्छ नि ।' सुरक्षाकर्मीको यस्तो कुराले उनी झोक्किए । रिसाएको स्वरमा भने, 'त्योभन्दा पनि अघि नै आउँछु ।'