काठमाडौँ — घरायसी तथा सेवामूलक कार्यको योगदानलाई उजागर गरेर यस कार्यलाई व्यवस्थित गर्नुपर्ने माग सरोकारवालाहरुले गरेका छन् ।

नेपाल मानव अधिकार चलचित्र केन्द्रले काठमाडौंमा आयोजना गरेको ‘घरायसी काम तथा सेवामूलक अर्थतन्त्र’ विषयक अन्तक्रियामा बोल्दै उनीहरुले कुल ग्राहस्थ उत्पादन बराबरको घरायसी श्रमको अनुपात निकाल्नुपर्ने बताए ।

अर्थविद् डा. विकल श्रेष्ठले घरायसी तथा सेवामूलक कार्यको योगदानको हिसाब अहिलेसम्म देशले नराखेको बताए । ‘जबसम्म कुनै पनि मुद्दा देशको अर्थतन्त्रसँग जोडिँदैन । तबसम्म त्यसले महत्त्व पाउन गाह्रो हुन्छ । आजको अवस्थामा प्रत्यक्ष रुपमा हेर्ने हो भने हाम्रो अर्थतन्त्रमा यसको योगदान शून्य बराबर छ,’ उनले भने, ‘किनकी यसबारे अध्ययन नै भएको छैन र यसलाई व्यवसायमा जोड्न पनि सकिँदैन ।’

उनले थपे, ‘यसको महत्त्व स्थापित गर्ने उपाय पनि छ । हामीले अपर्च्युनिटी कस्ट निकालेर कुल जीडीपीसँग यसको तुलना गर्न सक्छौँ । जसरी हामीले रेमिट्यान्सको हिसाब निकालेर त्यसलाई अर्थतन्त्रसँग तुलना गर्ने गरेका छौं ।’

त्यसैगरी सामाजिक अभियन्ता ऋतु भट्टले घरायसी कामलाई तथ्यांकमा हेरेर मात्रै नपुग्ने बताइन् । ‘हामीले घरायसी कामलाई अर्थतन्त्रसँग जोडेर मात्रै हेर्न पनि मिल्दैन । हाम्रो पूर्वीय दर्शनले भावना र अध्यात्ममा जोड दिन्छ । र, भावनात्मक रूपमा घरायसी तथा सेवामूलक कामको योगदान ठूलो छ,’ उनले भनिन्,‘घरमा गरिने साना साना कामले हाम्रो जीवनलाई आकार दिन निकै महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको हुन्छ । यसको महत्त्व पहिले हामी आफैंले बुझ्नुपर्छ र त्यसपछि अरुलाई पनि गराउनुपर्छ ।’