काठमाडौँ — प्राविधिक शिक्षा तथा व्यावसायिक तालिम परिषद् (सीटीईभीटी) ले प्रमाणपत्र तह (पीसीएल) नर्सिङ, सामान्य चिकित्सा (एचए), फार्मेसीलगायत विषयमा प्रवेश परीक्षाबिनै विद्यार्थी भर्ना गर्ने प्रक्रिया थालेको छ । निर्धारित सिट संख्याभन्दा कम विद्यार्थी भर्ना हुन थालेपछि सीटीईभीटीले प्रवेश परीक्षासम्बन्धी व्यवस्था हटाएको हो । अब एसईई/एसएलसीको प्राप्तांकका आधारमै विद्यार्थी भर्ना गरिने भएको छ ।

सीटीईभीटीले प्रवेश परीक्षामा प्राप्तांकका आधारमा विद्यार्थी भर्ना गर्दै आएको थियो । सदस्यसचिव महेश भट्टराईका अनुसार यस वर्षदेखि भर्नासम्बन्धी निर्देशिका–२०८२ बमोजिम सामुदायिक विद्यालयबाट एसईई/एसएलसी उत्तीर्ण विद्यार्थीलाई थप १ र निजी विद्यालयबाट उत्तीर्णलाई ०.८५ अंक जोडेर उच्च अंक प्राप्त गर्नेलाई योग्यताक्रमका आधारमा सूची निर्धारण गरिनेछ । त्यसका लागि विद्यार्थीले अनलाइन आवेदन दिन सक्नेछन् । ‘प्रवेश परीक्षा सञ्चालन नहुनेबाहेक गतवर्षकै भर्नासम्बन्धी मापदण्ड र प्रक्रियाका आधारमा आंगिक, साझेदारी र निजी शिक्षण संस्थामा विद्यार्थी भर्ना हुन सक्छन्,’ उनले भने ।

सीटीईभीटीको नयाँ निर्णयविरुद्ध सर्वोच्च अदालतमा रिट परेको थियो । तर सर्वोच्चले प्रवेश परीक्षा नलिई एसईईको प्राप्तांकका आधारमा विद्यार्थी भर्ना गर्न सक्ने बाटो खोलिदिएको सदस्यसचिव भट्टराईले बताए । सरकारको नीति तथा कार्यक्रमअनुसार प्रवेश परीक्षा हटाउने निर्णय भएको उनको भनाइ छ । २०८२/८३ को नीति तथा कार्यक्रममा विद्यालय शिक्षा पूरा गरेका विद्यार्थीलाई ग्रेडिङका आधारमा प्राविधिक र व्यावसायिक वा विश्वविद्यालय शिक्षामा प्रवेश गराइने उल्लेख छ ।

सीटीईभीटीले स्वास्थ्यतर्फ पीसीएल नर्सिङ, एचए, फार्मेसीलगायत कार्यक्रम इन्जिनियरिङ, कृषि र हस्पिटालिटीका विभिन्न विषयमा भर्ना खुलाएको छ । सीटीईभीटीका सबै विषय र कार्यक्रममा गरी ५५ हजारभन्दा बढी सिट कायम गरिएको छ । तर ४० हजार विद्यार्थी मात्रै प्रवेश परीक्षामा सहभागी हुने गरेका छन् । अघिल्ला वर्षहरूको तथ्यांकअनुसार सीटीईभीटीले तोकेकामध्ये ४८ प्रतिशत सिटमा मात्रै विद्यार्थी भर्ना हुने गरेका थिए ।

प्रवेश परीक्षा सञ्चालन नगर्ने र अनलाइनबाटै भर्नाका लागि आवेदन दिन सक्ने व्यवस्थाबाट विद्यार्थीलाई सहज भएको सीटीईभीटीले जनाएको छ । एसईईमा न्यूनतम जीपीए २.० वा एसएलसी कम्तीमा दोस्रो श्रेणी प्राप्त गरेका विद्यार्थीले आवेदन दिन सक्नेछन् । छात्रवृत्ति र पूर्ण शुल्कीय कार्यक्रममा भर्ना हुने विद्यार्थीले पनि आवेदन दिनुपर्नेछ । प्रवेश परीक्षाबिनै विद्यार्थी भर्ना हुने निर्णयको कतिपय विद्यार्थी संगठनले भने विरोध गरेका छन् । परीक्षा सञ्चालन गरी भर्ना गर्दा कतिपय अवस्थामा विद्यार्थी, अभिभावक ठगिएको गुनासोसमेत सीटीईभीटीमा आउने गरेको थियो ।

नर्सिङ, एचए, फार्मेसी, सिभिल इन्जिनियरिङलगायत विषयमा विद्यार्थीको आकर्षण देखिन्छ । यी विषय पढ्न चाहने सबै विद्यार्थीले सिट संख्याको कमीका कारण पढ्न नपाउने अवस्था छ । स्वास्थ्यतर्फकै ल्याब, रेडियोग्राफीलगायतका विषय, इन्जिनियरिङका सिभिलबाहेकका विषय, कृषि र हस्पिटालिटीका होटल म्यानेजमेन्टलगायत विषयमा सिटअनुसार विद्यार्थी भर्ना नहुँदा कोटा रिक्त हुने गरेको तथ्यांक छ । सबैभन्दा बढी पीसीएल नर्सिङमा विद्यार्थीको चाप छ तर सीमित सिटका कारण सबै छात्रछात्रा भर्ना हुन पाउँदैनन् । चिकित्सा शिक्षा ऐन २०७५ ले एक सय शय्याको आफ्नै अस्पताल भएका शिक्षण संस्थाले मात्र नर्सिङ पठनपाठन गराउन पाउने व्यवस्था गरेपछि सम्बन्धन प्राप्त अधिकांश कलेज बन्द भएका छन् । नर्सिङका लागि ६३ कलेजमा २ हजार ५ सय २० सिट निर्धारण भएको छ । यसअघि करिब ५ हजार सिटमा समेत विद्यार्थी भर्ना हुने गरेका थिए ।

एक दशकमा प्राविधिक शिक्षालयको संख्या तेब्बरले वृद्धि भए पनि त्यसका आधारमा विद्यार्थी भर्नाको आकर्षण देखिएको छैन । २०७० सम्म ५ सय हाराहारीमा रहेका प्राविधिक शिक्षालयको संख्या एक हजार ५ सयभन्दा बढी पुगेको छ । शैक्षिकवर्ष २०८०/८१ मा प्रमाणपत्र र प्रमाणपत्र तहभन्दा मुनि भर्ना क्षमताको ५७ र ३४ प्रतिशत विद्यार्थी मात्र भर्ना भएको तथ्यांक छ । समग्रमा ५२ प्रतिशत सिटमा विद्यार्थी भर्ना हुन छाडेकाले २०८० बाट सीटीईभीटीले प्रवेश परीक्षा सञ्चालन गर्ने अधिकार शिक्षण संस्थालाई दिन थालेको थियो । त्यसअघि एकीकृत प्रवेश परीक्षा सञ्चालन गरेर मेरिटका आधारमा विद्यार्थी भर्ना गर्ने व्यवस्था थियो ।

सीटीईभीटीका ६५ आंगिक, ५२ साझेदारी, ४ सय २९ निजी र ६ सय ३६ सामुदायिक विद्यालयमा प्राविधिक धारतर्फको डिप्लो र प्रि–डिप्लोमा तहको पठनपाठन हुन्छ । त्यसबाहेक शिक्षा विकास तथा मानवस्रोत विकास केन्द्रले ५ सय विद्यालयमा कक्षा ९ देखि नै प्राविधिक शिक्षाको पठनपाठन थालेको छ । यी विद्यालयमा हरेक वर्ष करिब १५ हजार विद्यार्थी भर्ना हुन्छन् । यस हिसाबले ४० सिट संख्या रहेका विद्यालयमा पनि औसतमा ३० विद्यार्थी मात्रै भर्ना हुन आउँछन् ।