काठमाडौँ — भारतको ओडिसास्थित कलिंगा इन्स्टिच्युट अफ इन्डस्ट्रियल टेक्नोलोजी (केआईआईटी) बाट फर्किएका नेपाली विद्यार्थीका लागि ‘क्रेडिट ट्रान्सफर’ को व्यवस्था गर्न सकिने प्रस्ताव नेपालका विश्वविद्यालयले अघि सारेका छन् ।

‘क्रेडिट ट्रान्सफर’ का माध्यमबाट अहिले अध्ययन गरिरहेको तहमै बाँकी पढाइ पूरा गर्न सक्ने गरी तयारी थालेको समेत विश्वविद्यालयले जनाएका छन् । तर, सरकारले ठोस निर्णय नलिँदा ‘क्रेडिट ट्रान्सफर’ को प्रक्रिया कस्तो हुन्छ भन्नेमा अन्योल छ । 

केआईआईटीमा नेपाली छात्रा प्रकृति लम्सालको मृत्यु र नेपाली विद्यार्थीमाथि दुर्व्यवहारपछि सयौं विद्यार्थी स्वदेश फिरेको सरकारको अनुमान छ । ती विद्यार्थीले असुरक्षाका कारण केआईआईटीमा फर्कन मन नभएको बताएका छन् । शिक्षा, परराष्ट्र मन्त्रालयलगायत सरकारी निकायसँग भने केआईआईटीमा रहेका र नेपाल फर्किएका विद्यार्थीको संख्या र अवस्थाबारे यकिन तथ्यांकसमेत छैन । यस्तो बेला विश्वविद्यालयले फर्केका विद्यार्थीलाई स्वदेशमै अध्यापन गर्ने चाँजोपाँजो मिलाउने घोषणा गरेका हुन् । 

पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालयले विदेशमा अध्ययन पूरा गर्न नसकेका विद्यार्थीलाई आफ्ना क्याम्पसमा ‘क्रेडिट ट्रान्सफर’ गरी पढ्न सक्ने व्यवस्था गर्ने निर्णय गरेको छ । गत शुक्रबार विश्वविद्यालयको रजिस्ट्रार कार्यालयले सूचना जारी गर्दै विदेशमा कारणवश अध्ययन पूरा गर्न नसकेका विद्यार्थीलाई सरकारको समन्वयमा प्रक्रिया पूरा गरी ‘क्रेडिट ट्रान्सफर’ को व्यवस्था मिलाउने जनाएको छ । विश्वविद्यालयको आंगिक र सम्बन्धन प्राप्त क्याम्पसमा प्राज्ञिक परिषद्ले निर्धारण गर्ने मापदण्डबमोजिम उक्त व्यवस्था गर्ने सूचनामा उल्लेख छ । 

काठमाडौं विश्वविद्यालयले पनि यस्ता विद्यार्थीका लागि ‘क्रेडिट ट्रान्सफर’ का सम्बन्धमा छलफल डाकेको छ । प्राज्ञिक परिषद्ले विदेशी विश्वविद्यालयमा अध्ययनलाई निरन्तरता दिन नसक्ने विद्यार्थीको वस्तुस्थिति बुझ्न छलफल डाकिएको जनाएको छ । आउँदो शुक्रबार हुने छलफलमा सहभागी हुन विद्यार्थीलाई अनलाइन फाराम बुझाउन सूचित गरिएको छ ।

विश्वविद्यालय अनुदान आयोगसँग भने विद्यार्थीको ‘क्रेडिट ट्रान्सफर’ सम्बन्धी नीति छैन । स्नातक र स्नातकोत्तरमा कतिसम्म ‘ट्रान्सफर’ गर्न सक्ने मापदण्ड हुनुपर्छ, नेपालका विश्वविद्यालयसँग यससम्बन्धी नीति भए/नभएको जानकारी नभएको आयोगका अध्यक्ष देवराज अधिकारीले बताए । ‘आयोगले क्रेडिट ट्रान्सफरसम्बन्धी राष्ट्रिय नीतिको मस्यौदा तयार गर्दै छ, विश्वविद्यालयले आफ्नो नीतिअनुसार कार्यक्रम अघि बढाउन लागेका होलान्,’ उनले भने ।

घटनाका विषयमा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली, परराष्ट्रमन्त्री आरजु राणा देउवादेखि सत्तारूढ र प्रतिपक्षी दलका नेता, सांसदले ध्यानाकर्षण भएको वक्तव्य दिएका छन् । संसद्मा पनि विद्यार्थीको समस्या समाधान गर्नुपर्ने विषयले प्रवेश पाएको छ । तर, केआईआईटीमा रहेका नेपाली विद्यार्थी र त्यहाँबाट फर्किएकाको तथ्यांक संकलनमा राज्यले बेवास्ता गरिरहेको छ । 

शिक्षा मन्त्रालय हेल्प डेस्कका उपसचिव राजु श्रेष्ठ कति विद्यार्थी केआईआईटीमा पढ्न गएका थिए र घटनापछि कति फर्किए भन्नेबारे शिक्षा मन्त्रालयमा तथ्यांक नभएको बताउँछन् । घटनापछि मन्त्रालयले नेपाल शैक्षिक परामर्श संघ नेपाल (ईक्यान) सँग भारतमा पढ्न जाने विद्यार्थीको तथ्यांक माग गरेको थियो । भारतीय शिक्षण संस्थामा नेपाली विद्यार्थीको संख्या अनुमान गर्दा नो अब्जेक्सन सर्टिफिकेट (एनओसी) नलिई पनि धेरै विद्यार्थी जाने गरेको देखिन्छ । तर, एनओसी नलिई भारत पढ्न जाने विद्यार्थीको नियमन गर्ने संयन्त्र सरकारसँग छैन । 

 मन्त्रालयका प्रवक्ता शिवकुमार सापकोटाले आधिकारिक तथ्यांक नभए पनि विद्यार्थी पुनः केआईआईटी फर्किरहेको सूचना पाएको बताए । ‘भारत सरकार र विश्वविद्यालयले पनि सहज वातारण बनाउने प्रतिबद्धता जनाएका छन्,’ उनले भने, ‘विद्यार्थीहरू फर्कने मुडमा देखिन्छन् । केही फर्किसकेको पनि सूचना प्राप्त भएको छ ।’ विद्यार्थीलाई सकभर पढिरहेकै विश्वविद्यालयबाट पढाइ पूरा गराउन मन्त्रालयले सहजीकरण गरिरहेको समेत प्रवक्ता सापकोटाले बताए ।

 ‘नेपालका विश्वविद्यालयले क्रेडिट ट्रान्सफरको कुरा अघि बढाएका छन्,’ उनले भने, ‘शिक्षा मन्त्रालय सकभर विद्यार्थीलाई पढिरहेकै ठाउँबाट पढाइ पूरा गर्ने वातारण बनाउने पक्षमा छ । हुँदै नभए विद्यार्थीको अनुकूलताका लागि क्रेडिट टान्सफरमा पनि जान सकिन्छ ।’ काठमाडौं विश्वविद्यालय प्राज्ञिक परिषद्का सदस्यसचिव बालचन्द्र लुइँटेलले विद्यार्थी र अभिभावकले क्रेडिट ट्रान्सफरको विषयमा चासो दिएकाले छलफल गर्न लागिएको बताए । ‘विभिन्न देशमा पढ्न गएका विद्यार्थी बेलाबेला समस्यामा पर्ने गरेका छन्,’ उनले भने, ‘पहिलेदेखि नै क्रेडिट ट्रान्सफरको अभ्यास हुँदै आएको छ । त्यसलाई नै निरन्तरता दिन लागेका हौं ।’ लुइँटेलले विदेशको शिक्षण संस्थामा अध्ययन गरेको आधिकारिक शैक्षिक प्रमाणपत्र ल्याए सहजै विद्यार्थी यहाँ ट्रान्सफर भएर अध्ययन गर्न पाउने बताए ।