६ करोड ८२ लाख ६५ हजार ५ सय ९० रुपैयाँ बढी कर दायित्व हुने गरी राजस्व कर प्रणाली सफ्टवेयरमा रकम हेरफेर गरेको आरोपमा सीआईबीद्वारा दुई युवा पक्राउ
काठमाडौँ — आन्तरिक राजस्व विभागमा आबद्ध भाटभटेनी सुपरमार्केटले प्रयोग गर्ने ‘युजर नेम’ र ‘पासवर्ड’ दुरुपयोग गरेर दुई युवाले ६ करोडको करलाई १३ करोड पुर्याइदिएको खुलासा भएको छ । राजस्व विवरण हेरफेर गरेको आरोपमा प्रहरी केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सीआईबी) ले सन्तोष पराजुली र परिन पाण्डेलाई पक्राउ गरेको छ ।
उनीहरूले पुसको राजस्व रकममा ६ करोड ८२ लाख ६५ हजार ५ सय ९० रुपैयाँ बढी कर दायित्व हुने गरी राजस्व कर प्रणालीको सफ्टवेयरमा रकम हेरफेर गरेको प्रहरीको भनाइ छ । ब्युरोका प्रवक्ता एवं सूचना अधिकारी प्रहरी उपरीक्षक सुधीरराज शाहीका अनुसार भाटभटेनी सुपरमार्केटबाट नेपाल सरकारलाई प्राप्त हुने राजस्व आरोपित दुई जनाले दोब्बर बनाइदिएका थिए ।
‘कारोबार रकम २ अर्ब ३४ करोड १६ लाख ४२ हजार ८ सय १६ रुपैयाँको राजस्व कर दायित्व ६ करोड २६ लाख ९४ हजार १९ रुपैयाँलाई हेरफेर गरी १३ करोड ९ लाख ५९ हजार ६ सय ९ रुपैयाँ बनाइएको थियो,’ उनले भने ।
पर्वतको बिहादी–३ का पराजुली र गोरखाको भीमसेन थापा–४ का पाण्डे हाल चितवनको भरतपुर–११ मा बस्दै आएका थिए । उनीहरूलाई भरतपुर महानगरपालिका–३ स्थित ‘बिहादी बिजनेस म्यानेजमेन्ट’ नामक अडिट फर्मबाट पक्राउ गरी विद्युतीय कारोबार ऐन–२०६३ अन्तर्गतको कसुरमा मुद्दा दर्ता भएको छ । बिजनेस म्यानेजमेन्ट कम्पनी लेखासम्बन्धी काम गर्ने संस्था हो । सीआईबीले संस्थाका सञ्चालकहरूको समेत खोजी गर्दै छ ।
विभागले विज्ञप्ति जारी गर्दै आफ्नो एकीकृत कर प्रणाली पूर्णरूपमा सुरक्षित रहेको दाबी गरेको छ । ‘करदाता आफैंले वा कर अधिकृतमार्फत युजर नेम र पासवर्ड तयार गर्ने व्यवस्था रहेको छ र त्यसको सुरक्षाको जिम्मेवारी पनि निज करदाताकै हुने व्यवस्था छ,’ विज्ञप्तिमा भनिएको छ ।
विभागको प्रणालीभित्र छिरेर नभई अनधिकृत व्यक्तिले करदाताको ‘युजर नेम’ र ‘पासवर्ड’ प्रयोग गरेर एक करदाताको मूल्य अभिवृद्धिकरतर्फको विवरण गलत प्रविष्ट गरिएको विभागको दाबी छ । ‘हामीले नै थाहा पाएर प्रहरीलाई खबर गरेका थियौं,’ विभागका उपमहानिर्देशक सेवन्तक पोखरेलले भने, ‘करदाताको युजर नेम र पासवर्ड दुरुपयोग भएको रहेछ ।’ विभागले सबै करदाताका तथ्यांक तथा अभिलेख सुरक्षित रहेको समेत जनाएको छ । प्रहरीले घटनाबारे थप अनुसन्धान गरिरहेको जनाएको छ ।
सीआईबी प्रवक्ता शाहीले भने, ‘हामी यस विषयमा अध्ययन गर्दै छौं, उनीहरूले यसरी दायित्व बढाउँदा के फाइदा हुन्छ भन्ने विषय खुलेको छैन । भाटभटेनी र आरोपीहरूसँग बयानको काम भइरहेको छ ।’
उनीहरूबाट प्रहरीले एक–एक थान ल्यापटप, सीपीयू, वाइफाई राउटर, डीभीआर, मोबाइल फोन बरामद गरेको छ । माघ ५ मा पक्राउ परेका उनीहरूलाई काठमाडौं जिल्ला अदालतबाट ७ दिनको म्याद लिएर अनुसन्धान भइरहेको छ । प्रहरीले विभागसँग समन्वय गरी प्रकरणका अन्य पक्षहरूबारे जानकारी लिने बताएको छ ।
साइबर सुरक्षा विज्ञ विवेक राणाले घटनाको गम्भीर अनुसन्धान गर्नुपर्ने औंल्याएका छन् । ‘विभागको कर प्रणाली पोर्टलमा करदाताले विवरण हाल्दा आफ्ना विवरण भर्न सक्छ तर भ्याट रकम त फेर्न सक्दैनन् नि,’ राणाले भने, ‘भ्याट रकम १३ प्रतिशत हो, यसलाई सिस्टमले नै प्यारामिटरका रूपमा राखेको हुन्छ । यो घटनामा सिस्टमको प्यारामिटर परिवर्तन गरिएको छ जुन करदाताले गर्न सक्दैन ।’
राणाले यसमा कि त सिस्टम बिग्रिएको वा सिस्टमभित्रकै कसैले बदमासी गरेको हुन सक्ने आशंका व्यक्त गरे । विभागले घटनाको गहिरो अनुसन्धान गरी सिस्टममा अरू कमजोरी छन् कि भनेर पुनरावलोकन गर्नुपर्ने उनको सुझाव छ ।
‘विभागले बनाएको यो प्रणाली सेन्ट्रलाइज्ड प्रणाली हो, यस्तोमा अनधिकृत रूपमा बाहिरका व्यक्तिले पहुँच बनाउनु चुनौतीपूर्ण हुन्छ,’ राणाले भने, ‘यसमा सिस्टमभित्रका व्यक्तिको संलग्नता वा प्रणालीमै कमजोरी भएको आशंका गर्न सकिन्छ ।’
