गोरखा — भीमसेन थापा गाउँपालिका–५ बगुवाका बाबुराम श्रेष्ठले २०७२ वैशाख १२ को भूकम्पपछि झन्डै चार वर्ष त्रिपाल र अस्थायी टहरोमा बिताए । लामाचौरमा एकीकृत बस्तीमा घर बन्न थालेपछि झ्यालढोका नहाल्दै सरे । एकीकृत बस्तीमा सरेको पाँच वर्षको अन्तरालमा श्रेष्ठले नयाँ घरलाई फिनिसिङ र रंगरोगन गरेर सजाएका छन् । 

‘भदौ १४ मा यहाँ सरेको पाँच वर्ष लाग्यो, भूकम्पपछिका चार वर्ष त्रिपाल र टहरोमा बस्दाको अत्यासले झ्यालढोका नहाल्दै छाना छाइवरी सरेको हुँ,’ ७० वर्षीय श्रेष्ठ भन्छन्, ‘यहाँ सरेर झ्यालढोका र फिनिसिङको काम गरे । पहिरोको डर छैन, बस्न आनन्द छ ।’ बगुवास्थित लामाचौरमा भूकम्पपीडितकै सक्रियतामा २०७३ सालदेखि एकीकृत बस्ती निर्माण सुरु भएको थियो । एक सय ३८ घरधुरीको बस्ती निर्माणको अन्तिम चरणमा छ ।

भूकम्पपछि साविकको बगुवा–४ र ५ वडाका रिट्ठेपानी, धरमपानी, पाण्डे गाउँ र नयाँ गाउँको जमिनमा धाँजा फाँटेर बस्न अयोग्य भएपछि एकीकृत बस्ती निर्माण सुरु गरिएको थियो । ९ वर्षमा १ सय ३८ मध्ये ९३ घर निर्माण भएको भीमसेन थापा–५ का पूर्ववडाध्यक्ष प्रेमचन्द्र श्रेष्ठले बताए । ‘३५ घरको आधाआधी काम भएको छ, ५ घरको निर्माण सुरु भएको छैन,’ उनले भने, ‘समग्रमा ८५ प्रतिशत काम सकिएको छ ।’ निर्माण सम्पन्न भएलगत्तै स्थानीय नयाँ घरमा सरेको उनले बताए । 

‘तलका चार वटै टोल खाली भइसक्यो, गोठहरू तलै बस्तीमा छन्, घरधनी नयाँ घरमा सरिसक्नुभएको छ,’ उनले भने । नयाँ बस्तीबाट पुरानो गाउँ १० देखि १५ मिनेट पैदल यात्रामा पुगिन्छ । हाल ६१ घरधुरी स्थायी रूपमै एकीकृत बस्तीमा बसोबास गरिरहेको उनले बताए । केही घरका स्थानीय भने रोजगारीको सिलसिलामा चितवन, पोखरा, काठमाडौं छन् । बस्तीमा सामुदायिक भवन, खेल मैदान, सडक, ढल निर्माण गरी व्यवस्थित बनाइएको श्रेष्ठले बताए । ‘प्रत्येक घरअघि ढलान बाटो पुगेको छ, अन्य संरचना निर्माणमा सरकारबाट लगानी भएको हो,’ उनले भने । 

एकीकृत मिलन बस्ती पुनर्निर्माण तथा विकास समिति गठन गरी बस्ती निर्माण सुरु गरिएको थियो । घर बनाउन भूकम्पपीडितका लागि आउने तीन लाख अनुदान तथा थप १ लाख ५० हजार सम्बन्धित धनीबाट संकलन गरिएको थियो । ‘४ लाख ५० हजारभित्र छाना छाउने गरी समितिले नै एकनासका घर निर्माण गरेको हो,’ वडाध्यक्ष श्रेष्ठले भने । फिनिसिङ भने सम्बन्धित घरधनीले गर्ने प्रावधान राखिएको छ । फिनिसिङमा घरधनीले ३ देखि ५ लाखसम्म खर्च गरेका छन् । ३० विपन्न परिवारका लागि भने एक गैरसरकारी संस्थाले घर निर्माण गरेको थियो । 

समितिकै अगुवाइमा लामाचौरको झन्डै १ सय ५ रोपनी जग्गा एकीकृत गरी प्रत्येक घरलाई ५ आना ३ पैसा ३ दामका दरले गोलाप्रथाद्वारा घडेरी उपलब्ध गराइएको थियो । पुरानो बस्ती धाँजा फाँटेर जोखिममा परेपछि गाउँलेकै छलफल र सक्रियतामा लामाचौरमा बस्ती निर्माण गरिएको श्रेष्ठले बताए । ‘तल पुरानो बस्तीको जमिन त अझै पनि भासिँदै गइरहेको छ,’ उनले भने, ‘त्यहाँ बस्न डरलाग्दो स्थिति नै छ ।’