ठगी र हुन्डीमा क्रिप्टोकरेन्सी कारोबार- समाचार - कान्तिपुर समाचार

ठगी र हुन्डीमा क्रिप्टोकरेन्सी कारोबार

राष्ट्र बैंकले गैरकानुनी भने पनि ब्लकचेनमा आधारित क्रिप्टोकरेन्सीको कारोबार भित्रभित्रै मौलाइरहेको मात्रै छैन, ठगी र हुन्डीमा पनि यसको प्रयोग हुन थालेको छ
जनकराज सापकोटा

काठमाडौँ — पर्वतको फलेवास घर भई पोखरामा मोबाइल पसल चलाउने २१ वर्षीय राजन भट्टराई, काठमाडौंको थापाथलीमा मोबाइलकै पसल गरिरहेका दीपेनराज श्रेष्ठ र सुनसरीको इटहरीमा बसेर शिक्षण पेसासमेत गर्दै आएका २५ वर्षीय विशाल श्रेष्ठलाई गत शुक्रबार प्रहरीले पक्राउ गरेर सार्वजनिक गर्‍यो ।

प्रहरीको महानगरीय अपराध महाशाखाले ३० वर्षमुनिका यी तीन युवकलाई पक्राउ गर्नुको कारण थियो– राष्ट्र बैंकले गैरकानुनी मानेको क्रिप्टोकरेन्सीको कारोबारमा संलग्न हुनु । एक अमेरिकी नागरिक बताउनेले ठगीको रकम नेपालबाट लैजान यी तीन जनाबाट क्रिप्टोकरेन्सी किनेको यो घटना प्रहरीका निम्ति पनि नौलो देखिन्छ ।

राष्ट्र बैंकले गैरकानुनी ठहर गरे पनि क्रिप्टोकरेन्सीको कारोबारमा तन्नेरी पुस्ताको आकर्षण व्यापक देखिन्छ । कमजोर अनुसन्धान प्रणाली, प्रतिबन्धको घोषणा गरे पनि नियमन गर्ने संयन्त्रको अभावका कारण क्रिप्टोकरेन्सीको कारोबार भित्रभित्रै मौलाइरहेको छ । बेलाबखत पक्राउ पर्नेहरू त यसका प्रतिनिधि उदाहरण मात्रै हुन् । साढे चार वर्षअघि प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरोले क्रिप्टोकरेन्सीको कारोबारमा संलग्न भएको आरोपमा दस जनाभन्दा बढीलाई पक्राउ गरेको थियो । के त्यसो भए यो बीचको अवधिमा क्रिप्टोकरेन्सीको कारोबारमा नेपाली संलग्न थिएनन् ?

केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरोमा रहेर त्यतिबेला क्रिप्टोकरेन्सीको कारोबारमाथि अनुसन्धान गरेका एक प्रहरी अधिकारीले क्रिप्टो कारोबार भित्रभित्रै मौलाइरहेको बताए । उनले भने, ‘प्रहरीले नियमित अनुसन्धान गरिराख्ने हो भने यस्ता थुप्रै कारोबार सतहमा आउनेछन् तर भर्चुअल दुनियाँमा बसेर हुने यस्ता कारोबारमाथि नियमन गर्न भनेजति सजिलो छैन ।’

करिब वर्ष दिनअघि डीआईजी सहकुल थापा केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरोको प्रमुख रहेका बेला हल्यान्डका नागरिक ठगी कारोबारमा पक्राउ परेका थिए । अनुसन्धान गर्दै जाँदा प्रहरीले उनी क्रिप्टोकरेन्सीको कारोबारमा पनि संलग्न रहेको पत्तो पायो । तर प्रहरीले त्यस्तो कारोबारको भर्चुअल विवरण संकलन गर्ने सकेन । काठमाडौं जिल्ला अदालतमा प्रहरीले ठगी र अवैध क्रिप्टोकरेन्सीको कारोबार दुवैमा मुद्दा चलाउन प्रयास गरे पनि अदालतले प्रमाण खोजेपछि ठगीमा मात्रै मुद्दा चलाइयो ।

क्रिप्टोकरेन्सीको कारोबारमा नेपाली मात्रै होइन, नेपालमै बस्दै आएका विदेशी पनि प्रत्यक्ष परोक्ष जोडिएका छन् । तर, भर्चुअल कारोबार हुने, कारोबार गर्नेको पहिचान गोप्य रहने जस्ता विशेषताका कारण क्रिप्टोकरेन्सी कारोबारहरू फस्टाइरहेको छ । क्रिप्टोको कारोबारलाई अवैध घोषणा गरे पनि राष्ट्र बैंक र प्रहरीबाट यस्ता कारोबारमाथि गम्भीर अनुसन्धान भइरहेको देखिन्न । राष्ट्र बैंकले २०७४ साउन ३० मा निर्देशन जारी गरेर बिटक्वाइनलगायत क्रिप्टोकरेन्सीको कारोबारमा बन्देज गरेको थियो ।

राष्ट्र बैंकको निर्देशनपछिका दिनमा प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सीआईबी) ले विभिन्न क्रिप्टोकरेन्सीको कारोबारमा संलग्नलाई लगातारजसो पक्राउ गर्‍यो । सीआईबीले २०७४ असोज २० मा बिटक्वाइन र ग्राभिटी क्वाइनजस्ता क्रिप्टोकरेन्सीको मार्केटिङमा संलग्न रहेको भन्दै चितवन र काठमाडौंबाट सात जनालाई पक्राउ गर्‍यो ।

यसको सात दिनपछि अर्थात् असोज २७ मा सीआईबीले नै दोलखाको तामाकोसी गाउँपालिका ५, किर्नेटारबाट क्रिप्टोकरेन्सी माइनिङमा संलग्न भएको आरोपमा प्रशान्तप्रताप साहलाई पक्राउ गर्‍यो । त्यतिबेला प्रहरीले उनको कोठाबाट २६ थान बिटमेन माइनरलगायत सामग्री बरामद गरेको थियो । त्यसलगत्तै २०७४ कात्तिक ७ र ८ गते बिटक्वाइनको एक्सचेन्जमा संलग्न बिटसेवा डटकमका निर्देशक पुरुषोत्तम तुलाधर र अध्यक्ष राम ढकाल पक्राउ परे । यी सबै घटनामा प्रहरीले नेपाल राष्ट्र बैंक ऐन २०५८ बर्खिलाप हुने गरी कारोबार गरेको भन्दै मुद्दा अगाडि बढायो ।

यसपछिका वर्षहरूमा क्रिप्टोकरेन्सीको कारोबार भित्रभित्रै मौलाइरहे पनि कोही पक्राउ परेका थिएनन् । क्रिप्टोकरेन्सीको कारोबार न त प्रहरी अनुसन्धानमा चासोको विषय थियो न त राष्ट्र बैंकले नै यसमाथि गम्भीर अनुसन्धानमा सक्रियता देखाएको थियो । सामाजिक सञ्जाल र युट्युबमा क्रिप्टोकरेन्सीको कारोबार कसरी गर्ने, यसको किनबेचमा कसरी आबद्ध हुने भन्ने सिकाउने दर्जनौं पेज र भिडियो सामग्री सजिलै भेटिन्छन् । राष्ट्र बैंकले अवैध भन्दै आएको क्रिप्टोकरेन्सी कारोबारलाई प्रोत्साहन गर्ने डिजिटल कन्टेन्टहरूमा न त राष्ट्र बैंकले नियमन गर्न सकेको छ न त प्रहरीले नै । सामाजिक सञ्जाल र युट्युबमा राखिएका दर्जनौं सामग्रीले देशभित्र र प्रवासमा बस्ने नेपालीलाई पनि क्रिप्टोकरेन्सीको कारोबार गर्न प्रोत्साहित गरिरहेको छ ।

२०७४ मा क्रिप्टोकरेन्सीको कारोबार गैरकानुनी रहेको सूचना जारी गरेको नेपाल राष्ट्र बैंकले गत शुक्रबार तीन युवक पक्राउ परेपछि फेरि त्यस्तै प्रकृतिको सूचना जारी गरेको छ । राष्ट्र बैंकले जारी गरेको सूचनामा छोटो अवधिमा उच्च प्रतिफल दिने प्रलोभन देखाई भर्चुअल करेन्सी क्रिप्टोकरेन्सीको कारोबार तथा प्रयोगले कानुनी मान्यता नपाएको उल्लेख छ । सूचनामा छ, ‘नेपालभित्र बसोबास गर्ने नेपाली तथा विदेशी नागरिक र विदेशमा बस्ने नेपाली नागरिकले समेत त्यस्तो कार्य गरे गराएको पाइएमा कानुनबमोजिम कारबाही हुनेछ ।’ राष्ट्र बैंकले यस्तो सूचना जारी गरे पनि नेपालभित्रै प्याक्सफुल डट कम, बिनेन्सजस्ता साइटमार्फत क्रिप्टोकरेन्सीको कारोबार भइरहेको देखिन्छ । क्रिप्टोकरेन्सी किन्ने र बेच्ने काममा पनि यस्ता साइटहरू सहयोगी भइरहेका छन् ।

अनुसन्धानमा संलग्न प्रहरीका अनुसार शुक्रबार पक्राउ परेका तीनै जनाले प्याक्सफुल डट कममार्फत क्रिप्टोकरेन्सी किन्ने र बेच्ने काम गर्दै आएका थिए । तीमध्येका राजन भट्टराईले आफूले पहिलो लकडाउनका बेला युट्युब हेरेरै क्रिप्टोकरेन्सीको कारोबारबारे बुझेको बताएका थिए । राजनले हालसम्म ९ सय ७५ जनासँग १ हजार ९ सय २६ पटक कारोबार गरेको देखिन्छ । प्रहरीका अनुसार मंसिरदेखि पुससम्मको दुई महिनामा मात्रै उनले २ लाख ६० हजारको कारोबार गरेका थिए ।

राजनको कारोबारको फ्रिक्वेन्सी हेर्दा नेपालभित्र कति ठूलो संख्यामा क्रिप्टोकरेन्सीको किनबेच भइरहेको छ भन्ने संकेत मिल्छ । प्रहरीले पक्राउ परेका तीनै जनामाथि बैंक तथा वित्तीय संस्थासम्बन्धी ऐन २०७३ अनुसार कारबाही प्रक्रिया अगाडि बढाएको छ । क्रिप्टोकरेन्सीसम्बन्धी अघिल्ला घटनाभन्दा यो घटना यस अर्थमा फरक देखिन्छ कि ठगीको रकम विदेश लैजान विदेशी नागरिकले क्रिप्टोकरेन्सीको कारोबार गरेका छन् । जसमा तीन जना युवा प्रयोग भएका छन् । ब्लकचेनमा आधारित क्रिप्टोकरेन्सी कारोबारको अनुसन्धानमा संलग्न प्रहरीको चिन्ता भने भित्रभित्रै बढ्दै गरेको

यसको कारोबारभन्दा पनि ठगी र हुन्डीमा क्रिप्टोकरेन्सी प्रयोग हुनु चिन्ताको विषय हो । शुक्रबार पक्राउ परेकाहरूको घटनाबाट यस्तो प्रयोग भइरहेको खुल्छ ।

सिरहाका सनोजकुमार यादवलाई केही महिनाअघि अमेरिका बस्ने बताउने एक जनाले पानीजहाजमा काम लगाइदिने आश्वासन दिए । सोचेअनुसार कमाइ हुने आसमा सनोजले ती व्यक्तिले भनेअनुसार नेपालका विभिन्न व्यक्तिको बैंक खातामा रकम जम्मा गर्न लगाए । ती अमेरिकीले क्रिप्टोकरेन्सीको कारोबार गर्नेहरूलाई उनीहरूको बैंक खातामा आफूले रकम जम्मा गरिदिने र त्यसबापत आफूलाई भनेअनुसारको क्रिप्टो दिनुपर्ने बताएका थिए ।

सनोजले विभिन्न १० नेपालीको बैंक खातामा पटक–पटक गरेर करिब २० लाख रुपैयाँ जम्मा गरिदिए । तीमध्ये तीन जना थिए, शुक्रबार पक्राउ परेका राजन, विशाल र दिपेन । यी तीनै जनाले आफ्नो खातामा रकम जम्मा भएपछि अमेरिकी नागरिकलाई क्रिप्टोकरेन्सी बेचे । आफूले जम्मा गरेको रकमबाट अमेरिकीले क्रिप्टोकरेन्सी किनेकोबारे त सनोज अनविज्ञ नै थिए । रकम पठाएपछि पनि भनेअनुसार काम नभएपछि सनोज महानगरीय अपराध महाशाखामा ठगीको उजुरी लिएर पुगे । प्रहरीले रकम दाखिला भएका बैंक खातावालामाथि अनुसन्धानको क्रममा तीन जनालाई पक्राउ गर्‍यो । त्यसपछि बल्ल खुल्यो– राष्ट्र बैंकले गैरकानुनी ठहर गरेको क्रिप्टोकरेन्सीको कारोबारमा तीनै जनाको संलग्नता ।

अपराध महाशाखाका प्रवक्ता एसपी कृष्ण कोइराला पछिल्ला दिन महाशाखामा आएका ठगीका कैयन् घटनाको अन्तर्यमा क्रिप्टोकरेन्सीको कारोबार जोडिएको देखिनु चिन्ताको विषय भएको बताए । उनले भने, ‘झट्ट हेर्दा ठगीको उजुरी देखिन्छ तर खोतल्दै जाँदा क्रिप्टोकरेन्सीको कारोबार जेलिन्छ ।’ उनले हुन्डीको रकम पठाउनेहरूले वा विदेशमा रोजगारी मिलाइदिने आशामा ठग्नेहरूले ठगेको रकम सोझै नलगेर दोस्रो व्यक्तिलाई पनि झुक्याउँदै क्रिप्टोकरेन्सी किनेर लगेको देखिन्छ ।

‘म यसरी ठगिएँ’

सनोजकुमार यादव, बलान बिहुल, सप्तरी

अंग्रेजी विषयमा स्नातक गरेर म स्थानीय बोर्डिङ स्कुलमा पढाउँदै थिएँ । एक दिन फेसबुकमा अमेरिकामा क्रुजमा रोजगारीका अवसर रहेको विज्ञापन देखें । उक्त विज्ञापनमा एउटा लिंक थियो । त्यसलाई क्लिक गरेपछि आफूलाई अमेरिकी नागरिक बताउने र नाम क्याप्टेन एलेक्स स्केला नाम गरेका व्यक्तिको

ह्वाटसएपसँग जोडिँदो रहेछ । क्याप्टेन एलेक्सले तीन वर्षको भिसा लगाइदिने र मासिक ६ हजार अमेरिकी डलर तलब हुने प्रशासनिक अफिसरको काम मिलाइदिने बताए । यो कामबापत करिब २० लाख रुपैयाँ लाग्ने उनले बताए ।

सुरुमा त मलाई उनको कुरामा शंका लाग्यो । क्याप्टेन एलेक्सले नेपालका साथीहरूसँग कुरा गर्नु भन्दै केही ह्वाट्स एप नम्बरहरू दिए । म निर्मला मत, कौशिला भुजेल, सर्लाही घर बताउने प्रकाश दाहाल र रूपन्देही घर बताउने वीरमाला मगरसँगको सम्पर्कमा पुगें । ती सबैले अमेरिकाको काम राम्रो भएको र शंका नगरी प्रक्रिया चाल्दा हुने बताएर मलाई आश्वस्त तुल्याए । नेपालकै साथीहरूले पनि सिफारिस गरेपछि मैले प्रक्रिया अगाडि बढाएँ ।

क्याप्टेन एलेक्सले नेपालका विभिन्न मान्छेको अकाउन्ट नम्बर दिएर ती बैंक खाताहरूमा पैसा डिपोजिट गर्न भने । उनले भनेअनुसार मैले विभिन्न ८ जनाको खातामा पटक–पटक गरेर १९ लाख ८३ हजार रुपैयाँ डिपोजिट गरिदिए । त्यसपछि क्याप्टेन एलेक्सले अब तिम्रो भिसाका लागि अमेरिकाबाट सबै कागजात नेपालको अमेरिकन दूतावासमा पठाइदिन्छौं तर त्यसका लागि थप १२ हजार डलर तिर्नुपर्ने बताए । एलेक्सले यस्तो भनेपछि म झस्किएँ ।

म त ठगीमा पो परें कि भन्ने आशंका लाग्यो । मैले एलेक्सले भनेका नेपाली मान्छेहरूसँग सम्पर्क गर्ने कोसिस गरें तर ती सबैले मलाई ह्वाट्सएपमा ब्लक गरिदिएका रहेछन् । त्यसपछि मैले काठमाडौंस्थित अमेरिकी दूतावासमा यो सबै कुरा बताएँ । दूतावासका मान्छेले मलाई यो ठगी भएको हुन सक्ने र यसरी अमेरिका जाने भिसा नपाइने बताए । त्यसपछि म ठगीमा परेको पक्का भयो ।

मैले महानगरीय अपराध महाशाखामा पुगेर घटनाबारे उजुरी दिए । प्रहरीले भनेपछि पो थाहा पाएँ, मैले रकम डिपोजिट गरेको खातावालाहरू क्रिप्टोकरेन्सी किनबेच गर्ने कारोबारी पो रहेछन् । मैले डिपोजिट गरेको रकमबाट एलेक्सले क्रिप्टोकरेन्सी किनेका रहेछन् । मैले १० कट्ठा खेत स्थानीय व्यक्तिका नाममा राखेर २४ प्रतिशत ब्याजदरमा कर्जा लिएर पैसा जुटाएको थिएँ । यसरी पनि ठगी हुँदो रहेछ भन्ने थाहा पाउँदा म बिचल्लीमा परिसकेको थिएँ ।

प्रकाशित : माघ १२, २०७८ ०९:५२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

मलेसियामा सट्टेबाजीमा डुब्दै छ नेपालीको कमाइ

६ महिनादेखि बचत गरेको तलबको रकम डुब्यो, हरेक क्याम्पमा पैसा डुब्ने नेपाली कामदार सयौं 
होम कार्की

काठमाडौँ — मलेसियामा कार्यरत नेपाली श्रमिकहरूले सिटी फुटबल गुप (सीएफजी), टीएफसीलगायत फुटबलको सट्टाबाजी गर्ने अनलाइन प्लेटफर्ममा गरेको करोडौं लगानी डुबेको छ । परदेशमा दुःख गरेर कमाएको रकम त्यसरी डुबाउनेहरूमा सबैभन्दा बढी निम्न आय भएका श्रमिकहरू छन् । 

विभिन्न मुलुकका फुटबल लिगका खेलहरूमा बाजी लगाउन भन्दै खोलिएका वान–बी, वान–डी, सीएफजी, टीएफसी, माई फुटबललगायत अनलाइन प्लेटफर्म एकाएक बन्द भएपछि नेपाली श्रमिकहरूको ठूलो लगानी डुबेको हो । मोबाइल एप्समार्फत लगानी गरिने यी प्लेटफर्महरू जनवरी २० देखि सञ्चालनमा छैनन् ।

सट्टेबाजीका अनलाइन प्लेटफर्म बन्द भएपछि तिनका मोबाइल एप्स निष्क्रिय छन् । ती प्लेटफर्म र एप्सहरू कसले कहाँबाट चलाएको भन्ने खुलेको छैन । सट्टेबाजीका लागि बनाइएका ती प्लेटफर्महरूमा फुटबल लिग र क्लबहरू भने रुवान्डादेखि इजरायलसम्मका छन् । तर, प्लेटफर्ममा उल्लेख गरिएका लिग र क्लबहरूको वास्तविक लिग र क्लबसँग भने कुनै सम्बन्ध हुने गरेको छैन ।

सट्टेबाजीका लागि मात्र विभिन्न लिग र क्लब समावेश गरेर बनाइएका प्लेटफर्ममा बाजी लगाउनेहरूलाई ती लिग अस्तित्वमा छन् कि छैनन् र के कस्ता टिम खेल्छन् भन्नेसमेत जानकारी हुन्थेन । आफूले बाजी लगाएको खेल वास्तविक हो होइन भन्ने पनि उनीहरूलाई थाहा हुँदैनथ्यो । उनीहरूको चासो आफ्नो खातामा कति रकम जम्मा हुन्छ र भयो भन्ने कुरामा मात्र हुने गर्थ्यो । जब प्लेटफर्म नै बन्द भयो, तब मात्र उनीहरूले आफू ठगिएको थाहा पाए ।

३ हजार रिंगेटदेखि एक लाख ८५ हजार रिंगेटसम्म रकम डुबेको पीडितहरूले कान्तिपुरलाई बताए । ‘मैले ५ महिनादेखि सीएफजीमा पैसा लगाउँदै आएको थिएँ । मेरो एकाउन्टमा एक लाख ८५ हजार रिंगेट पुगेको थियो,’ दोलखाका एक नेपाली श्रमिकले भने, ‘यो एप्लिकेसन यसरी एक्कासि बन्द हुन्छ भने लागेको थिएन । यो रकम दाबी गर्न जाने ठाउँ नै छैन ।’

स्थानीय एजेन्टहरू पनि ठगिएका छन् । एजेन्टहरूमा कतिपय नेपाली पनि छन् । मलेसियास्थित गैरआवासीय नेपाली संघका अध्यक्ष विनोद थापाका अनुसार पीडित हुने नेपाली श्रमिकको संख्या निकै ठूलो छ । ‘सीएफजीलगायत एप्समा लगानी नगर्ने नेपाली भेटिन नै मुस्किल छ । अहिले मेरो यति गयो, यसको यति गयो भन्नेहरू मात्रै भेटिन्छन्,’ उनले भने, ‘नेपालीको डुबेको रकम राशि निकै धेरै छ ।’

मलेसियामा कार्यरत रहेका नेपालीहरूका अनुसार यी एप्लिकेसनहरू एक वर्षदेखि चल्तीमा देखिए पनि तीन महिनायतादेखि लगानी गर्ने नेपालीको संख्या ह्वात्तै बढ्न थालेको थियो । ‘यो मलेसियामा दर्ता गरिएको कम्पनी भनिएको थियो । आज लगानी गर्नेबित्तिकै आजै बेलुका खातामा पैसा आउँथ्यो,’ हेटौंडाका अभिसिंह तामाङले भने, ‘लगानीको सीमा थिएन । थोरै लगानी गर्न पनि सकिने व्यवस्था थियो ।’ तामाङले चार एप्लिकेसनमा १८ हजार रिंगेट लगानी गरेका थिए । ‘मेरो सबै डुब्यो,’ उनले भने, ‘हाम्रो कम्पनीमा काम गर्ने दुई सय नेपालीको रकम डुब्यो ।’

एप्लिकेसनमा दर्ता भएपछि हरेक दिन फुटबल म्याचमा लगानी गर्नुपर्थ्यो । ‘उनीहरूले (सञ्चालक) ले गेमको नाम पठाउँछन् । त्यसमा कति लगानी गर्ने र लगानीको कति प्रतिशत पाइन्छ भनेर ह्वाट्सएप समूहमा जानकारी दिन्थे,’ मलेसियाको जोहोरबारुमा कार्यरत अनिल कार्कीले भने, ‘सोहीबमोजिम लगानी गर्छन् । यसमा सुरुमा खाता खोल्दा रकम जम्मा गर्नुपर्छ । जति बढी लगानी गर्‍यो त्यति धेरै कमाइ हुने लोभमा मान्छेले निःसन्देह लगानी गरेका छन् । म जहाँ कार्यरत छु, त्यो कम्पनीबाट मात्रै एक लाखभन्दा रिंगेट ठगी भएको छ । मेरो नजिकैको कम्पनीमा कार्यरत नेपालीहरूको ४ लाख ५३ हजार रिंगेट गएको म आफैंले डिटेल्समा हेरेको छु ।’

हरेक दिन बिहान १० देखि ११ बजेको बीचमा ‘शून्य जोखिम’ भन्दै सीएफजीको खेलमा लगानी गर्न म्यासेज आउँथ्यो । ‘त्यसमा हामी लगानी गर्थ्यो । राति १० देखि ११ बजेको बीचमा आफ्नो खाता जाँच गर्दा बढेको रकम हालिदिन्थ्यो,’ कार्कीले भने, ‘यो म्याच फिक्सिङ होइन । फुटबल खेल नाम मात्रैको रहेछ, खेल नहुने रहेछ । हामीले खेल चेक गर्दा अन्य भने देखिँदैनथ्यो ।’

उनका अनुसार खातामा जम्मा भएको रकम निकाल्नु पर्दा थप लगानी गर्न प्रोत्साहन गरिन्थ्यो । थोरै पैसा निकाल्न चाहे तुरुन्तै निकाल्न पनि दिइन्थ्यो । ‘धेरै निकाल्नुपर्दा प्रक्रियामा छ भनेर देखाउँथ्यो । केही समयपछि निकाल्न पनि पाइन्थ्यो । यसले गर्दा हामीलाई विश्वास बढ्यो,’ उनले भने, ‘त्यसरी बढ्दै गएको लगानी बडो नमज्जाले खाइदियो ।’ मलेसियामा कार्यरत त्रिलोचन गौतमले आफ्नो कम्पनीमा कार्यरत २० जनाको दुई लाख रिंगेट डुबेको बताए । ‘जसजसले सुरुसुरुमा पैसा लगाए, उनीहरूले राम्रै पैसा पनि कमाए । हरेक मंगलबार लगानीको दुई प्रतिशत दिन्थ्यो भने अन्य बार १.९५ प्रतिशत आउँथ्यो । शतप्रतिशत फाइदा आउने भएपछि आँखा चिम्लेर यसको पछाडि लागेका थिए,’ उनले भने, ‘पैसा आइरहेको देखेपछि कसैले कसैलाई अविश्वास गर्ने काम नै भएन ।’

हरेक क्याम्पमा रहेका श्रमिकले नेपालमा पैसा पठाउनेभन्दा यतै लगानी गर्ने स्थिति देखिन थालेको तामाङको अनुभव छ । ‘१० हजार रिंगेट लगाउँदा दैनिक दुई सय रिंगेट बसेर नै आउने भयो । यसरी महिनाको ६ हजार रिंगेट आउँथ्यो । घरमा चाहिने पैसा मात्रै पठाएर बाँकी यतै राख्न थालेका थियौं । किनभने हामीजस्ता थोरै आम्दानी भएकाहरूका लागि महिनामा बसेरै दुई लाखसम्म कमाउने अवस्था देखिएपछि सबैजना आकर्षित हुन थाले । त्योबाहेक आफ्नो कम्पनीबाट आउने तलब छुट्टै छँदै छ । मलेसियामा नै बसेर अस्ट्रेलिया, अमेरिकामा बस्नेहरूले कमाउने पैसा कमाउन पाइयो भनेर दंग हुन थाल्यौं,’ तामाङले भने, ‘अहिले एप्लिकेसन नै खुल्दैन । सबैको ओठतालु सुकेको छ ।’

अझ १० हजार रिंगेट जम्मा गरेको ६ महिना ८ दिनपछि १० लाख रिंगेट पाउने कार्यक्रम ल्याएपछि यो प्याकेजमा धेरैले लगानी गरे । ‘६ महिनापछि तीन करोड पाउने सुनिश्चित भएको अफर आएपछि लगानी नगर्ने को होला ?’ तामाङले भने, ‘यो कार्यक्रममा लगानी गर्न कम्तीमा ६ महिनाको तलब जम्मा भएको छ ।’

पीडितहरूले डुबेको रकम फिर्ता नहुने देखेपछि उजुरी लिएर नेपाली दूतावास पुगेका छैनन् । ‘अब कसलाई समात्न जाने, कहाँ समात्न जाने थाहा छैन । के मुख लिएर दूत्वाास जाने ?’ कार्कीले भने, ‘चोक्टा खाना गएकी बूढी झोलमा परेर मरी भएको छ ।’ मलेसियामा सट्टेबाजीमा पैसा डुबेकाहरू ३ हजार ४ सय जनाको सूची कान्तिपुरमा प्राप्त भएको छ । तिनीहरूमा ८५ देखि २ लाख २० हजार रिंगेट डुब्नेहरू छन् । नेपाल राष्ट्र बैंकको मंगलबारको विनिमय दरअनुसार १ रिंगेट बराबर नेपाली २८ रुपैयाँ ३४ पैसा हुन्छ ।

क्वालालम्पुरस्थित नेपाली दूतावासका अनुसार यसबारे औपचारिक रूपमा उजुरी आएको छैन । ‘नेपाली श्रमिकहरू फसेको भन्ने अनौपचारिक रूपमा सुनिएको छ । कसरी कहाँ फसे भन्ने विस्तृत विवरण भने हामीकहाँ आइपुगेको छैन,’ दूतावासका एक अधिकारीले कान्तिपुरलाई भने ।

मलेसियामा चार लाखभन्दा बढी नेपाली कामदार कार्यरत रहेको अनुमान छ । नेपाल भित्रिने रेमिट्यान्सको प्रमुख स्रोत मुलुकमध्ये मलेसिया पनि पर्छ । पाँच वर्षअघिसम्म त मलेसियाबाट सबैभन्दा बढी रेमिट्यान्स नेपालमा भित्रिने गरेको थियो । केही वर्षयता भने मलेसियाभन्दा बढी रेमिट्यान्स कतार, अमेरिका, साउदी अरेबिया र भारतबाट आउने गरेको छ । तर, पछिल्लो समय अनलाइन सट्टेबाजी, हुन्डीले मलेसियाबाट औपचारिक माध्यम हुँदै भित्रिने रकम झन् घटाएको आशंका गरिएको छ ।

विगत केही महिनायता रेमिट्यान्स निरन्तर घट्नुको एउटा कारण सट्टेबाजी पनि भएको मलेसियामा रहेका नेपालीहरूको पनि बुझाइ छ । ‘अहिले हरेक नेपालीको खाता छ । त्यसरी खातामा रकम जम्मा गरेका नेपालीको लगानी यस्तोमा गएर फसेको छ । जुनसुकै क्याम्पमा गए पनि यसमा फसेका नेपाली भेटिन्छ,’ मलेसियामा कार्यरत त्रिलोचन गौतमले भने, ‘पैसा यता नै लगाएपछि नेपालमा रकम कहाँबाट जान्छ ?’

प्रकाशित : माघ १२, २०७८ ०९:५१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×