अफगानिस्तानमा नेपाली : अवैध बाटो गएकाहरूको उद्धारमा चुनौती- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

अफगानिस्तानमा नेपाली : अवैध बाटो गएकाहरूको उद्धारमा चुनौती

परराष्ट्र मन्त्रालयबाट स्पष्ट निर्देशन आइनसकेको दिल्लीस्थित नेपाली दूतावासको भनाइ
राजेश मिश्र

नयाँदिल्ली — भारतको नयाँदिल्लीस्थित नेपाली दूतावासले अफगानिस्तानमा रहेका नेपालीको सकभर चाँडो उद्धारका लागि पहल भइरहेको जनाएको छ । भारतस्थित दूतावासले भुटान र अफगानिस्तान पनि हेर्ने गर्छ । 

दूतावासका अनुसार काबुलस्थित विभिन्न मुलुकका कूटनीतिक नियोगमा कार्यरत नेपालीको उद्धारका लागि सम्बन्धित देशका सरकारमार्फत पहल भइरहेको छ । त्यसैअनुसार अमेरिकाले १ सय ८७ नेपालीको उद्धार गरिसकेको छ । दूतावासका अनुसार काबुलस्थित अमेरिकी नियोगमा कार्यरत ५ सय ६९ मध्ये १ सय ८४ जना बिदामा थिए । बाँकी नेपालीलाई उद्धारका लागि तयारी अवस्थामा काबुलस्थित विमानस्थलमा राखिएको छ ।

दिल्लीस्थित नेपाली राजदूत नीलाम्बर आचार्यले काबुलमा रहेका नेपालीको उद्धारका लागि विभिन्न माध्यमबाट पहल भइरहेको बताए । उनले दिल्लीमा रहेका विभिन्न देशका दूतावासमार्फत नेपालीको उद्धार गर्न समन्वय भइरहेको जनाए । ‘दूतावासको सम्पूर्ण संयन्त्र औपचारिक तथा अनौपचारिक माध्यमबाट नेपालीको उद्धारका लागि सक्रिय छ,’ उनले भने, ‘काबुलमा रहेका नेपालीसँग पनि दूतावासले सम्पर्क बढाउँदै लगेको छ ।’

दूतावासका अनुसार अफगानिस्तानमा करिब १ हजार ५ सय नेपाली विभिन्न निकायमा कार्यरत छन् । तीमध्ये धेरैजसो काबुलस्थित विभिन्न देशको नियोगमा कार्यरत छन् । सबैभन्दा बढी अमेरिकी नियोगमा ५ सय ६९ जना छन् ।

दिल्ली दूतावासका अनुसार काबुलस्थित क्यानडेली दूतावासमा कार्यरत ६२ जना सबैको उद्धार भइसकेको छ । दिल्लीस्थित नेपाली नियोग उपप्रमुख रामप्रसाद सुवेदीका अनुसार जापानी दूतावासमा ७२ जना छन् । तिनलाई जापानले ७२ घण्टाभित्र उद्धार गरिसक्ने प्रतिबद्धता जनाएको सुवेदीले बताए ।

त्यस्तै, डेनमार्क दूतावासमा रहेका २ जना नेपालीको उद्धारका लागि दिल्ली दूतावासले भारतको विदेश मन्त्रालयलाई औपचारिक रूपमै आग्रह गरेको छ । डेनमार्क दूतावासमा एक सय जना भारतीय कार्यरत रहेकाले उनीहरूसँगै दुई जना नेपालीलाई पनि दिल्ली ल्याइदिन लिखित आग्रह गरिएको सुवेदीको भनाइ छ । नेपालको आग्रहलाई भारतीय विदेश मन्त्रालयका अधिकारीले सकारात्मक रूपमा लिएका सुवेदीले बताए ।

त्यस्तै, जर्मन दूतावासमा १ सय ३५, बेलायती दूतावासमा ८७ र युरोपेली संघको नियोगमा ७४ नेपाली कार्यरत छन् । ती सबैको उद्धारका लागि सम्बन्धित देशका अधिकारीहरूसँग समन्वय भइरहेको सुवेदीले बताए ।

संयुक्त राष्ट्रसंघीय मिसनअन्तर्गत ४ सय ६७ जना नेपाली रहेको दूतावासको भनाइ छ । उनीहरूको तत्कालै उद्धार गर्नुपर्ने अवस्था नरहेको सुवेदीको भनाइ छ । ‘यूएन मिसनमा रहेकाले तत्काल उद्धार गर्न भनेका छैनन् । बरु उनीहरू पालैपालो बिदामा नेपाल जाने जानकारी आएको छ,’ सुवेदीले भने ।

श्रम स्वीकृति लिएर औपचारिक माध्यमबाट अफगानिस्तान पुगेका नेपालीको उद्धारका लागि दूतावासले पहल गरिरहे पनि अवैध रूपमा त्यहाँ पुगेकाहरूको उद्धारमा चुनौती देखिएको छ । ‘कतिपय भर्खरै मात्र त्यहाँ पुगेका रहेछन्, कतिको भिसा सकिएको रहेछ । उनीहरू बढी चिन्तित पाइएका छन्,’ दूतावासका अर्का एक अधिकारीले भने, ‘उनीहरूलाई हामीले जसरी र जुनसुकै माध्यमबाट गएको भए पनि उद्धार हुन्छ भनेर ढाडस दिइरहेका छौं ।’

तर उनीहरूको उद्धार कसरी गर्ने भन्नेमा दूतावास आफैं प्रस्ट छैन । ती अधिकारीका अनुसार उनीहरूको उद्धारका विषयमा परराष्ट्र मन्त्रालयबाट पनि स्पष्ट निर्देशन आएको छैन । नेपालस्थित उनीहरूका आफन्तले पनि आत्तिँदै दूतावासमा सम्पर्क गरिरहेको दूतावासको भनाइ छ । मंगलबार साँझसम्म १ सय ५० भन्दा बढीले दूतावासले उपलब्ध गराएको हटलाइनमा सम्पर्क गरेका छन् । तीमध्ये काबुलनजिक एउटा रेस्टुराँका ३० जना कामदारले उद्धारका लागि दूतावासलाई गुहारेका छन् । मंगलबारसम्म २ सय ५६ नेपालीले काठमाडौंस्थित कन्सुलर सेवा विभागको वेब पोर्टलमा उद्धारका लागि पहल गरिदिन विवरण टिपाएका छन् ।

त्यस्तै, मंगलबार अफगानिस्तानमा विकसित परिस्थितिपछि देश छाड्न चाहनेलाई सुरक्षित र व्यवस्थित रूपमा हवाई, स्थल वा अन्य सीमानाकाबाट बाहिरिन दिन अफगानिस्तानको नेतृत्वलाई आग्रह गरिएको छ । मन्त्रालयद्वारा जारी विज्ञप्तिमा व्यक्तिको जीवन, सम्पत्तिको सुरक्षा गर्ने स्थानमा रहेकाहरूले त्यसका लागि सहयोग गर्नुपर्ने उल्लेख छ ।

प्रकाशित : भाद्र २, २०७८ १०:२८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

रैथाने परिकारमा बढ्दै भीड

रुपन्देहीमा स्थानीय मौलिक परिकार पाइने होटल तथा रेस्टुरेन्ट खोल्ने होडबाजी
सन्जु पौडेल

लुम्बिनी — रूपन्देही सैनामैना–४ का सुरज थापामगर सोमबार बिहान बुटवल आए । निजी कामले आएका उनी खाना खाने समय भएपछि स्थानीय मगर्स किचनमा पुगे । त्यहाँ उनले पालैपालो कोदोको रोटी, ढिँडो, टिमुर र टमाटरको चटनी, छोप खाए । ‘सबै स्वाद मन पर्‍यो,’ उनले भने, ‘गाउँघरकै याद आयो ।’ 

गुल्मीमा जन्मिएकाले गाउँको खानाका परिकार सम्झिरहेका बेला बुटवलमै परिकार पाइन थालेपछि मन लागेका बेला आएर खाने गरेको उनले बताए । ‘आमाले कोदोको पिठो पठाइदिँदा खाइन्छ,’ उनले भने, ‘अहिले मन लाग्दा यहाँ आयो, खायो ।’ पहाडमा बुबाआमाले के खाएर हुर्किनुभयो भन्ने नयाँ पुस्तालाई जानकारी नभएको उनको भनाइ छ । अहिले सहरमा यस्ता पम्परागत होटल तथा खाजाघरमा रैथाने खाना चाख्न भीड लाग्ने गरेको उनी बताउँछन् ।

तिलोत्तमा–२ का विनोद श्रेष्ठ बुटवलमा व्यवसाय गर्छन् । खाना खान घर जान नपाएका बेला उनी पनि मगर्स किचन पुग्छन् । त्यहाँ बंगुरको मासुसँगै पिरो चटनी र ढिँडो खाने गरेको उनको भनाइ छ । ‘होटल त धेरै छन्,’ उनले भने, ‘यहाँ हामीले पहाडमा खाने जस्तो पाइन्छ ।’ परम्परागत शैलीमा सजाइएका भाँडा, पुराना सामग्रीको अवलोकन र खाना खाने भाँडासमेत पुरानै भएकाले हजुरबुबाले सुनाउने गाउँका दुःख, सुख र खानाको याद ताजा हुने गरेको श्रेष्ठले सुनाए ।

सहरीकरण र आधुनिकताले ढाकेको रूपन्देहीमा पछिल्लो समय रैथाने परिकार पाइने होटल तथा रेस्टुरेन्ट धमाधम खुल्न थालेका छन् । युवा वर्गमा देखिएको परम्परागत खाना चाख्ने र स्वाद लिने तिर्सना मेटाउन यस्ता रेस्टुरेन्ट खुल्न थालेका हुन् । त्यस्ता रेस्टुरेन्टमा परिकार मात्र नभई ग्राहकको आकर्षणका लागि परम्परागत शैलीको सजावट र पुराना भान्सामा सजाइने सामग्रीसमेत राखिएका हुन्छन् । केही होटलको भौतिक पूर्वाधार पनि परम्परागत शैलीकै देख्न सकिन्छ ।

बुटवलको मिलनचोक तीनकुने नजिकै ढुंगाले छाएको, काठैकाठको बार्दलीसहितको दुईतले घर बनाइएको छ । घरको आँगनअगाडि बाँसको तगारो र छेउमा ढुंगेधारा र मकैको सुली सजाइएको छ । घरभित्र छिर्नेबित्तिकै मदुस, भुइँमा गुन्द्रीमाथि काम्लो (राडी) बिछ्याइएको छ । भित्तामा मादल, डम्फु, भरुवा बन्दुक, धनु काँड, डोको, फुर्लुङ र चाल्नो आदि छन् ।

चार वर्ष कोरियामा रोजगारी गरेर फर्केका मगर फिल्मका निर्देशक, कलाकार र लेखकसमेत रहेका ४५ वर्षीय सञ्जय काउचा मगरले मगर्स किचनको सुरुवात गरेका हुन् । ५० लाख रुपैयाँ लगानी भएको किचनमा भुटेका मकै, भटमास, कोदो र फापरको रोटी, ढिँडो, कोदो र फापरकै मःम, सेलरोटी, बटुक, पिँडालु, तरुल, चुकाउनी, स्थानीय जातका कुखुराको मासु आदि अर्गानिक खाजा र खानाका परिकार उपलब्ध हुने सञ्चालक काउछाले बताए ।

कोदो, फापर, सिस्नो, मकै, भटमासलगायतका वस्तु गुल्मी, बागलुङ र पाल्पाका ग्रामीण भेगबाटै किनेर ल्याउने गरेको उनले जानकारी दिए । तिलोत्तमा–५, मणिग्राममा रहेको मिस्टर कोर्न नामक मकै परिकार पाइने क्याफे सञ्चालन सुरु भएदेखि नै यहाँ मानिसको घुइँचो लाग्न थालेको छ । लोकल मकैको बार्बिक्यु गरी विभिन्न ससमा डोबी पोलेर चखाउँदा ग्राहक लोभिने गरेको मिस्टर कोर्नका संस्थापक निश्चल जोशीले बताए ।

उपत्यकाबाहिर मणिग्राममा खोलेको पाँचौं शाखाले रूपन्देही आसपासका मानिसलाई घरमै फल्ने मकैबाट बन्ने विभिन्न परिकारका साथै अमेरिकन र स्विट बेबी कोर्नका परिकारसमेतको स्वाद चखाउने गरेको उनले जानकारी दिए । युवा वर्गले रुचाउने मकैको पकौडा, मकैको मःमलगायत बिर्यानी र फ्राई राइस पनि पाइने तिलोत्तमास्थित उक्त क्याफे सञ्चालक राजेन्द्र श्रेष्ठले बताए ।

गाउँको परिवेशमा पाक्ने खाना र पुर्खाले खाइरहेको खानालाई नयाँ तरिकाले युवा व्यवसायीले सञ्चालन गर्दा राम्रो सन्देश जाने बुटवलका पुराना होटल व्यवसायी केशवराज ज्ञवालीको भनाइ छ । लोप हुन लागेका नेपालीका खानाबारे अहिलेको पुस्तालाई जानकारी गराउन पनि यस्ता खानाले सहयोग गर्ने उनले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र २, २०७८ ०९:५९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×