कफिनमाथि आँसुको भल- समाचार - कान्तिपुर समाचार

कफिनमाथि आँसुको भल

मलेसियाबाट एकै दिन आए २४ शव र ३ जनाको अस्तु, १० शव अझै उतै
श्रम गन्तव्य मुलुकमध्ये सबैभन्दा बढी नेपालीको मृत्यु मलेसियामा हुने गरेको छ 
होम कार्की

काठमाडौँ — प्रस्थान कक्षमा यात्रु छिर्नेबाहेक छुट्टै एउटा फलामे ढोका छ, जुन यदाकदा मात्रै खुलेको देखिन्छ । शनिबार बिहान ९ बजे त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको उक्त ढोका खोलिँदा त्यहाँ २ घण्टाअघिदेखि नै भेला भइसकेका थिए मलिन अनुहार लगाएकाहरू ।

दैलेखको दुल्लु–१३ मालिकाका लोकबहादुर शाहीको कफिनछेउ भावविह्वल श्रीमती पुष्पा र छोराछोरी । तस्बिर : हेमन्त श्रेष्ठ/कान्तिपुर

यही भीडमा छुट्टै किंकर्तव्यविमूढ उभिएकी थिइन् दैलेखको दुल्लु–१३ मालिकाकी २८ वर्षीया पुष्पा शाही । साथमा थिए १३ वर्षीया छोरी र १० वर्षका छोरा ।

अलि पर भित्र पस्न हतारिँदै थिए उनका जेठाजु नरेन्द्रबहादुर र चार जना आफन्त । मलेसियाबाट उडेको नेपाल एयरलाइन्सको विमान बिहान ७:३० बजे अवतरण भएको थियो । वाइडबडी विमान २४ जनाको शव लिएर आएको थियो । तीमध्येको एउटा शव ३२ वर्षीय लोकबहादुर शाहीको थियो, जसका लागि १८ घण्टा कठिन यात्राको दूरी पार गर्दै पुष्पा, छोराछोरी र आफन्त आएका थिए ।

शव बुझ्न कागजी प्रक्रिया पूरा गर्दागर्दै दुई घण्टा लाग्यो । शव बुझ्ने कागजात भएपछि प्रहरीले गेट आधा मात्रै खोलेर नरेन्द्रबहादुरको साथमा रहेका आफन्तलाई भित्र पस्न दिए । पुष्पा र छोराछोरी बाहिरै उभिए । विमानस्थलभित्र शव ल्याइएका सेता बाकस खात लगाइएको थियो । भिज्न नदिन बाकसलाई प्लास्टिकले बेरिएको थियो ।

हरेक बाकसमा नाम लेखिएको थियो । भित्र पस्न दिएपछि नरेन्द्र आफ्ना भाइ ‘लोकबहादुर शाही’ नाम लेखिएको बाकस खोज्दै अगाडि बढे । शव बनेर भाइ आएको बाकस भेटियो । पाँच जना मिलेर स्ट्रेचरमा हाली बाहिर निकाले । भित्र नरेन्द्रले शव भएको बाकस पहिचान गर्नेबित्तिकै बाहिर ढोकाबाट हेरिरहेकी पुष्पाको आँखाबाट आँसुको भल छुट्न थालिसकेको थियो । छोरीले भित्र आँखा लगाइरहे पनि छोराले भने आमालाई हेरिरहे । पुष्पालाई सम्हालिन निकै गाह्रो भइरहेको थियो । नरेन्द्रले बाकसलाई बाहिर ल्याए । परिवारका तीन जना शवको टाउको राखिएको भागमा हात राखेर रुन थाले । यो दृश्य देख्ने अरूका आँखा पनि रसाइरहेका थिए । नरेन्द्रले शव लैजान ल्याइएको गाडीमा बाकस लोड गरे । गाडी पशुपति आर्यघाट पुग्यो ।

‘शवलाई कति ठाउँ घुमाउँदै गाउँ लैजाने ? आफूलाई सम्हाल्न कठिन भएकाले पशुपति आर्यघाटमै अन्त्येष्टि गरियो,’ नरेन्द्रले कान्तिपुरसँग भने, ‘अब काठमाडौं बसेर भएन, घर फर्किन्छौं ।’

सुरक्षा गार्डको काम गर्न भिसा आउँदा लोकबहादुर हाँसीखुसी घरबाट हिँडेका थिए । उनी २०७४ पुस २६ मा मलेसिया गएका थिए । नेपाली दूतावासका अनुसार गत जुलाई २० मा उनले आत्महत्या गरेका थिए । ‘वास्तविक कुरा बुझ्न सकेको छैन । सुन्नमा आएअनुसार आत्महत्या भएको भन्ने छ । विदेशको मामिलाबारे पूरा कुरा बुझ्न सकेको छैन,’ नरेन्द्रले भने, ‘उनले आत्महत्या गर्नुपर्ने कारण त थियो जस्तो हामीलाई लाग्दैन । खै के हो ? के ?’ उनले कम्पनी र साथीहरूमार्फत भाइको मृत्युको कारण पत्ता लगाउन कोसिस पनि गरेका थिए । तर चित्तबुझ्दो उत्तर नपाएको उनले बताए । दाहसंस्कार सकेपछि उनीहरू साँझ ६ बजे दैलेख फर्किए ।

नेपाल एयरलाइन्सको उडान नम्बर ४१६ ले शाहीसहित सल्यानका बुद्धिराम कामी, बर्दियाका मनीराम चौधरी, बैतडीका कर्णबहादुर बुढाथोकी, जाजरकोटका सन्दीप विक, बागलुङका सुनिल बीसी, तनहुँका झापटबहादुर थापा, पाँचथरका दलबहादुर मोक्तान, ललितपुरका कृष्णकुमार राई, सुनसरीका होमबहादुर गुरुङ, बाराका रामचरित्र कानु, सिन्धुपाल्चोकका अमरबहादुर माझी, सिरहाका रूपेश पुलामी मगर, कपिलवस्तुका श्यामु थारू, ओखलढुंगाका सोमरबहादुर तामाङको शव लिएर आएको हो । त्यस्तै, झापाका शम्भु विक, मोरङकी कमलादेवी भण्डारी, झापाका लोकबन्धु लावती, नवलपरासीका मति तामाङ, पाल्पाका यमबहादुर सनारी, ओखलढुंगाका दलमान तामाङ र झापाका गोविन्द बोहराको शव पनि आइपुगेको छ ।

नवलपरासीका मोहनप्रसाद चौधरी, डडेलधुराका मीनबहादुर विष्ट र सिरहाका रोशनकुमार यादवको भने अस्तु मात्रै आएको थियो । परिवारको सहमतिमा मलेसियामा नै काजकिरिया गरेपछि तीन जनाको अस्तुमात्रै पठाइएको थियो । तीन महिनाको अवधिमा उनीहरूको मृत्यु भएको हो । तनहुँको शुक्लागण्डकी–६ का बमबहादुर थापाले शव पर्खेर बस्नुपर्दा परिवारलाई निकै कठिन भएको बताए । उनका दाजु झापटबहादुरको जेठ १९ मा मृत्यु भएको थियो । ‘सबैभन्दा कठिन नै शव कुर्नु रहेछ,’ उनले भने ।

मलेसियास्थित नेपाली दूतावासका अनुसार निषेधाज्ञाको समयमा अन्तर्राष्ट्रिय उडान रोकिएकाले समयमा नै शव पठाउन नसकिएको हो । लामो समयसम्म सरकारले नेपाल एयरलाइन्सको विमान नपठाइदिएकाले मलेसियामा मृतक कामदारको शव रोकिएको थियो । दूतावासका अनुसार अझै १० जनाको शव पठाउन बाँकी छ । कोरोनाबाट मात्रै मृत्यु भएका ३५ जनाको शव भने स्वदेश आउन पाएन ।

वैदेशिक रोजगार बोर्डले घरसम्म निःशुल्क रूपमा शव लैजाने प्रबन्ध मिलाएको थियो । ‘गाउँमै रीतिरिवाजअनुसार दाहसंस्कार गर्ने सहमति भयो । हामी गाउँमा नै लिएर जाँदै छौं,’ होमबहादुर गुरुङको शव बुझ्न सुनसरीबाट आएका आफन्त किरणले भने ।

मलेसियाका लागि नेपाली राजदूत उदयराज पाण्डेले पछिल्लो समयमा आत्महत्या गर्ने बढिरहेको बताए । ‘आत्महत्या गर्ने दर बढ्यो । यसले हामीलाई गम्भीर बनाएको छ,’ उनले भने, ‘पारिवारिक तनावका कारण आत्महत्या गर्नेको संख्या बढिरहेको छ ।’ त्यसबाहेक औद्योगिक दुर्घटना, सडक दुर्घटना र दीर्घरोगले मर्ने पनि बढेका छन् । गत आर्थिक वर्षमा मात्रै २ सय ८१ जना नेपालीको मृत्यु भइसकेको छ । प्रमुख श्रम गन्तव्य मुलुकमध्ये सबैभन्दा बढी नेपाली कामदारको मृत्यु मलेसियामा हुने गरेको छ । पछिल्लो एक दशकमा मात्रै ३ हजार जनाको मृत्यु भइसकेको छ ।

राजदूत पाण्डेका अनुसार हृदयघात र रोगको सिकारबाट मृत्यु भइरहे पनि पछिल्लो समय आत्महत्याको दर चिन्ताजनक ढंगले बढेको छ । अन्तर्राष्ट्रिय संस्था मोइसको दुई वर्षअघि प्रकाशित अनुसन्धान प्रतिवेदनअनुसार श्रम गन्तव्य मुलुकमा प्रतिकूल वातावरणमा काम गर्नुपर्ने र स्वास्थ्य सेवामा सीमित पहुँच हुने गरेकाले कामदारको मृत्यु भइरहेको छ ।

‘कामदारहरू जोखिमपूर्ण पेसामा काम गर्न बाध्य छन्, जसले गर्दा उनीहरूको स्वास्थ्यमा प्रतिकूल असर पर्ने तथा अंगभंग र मृत्युको जोखिम पनि उत्तिकै छ,’ प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । असमान तापक्रम, कीटनाशक औषधि तथा रासायनिक पदार्थको प्रयोगबाट हुने प्रतिकूल वातावरणीय प्रभाव, अधिकतम शारीरिक परिश्रम, पेसागत सुरक्षाको अनिश्चितता, कार्यस्थलमा हुने हिंसा, बेचबिखन र बाध्यकारी श्रमका कारण मृत्युदर बढिरहेको मोइसको निष्कर्ष छ । यसका साथै अनुभव र सूचनाको कमीले कामदार सडक दुर्घटनामा पर्नु पनि प्रमुख समस्याका रूपमा छ ।

श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयको पछिल्लो प्रतिवेदनअनुसार वैदेशिक रोजगारीका क्रममा ज्यान गुमाएका प्रायःजसो श्रमिकको मृत्युका कारण स्पष्ट रूपमा खुल्दैन । वैदेशिक रोजगार र स्वास्थ्य क्षेत्रबीचको सम्बन्धलाई अझ ध्यान दिनु जरुरी रहेको मन्त्रालयले जनाएको छ । मलेसियामा मृत्यु भएका सबैले क्षतिपूर्ति पाउने अवस्था भने अझै छैन । तोकिएबमोजिम कामको सन्दर्भमा मृत्यु भएका कामदारका परिवारले आजीवन रूपमा दैनिक तलबको ६० प्रतिशतसम्म रकम पाउँछन् । हाल मलेसियामा एक लाख ७० हजार नेपाली वैधानिक रूपमा कार्यरत छन् ।

प्रकाशित : श्रावण १०, २०७८ ०६:४०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

टोकियो ओलम्पिक : पहिलो दिन ११ स्वर्णको फैसला

एएफपी

टोकियो — टोकियो ओलम्पिकको सुरुआतका दुई स्वर्ण चीनले जितेको छ । साइक्लिङको रोड रेस विधामा इक्वेडरका रिचार्ड कारापाजले स्वर्ण जितेर कीर्तिमान राखेका छन् । उनी ओलम्पिकमा स्वर्ण जित्ने इक्वेडरका दोस्रो खेलाडी हुन् ।

कोरोना महामारीका कारण एक वर्ष पछाडि सारिएको प्रतियोगिता आयोजना कठिन चुनौतीबीच शुक्रबार सुरु भएको हो । शनिबार चीनले सुटिङ र भारोत्तोलनमा दुई स्वर्ण जितेको हो । याङ क्विनले १० मिटर एयर राइफलमा स्वर्ण जित्ने क्रममा रसियन ओलम्पिक कमिटीकी अनास्टासिया गालासिनालाई नाटकीय रूपमा हराइन् ।

अन्तिम प्रहार गर्ने बेलासम्म गालासिनाले अग्रता लिएन् । स्वर्णका लागि निर्णायक प्रहारमा उनले ८.९ अंकको कमजोर प्रदर्शन रह्यो । त्यसपछि क्विनलाई स्वर्ण जित्न सजिलो भयो । यही स्पर्धामा नेपालकी कल्पना परियार छनोट चरणबाटै बाहिरिएकी थिइन् ।

‘अहिले चिनियाा कम्युनिष्ट पार्टीको सयौं जन्मदिन हो,’ स्वर्ण जितेपछि क्विनले भनिन्, ‘म आफ्नो देशका लागि पहिलो स्वर्ण पदक उपहार दिन पाउादा धेरै खुसी छु । गर्व लागेको छ ।’

लगत्तै चीनका लागि अर्को खुसीको खबर आयो भारोत्तोलनबाट । होउ जिहुइले ४९ केजी तौलबाट ओलम्पिक कीर्तिमानसहित स्वर्ण जितिन् । उनले २ सय १० केजी भार उचालिन् ।

साइक्लिङको प्रतिस्पर्धात्मक रोड रेस विधामा सन् २०१९ को गिरो डी’इटालिया विजेता कारापाजले स्वर्ण जित्ने क्रममा टुर डे फ्रान्स च्याम्पियन स्लोभेनियाका टाडेज पोगाकारलाई ठूलो अन्तरमा पछि पारे । कारापाजको स्वर्णको महत्त्व इक्वेडरको साढे २ दशकको प्रतीक्षा गरेको थियो । सन् १९९६ को एटलान्टा ओलम्पिकमा जेफरसन पेरेजले रेस वाकमा स्वर्ण जितेयता इक्वेडरले पहिलोपल्ट ओलम्पिक स्वर्ण जितेको हो ।

आर्चरीको मिक्स स्पर्धामा स्वर्ण जितेर दक्षिण कोरियाले पदक खाता खोल्यो । यो स्पर्धा ओलम्पिकमा पहिलोपल्ट समावेश गरिएको हो ।

कोरोना महामारीका कारण जापानीहरूले समेत ओलम्पिक भेन्यूमा प्रवेश पाएका छैनन् । तर साइक्लिङको रोड रेसका क्रममा उनीहरूले प्रतिस्पर्धाको झलक देख्ने दुर्लभ अवसर पाए । रोमाञ्चक प्रतिस्पर्धाबीच कारापाजले स्वर्ण जितेको हेर्न २ सय ४५ किलोमिटरको कोर्समा हजारौं मानिस उपस्थित थिए ।

‘यो मेरा लागि अविश्वसनीय क्षण हो,’ कारापाजले भने, ‘तपाईंले सधैं विश्वास राख्नुपर्छ । मैले धेरै मिहिनेत गरेको थिएँ र यो मेरा लागि निकै ठूलो क्षण हो ।’

चीन, इक्वेडर र दक्षिण कोरियाले जसरी आफ्नो खुसी पाए, आयोजक जापानका लागि भने निराशाजनक क्षण रह्यो । जापानका जिम्न्यास्टिक सुपरस्टार कोहेइ उचिमुरा होरिजेन्टल बार कम्पिटिसनबाट प्रत्याशित रूपमा बाहिरिए । सन् २०१२ र २०१६ का ओलम्पिक च्याम्पियन उचिमुराले घरेलु भूमिमा हुने ओलम्पिकपछि संन्यास लिने बताएका थिए । प्रतिस्पर्धाको दौरान उनको हात फुस्कियो र अर्को साता हुने फाइनलका लागि उनी अयोग्य रहे ।

‘पछिल्लो तीन ओलम्पिकमा मैले त्यस्तै प्रदर्शन गर्न सकेको थिएँ, जस्तो मैले सिकेको थिएँ । तर यसपल्ट सकिनँ,’ उचिमुुराले भने ।

टोकियो ओलम्पिकमा शनिबार ११ स्वर्णको छिनोफानो भएको छ । उचिमुरा असफल भए पनि जापानले शनिबार नै स्वर्णको खाता भने खोलेको छ । जुडोको पुरुष ६० केजीमुनि जापानका ताकातो नाओहिसाले चाइनिज ताइपेईका याङ युङ वेईलाई गोल्डेन स्कोरका आधारमा हराउँदै स्वर्ण जिते ।

एसियाली देश इरानले पनि स्वर्णमा खाता खोल्यो । इरानका जाभेद फोरोउघीले १० मिटर एयर पेस्तोलमा स्वर्ण जिते । तेक्वान्दोमा महिला ४९ केजीमुनि थाइल्यान्डकी पानिपाक वोङपातानाकितले स्पेनकी एन्ड्रियाना सेरेजोलाई हराएर स्वर्ण जिनित् । पुरुष ५८ केजीमुनि ट्युनिसियाका मोहम्मद खलिलले स्वर्ण जिते । उनले इटलीका डेलाक्विला भिटोलाई हराए ।

कोरोना संक्रमणका कारण जर्मन साइक्लिस्ट साइमन गोच्के र नेदरल्यान्डसका रिोवर फिन फ्लोरिनले प्रतियोगिता गुमाएका थिए । शनिबार ओलम्पिकसँग सम्बन्धित १ सय २३ जनामा कोरोना संक्रमण देखिएको थियो । जसमध्ये १२ खेलाडी छन् ।

आयोजकलाई अर्को एउटा पिरलो थपिएको छ । टोकियो सहरतर्फ अघि बढिरहेको एउटा समुद्री आँधी मंगलबारसम्म आइपुग्ने मौसम अधिकारीहरूले अनुमान गरेका छन् । सुरक्षा सतकर्ता अपनाउँदै आयोजकले रोइङका स्पर्धा शनिबारैदेखि सुरु गरेका छन् । यो खेल सोमबार सुरु हुने तालिका थियो ।

पुरुष टेनिसमा विश्व नम्बर एक सर्बियाका नोभाक जोकोभिचले बोलिभियाका ह्युगो डेलिनमाथि ६–२ र ६–२ को सहज जितसहित आफ्नो गोल्डेन स्लाम लक्ष्य जीवितै राखेका छन् । एकै वर्ष चार ग्रान्ड स्लामसहित ओलम्पिक स्वर्ण जित्नुलाई गोल्डेन स्लाम भन्ने गरिएको छ । यो सफलता अहिलेसम्म कुनै पनि पुरुष खेलाडीहरुले पाएका छैनन् । जोकोभिचले यसअघिका तीन ग्रान्ड स्लाम जितेका छन् । ओलम्पिक र सेप्टेम्बरमा हुने युएस ओपन जितेमात्र कीर्तिमान बन्नेछ । सन् १९८८ मा जर्मन महान खेलाडी स्टेफी ग्राफले महिलातर्फ यो सफलता पाएकी थिइन् ।

टोकियो ओलम्पिक २०२० पदक तालिका

देश स्वर्ण रजत कांस्य

चीन ३ ० १

इटाली १ १ ०

जापान १ १ ०

दक्षिण कोरिया १ ० २

इक्वेडर १ ० ०

हंगेरी १ ० ०

इरान १ ० ०

कोसोभो १ ० ०

थाइल्यान्ड १ ० ०

प्रकाशित : श्रावण ९, २०७८ २३:२४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×