देशको नामलाई एकरुपता दिन 'संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र' नलेख्‍न भनिएको हो : मन्त्री ज्ञवाली- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

देशको नामलाई एकरुपता दिन 'संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र' नलेख्‍न भनिएको हो : मन्त्री ज्ञवाली

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — मुलुकको नाम अगाडि 'संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र' नलेख्ने मन्त्रिपरिषद्को निर्णयबारे परराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवालीले संसदीय समितिमा स्पष्टीकरण दिएका छन् । मन्त्रिपरिषद्को असोज ११ गतेको बैठकले नेपालको औपचारिक नाम संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र लेखिँदै आएकोमा अबदेखि नेपाल मात्रै लेख्ने भनेर निर्णय गरेको थियो । 

राज्य व्यवस्था तथा सुशासन समितिको छलफलमा सहभागी परराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवाली (दायाँ) र समितिकी सभापति शशी श्रेष्ठ (बायाँ) तस्बिर : रोशन सापकोटा/रासस

मन्त्री ज्ञवालीले मुलुकको औपचारिक नाम कसैले संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र लेख्ने र कसैले नेपाल मात्रै लेख्ने गरेकाले अबदेखि मुलुकको औपचारिक नाम 'नेपाल' मात्रै लेख्ने निर्णय गरिएको बताए ।

मन्त्रिपरिषद्को निर्णय कार्यान्वयनका लागि सबै स्थानीय तहलाई परिपत्र गर्न कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालयले संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयलाई कात्तिक ४ गते पत्राचार गरी अनुरोध गरेको थियो । त्यसपछि संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयले कात्तिक ५ गते ७ सय ५२ वटै स्थानीय तहलाई पत्राचार गरी निर्णय कार्यान्वयन गर्न गराउन अनुरोध गरेको तियो ।

प्रतिनिधिसभाको राज्यव्यवस्था तथा सुशासन समितिको सोमबारको बैठकमा मन्त्रिपरिषद्को उक्त निर्णयबारे छलफल चलिरहेको छ । छलफलमा प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को तर्फबाट उपस्थित भएका मन्त्री ज्ञवालीले आशंका गर्नुनपर्ने बताएका छन् ।

'संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपालको संविधान भनेका छैनौं, नेपालको संविधान भनेका छौं,' मन्त्री ज्ञवालीले भने, 'नेपालको औपचारिक नामलाई एकरुपता दिउँ, यसमा अन्य विशेषण लगाइरहन आवश्यक छैन भन्ने हो । कूटनीतिक नियोग र अन्य क्षेत्रमा हुने पत्राचारमा फरक-फरक हुने भएकाले यस्तो निर्णय गरिएको हो ।'

तस्बिर : रोशन सापकोटा/रासस

संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र मुलुकको नामसँग सम्बन्धित नभई नेपालको राज्य प्रणालीसँग भएकाले यो विषयमा धेरै बहस गर्न आवश्यक नभएको मन्त्री ज्ञवालीको भनाइ थियो ।

'जुन सरकारले गणतन्त्र कार्यान्वयनका लागि दर्जनौं कानुन बनायो, संघीयता कार्यान्वयन गर्‍यो । यो सरकारको पालामा प्रदेश सरकार गठन भए, स्थानीय तहहरूले काम गरिरहेका छन् । त्यसैले, संघीयताबाट कसैले पनि दायाँबायाँ सोच्न सक्दैन,' मन्त्री ज्ञवालीले थपे, 'संघीयता कसैलाई मन पर्न सक्ला, कसैलाई नपर्ला त्यो व्यक्तिगत कुरा हो । तर, संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपालको यथार्थता हो त्यसलाई कसैले परिवर्तन गर्न सक्दैन ।'

समिति बैठकमा सत्तारुढ नेकपा र प्रतिपक्षी दलका सांसदहरू भने मन्त्री ज्ञवालीको भनाइसँग सहमत छैनन् । नेकपाका सांसद लालबाबु पण्डित, पम्फा भुसाल, रेखा शर्मा, जसपाका सांसदहरू राजेन्द्रप्रसाद श्रेष्ठ र रामसहायप्रसाद यादव, कांग्रेस सांसद देवेन्द्र पौडेलले सरकारको निर्णय फिर्ता गर्नुपर्ने भन्दै सरकारसँग आग्रह गरेका छन् ।

प्रकाशित : कार्तिक २४, २०७७ १३:०७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

महिलाले मात्रै धानेको स्वास्थ्यचौकी

प्रकाश बराल

बागलुङ — दुर्घटनाका घाइते तथा अन्य बिरामी ढोरपाटन नगरपालिका–५ अधिकारीचौरको स्वास्थ्यचौकी पुग्दा प्रमुखको खोजी गर्छन् । आफ्नो परिचय दिँदै स्वास्थ्यचौकी इन्चार्ज शान्ति पुन झुल्किन्छिन् । 

उनकै नेतृत्वमा चार महिलाले एक वर्षदेखि स्वास्थ्यचौकीमा सेवा दिइरहेका छन् ।हेल्थ असिस्टेन्ट शान्तिसहित अहेब गीता घर्ती मगर, योजना पुन र अनमी विष्णु सापकोटाले चौकी सम्हालेका छन् । महिला मात्र देखेर धेरै पुरुष बिरामीले समस्या बताउन नखोज्ने शान्तिको अनुभव छ । त्यसकारण पनि उपचार गर्न महिला धेरै आइपुग्छन् । ‘हरेक बिरामीले पुरुष स्वास्थ्यकर्मी खोज्छन् । म हुँ प्रमुख, भन्नुहोस् तपाईंको समस्या के छ भन्दा नसुनेझैं गर्छन्,’ उनले भनिन्, ‘महिला भएर उपचार गर्न सक्दैनन्, संस्थाको नेतृत्व गर्न सक्दैनन् भन्ने भावना धेरैको देखिन्छ ।’

उनका अनुसार महिला बिरामीले खुलेर आफ्नो समस्या राख्छन् । सानै उमेरमा विवाह गर्दा आइपर्ने स्वास्थ्य समस्या लिएर धेरै बिरामी आउँछन् । ‘उपचारमा आएकाले महिला मात्रै देखेपछि समस्या बताउन खुसी मान्छन्,’ शान्तिले भनिन्, ‘पुरुष बिरामीले भने सामान्य कुराकानीपछि फर्कने बहाना बनाउन थाल्छन् ।’ महिनामा ४ सय जनाले यहाँ सेवा लिँदै आएका छन् । यो स्वास्थ्यचौकी बर्थिङ सेन्टर पनि हो । पहिले घरमै बच्चा जन्माउने जोखिम मोल्नेहरू अहिले स्वास्थ्यचौकी आउन थालेका छन् । केही वर्षअघिसम्म स्वास्थ्य संस्थामा सुत्केरी हुने शून्यजस्तै थिए । अहिले बढेका छन् । गत आर्थिक वर्षमा मात्रै २७ महिला सुत्केरी भएका थिए । कतिपयले घरपरिवारको समस्या पनि स्वास्थ्यचौकीमा आएर बताउँछन् । यस्तोमा स्वास्थ्यचौकीका कर्मचारीले सहजीकरण गरिदिन्छन् । स्वास्थ्यचौकीले क्षयरोग लागेकालाई प्रत्यक्ष निगरानीमा औषधि खुवाउने डट्स कार्यक्रम पनि चलाएको छ ।

स्वास्थ्यचौकीमा कार्यालय सहयोगी पनि महिला छिन् । सबै महिला मात्रै भएकाले काम गर्न उत्तिकै सजिलो भएको अहेब गीता घर्ती मगरले बताइन् । महिलाले नै मासिक खोप कार्यक्रम चलाएका छन् । महिला स्वास्थ्यकर्मी भएकाले सुत्केरी, गर्भवती र यौनसम्बन्धी समस्या परेका महिलाले सहजै सुविधा पाएका छन् । ‘पुरुषको तुलनामा महिलाका धेरै समस्या हुन्छन्, त्यसैले सेवा लिन पनि आउनुहुन्छ,’ अनमी विष्णु सापकोटाले भनिन्, ‘महिलाको टिम देखेपछि उपचारका लागि पनि तयार हुन्छन् ।’

स्वास्थ्यकर्मीको सक्रियताबाट नगर स्वास्थ्य प्रमुख घनश्याम चालिसे खुसी छन् । ‘महिला मात्र भएकाले मिलेर काम गर्नुभएको छ, समस्या पनि छैन,’ उनले भने, ‘स्थानीय महिलाका समस्या पनि धेरै समाधान भएका छन् ।’ नगर उपप्रमुख करमती पुनका अनुसार न्यायिक समितिमा आउनेले पनि स्वास्थ्यचौकीबाट सल्लाह मागेको बताउने गरेका छन् ।

प्रकाशित : कार्तिक २४, २०७७ १२:१६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×