बढ्यो रेमिट्यान्स- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

बढ्यो रेमिट्यान्स

यज्ञ बञ्जाडे

काठमाडौँ — चालु आर्थिक वर्षको पहिलो महिना (साउन) मा पनि रेमिट्यान्समा कोभिड–१९ को असर परेको छैन । साउनमा रेमिट्यान्स गत असारको हाराहारीमै आएको छ । राष्ट्र बैंकका अनुसार यस वर्षको साउनमा ९२ अर्ब ७१ करोड रुपैयाँ रेमिट्यान्स भित्रिएको छ ।

अघिल्लो वर्षको त्यही अवधिको तुलनामा यो २३ प्रतिशत बढी हो । अघिल्लो वर्षको त्यही अवधिमा रेमिट्यान्स आप्रवाह २ प्रतिशत बढेको थियो । अमेरिकी डलरमा रेमिट्यान्स १४.५ प्रतिशत बढेको छ । अघिल्लो वर्ष यस्तो आप्रवाह ०.७ प्रतिशत बढेको थियो ।

नेपालमा लकडाउन सुरु भएको महिना (गत चैतमा) ३४ अर्ब रुपैयाँ रेमिट्यान्स भित्रिएको थियो । यसलाई कोभिड–१९ को असरसँग जोडेर हेरिएको थियो । किनकि अघिल्लो महिना करिब ७९ अर्ब रुपैयाँ रेमिट्यान्स आएको थियो । तर त्यसपछिका महिनामा रेमिट्यान्स बढ्न थाल्यो । वैशाखमा ५३ अर्ब, जेठमा ९४ अर्ब र असारमा १ खर्ब १ अर्ब रुपैयाँ रेमिट्यान्स भित्रियो ।

तेल उत्पादन गर्ने खाडीलगायतका मुलुकको अर्थतन्त्रमा अपेक्षित रूपले गिरावट नआएको र ती राष्ट्रका उत्पादनमूलक क्षेत्रमा कोभिड–१९ को असर कम देखिएको हुनाले नेपाल भित्रिने रेमिट्यान्स न्यून प्रभाव परेको राष्ट्र बैंकका प्रवक्ता एवं अनुसन्धान विभाग प्रमुख गुणाकर भट्टले बताए । ‘कोभिड–१९ का कारण चीनको अर्थतन्त्रमा धेरैले गिरावट आउने अनुमान थियो । तर चीनले नियन्त्रणमा लिइहाल्यो,’ उनले भने, ‘चीनको अर्थतन्त्रमा गिरावट नआएकाले विश्व बजारमा वस्तु तथा सेवाको माग घटेन ।’

भारतबाहेकका मुलुकमा वैदेशिक रोजगारीमा गएका धेरै मानिस नफर्किएकाले पनि रेमिट्यान्स धेरै नघटेको भट्टको भनाइ छ । ‘अमेरिकालगायत ठूला अर्थतन्त्र भएका मुलुकले कोभिड–१९ का कारण लामो समय लकडाउन गरेनन्,’ उनले भने, ‘यसकारण पनि विश्व अर्थतन्त्र अपेक्षित रूपमा खस्किन पाएन । त्यसको सकारात्मक प्रभाव रेमिट्यान्समा पर्‍यो ।’

लकडाउन सुरु भएपछि राष्ट्र बैंकले पनि १० प्रतिशतभन्दा धेरैले रेमिट्यान्स घट्ने अनुमान गरेको थियो । रेमिट्यान्स आउने प्रमुख राष्ट्रमा कोरोनाको असर धेरै रहेको भन्दै घट्ने अनुमान गरिएको थियो । गत आर्थिक वर्षमा ८ खर्ब ७५ अर्ब रुपैयाँ रेमिट्यान्स भित्रिएको थियो ।

चार वर्षपछि चालु खाता बचतमा

चालु खाता ०७३ मंसिरयता गत साउनमा पहिलो पटक बचतमा छ । राष्ट्र बैंकका अनुसार गत साउनमा २५ अर्ब ४१ करोडले यो खाता बचतमा गएको हो । गत वर्ष साउनमा यो खाता ९ अर्ब ३४ करोडले घाटामा थियो । यो खातामा वस्तु आयात–निर्यात, सेवा आयात–निर्यात, रेमिट्यान्सलगायत रकम ट्रान्सफर र मुलुकलाई प्राप्त आयव्यय समावेश गरिन्छ । गत वर्षभन्दा यो वर्ष आयात घटेको तथा सेवाअन्तर्गत भ्रमण, शिक्षालगायतमा मुलुकबाट बाहिरिने खर्च कम भएको हुनाले चालु खाता बचतमा गएको राष्ट्र बैंकका प्रवक्ता भट्टले बताए ।

शोधनान्तर बचत ५१ अर्ब ४६ करोड

गत साउनमा मुलुकको शोधनान्तर स्थिति ५१ अर्ब ४६ करोड रुपैयाँले बचतमा छ । अघिल्लो वर्षको त्यही अवधिमा शोधनान्तर स्थिति ६ अर्ब ५ करोडले बचतमा थियो । ‘अमेरिकी डलरमा शोधनान्तर स्थिति अघिल्लो वर्षको पहिलो महिनामा ५ करोड ४२ लाखले बचतमा रहेकामा समीक्षा अवधिमा ४२ करोड ९४ लाखले बचतमा रहेको छ,’ राष्ट्र बैंकको मासिक प्रतिवेदनमा भनिएको छ । लकडाउन भएदेखि नै शोधनान्तर बढ्न थालेको छ । गत आर्थिक वर्षको तुलनामा चालु वर्ष आयात घटेको, रेमिट्यान्स आप्रवाह बढेको, सरकारको बाह्य ऋण बढेकोलगायत कारण शोधनान्तरमा सुधार देखिएको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ । लकडाउनमा निर्यातमा केही सुधार हुनु, विदेशमा अध्ययन तथा पर्यटन खर्च घट्नु, बिजुलीको आयात घटनुलगायत कारण शोधनान्तर स्थिति सुधारमा सहयोग पुगेको प्रतिवेदनले औंल्याएको छ ।

विदेशी मुद्रा सञ्चिति १४ खर्ब ३६ अर्ब

गत साउनमा मुलुकको कुल विदेशी विनिमय सञ्चिति १४ खर्ब ३६ अर्ब ७३ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । गत असारको तुलनामा यो करिब २.५ प्रतिशतको वृद्धि हो । ०७६ असारमा यो १४ खर्ब १ अर्ब ८४ करोड रुपैयाँ थियो । गत वर्ष अमेरिकी डलरमा पनि यस्तो सञ्चिति बढेको छ । अमेरिकी डलरमा यस्तो सञ्चिति ०७७ असार मसान्तमा ११ अर्ब ६५ करोड रहेकामा साउनमा १२ अर्ब २ करोड पुगेको छ । गत साउनसम्मको विदेशी विनिमय सञ्चितिले मुलुकका लागि १५.६ महिनालाई पुग्ने वस्तु तथा सेवा आयात गर्न पुग्ने राष्ट्र बैंकले दाबी गरेको छ ।

मूल्य वृद्धि ३.४९ प्रतिशत

गत साउनमा वार्षिक विन्दुगत उपभोक्ता मूल्य वृद्धिदर ३.४९ प्रतिशत छ । यो राष्ट्र बैंकको वार्षिक लक्ष्यभन्दा कम हो । राष्ट्र बैंकले चालु वर्षमा मूल्य वृद्धिदर ७ प्रतिशतभत्रै राख्ने लक्ष्य राखेको छ । अघिल्लो वर्ष त्यही बेला वृद्धिदर ६.९५ प्रतिशत थियो । यस अवधिमा खाद्य तथा पेय पदार्थ समूहको मूल्य वृद्धिदर ५.३८ र गैरखाद्य तथा सेवा समूहको २.०४ प्रतिशत छ । ‘०७६ साउनभन्दा ०७७ साउनमा दाल तथा गेडागुडी, माछा तथा मासु र सुर्तीजन्य वस्तुको मूल्य वृद्धि उच्च छ,’ प्रतिवेदनमा भनिएको छ, ‘०७७ असारको तुलनामा साउनमा तरकारीको मूल्य २८.२१ प्रतिशतले बढेको छ ।’

गत साउनमा काठमाडौं उपत्यकामा ३.३१, तराईमा ४.०२, पहाडमा २.७२ र हिमालमा ४.०७ प्रतिशत मूल्य वृद्धि छ । ०७६ साउनमा यी क्षेत्रको मूल्य वृद्धि क्रमशः ८.६३, ६.४६, ६ र ५.५७ प्रतिशत थियो ।

प्रकाशित : आश्विन १०, २०७७ ०७:३४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

१२ वर्षे बालिकाको बलात्कारपछि हत्याको आशंका : विह्वल छन् बाजेबज्यै

वसन्तप्रताप सिंह

बझाङ — बाजे गोरख र बज्यै हाँसुको सहारा थिइन् १२ वर्षीया सम्झना कामी । घरभित्रको सानोतिनो काम मात्र होइन, घाँस काट्ने, बस्तुभाउको स्याहार तथा बारी गोडमेल गर्नेलगायत काममा पनि उनी निपुण थिइन् ।

‘हामी बूढाबूढी बिरामी हुँदा पानी दिने उही थिई । केही परिहाल्यो भने नातिनी छँदै छ भनेर सोच्थ्यौं । मेरी फूलजस्ती नातिनीलाई राक्षसले चुँडिदियो,’ बज्यै हाँसुले भनिन् ।

बझाङको मस्टा गाउँपालिकाकी सम्झनाको बुधबार साँझ बलात्कारपछि हत्या भएको प्रहरीको प्रारम्भिक अनुमान छ । नातिनीको ‘हत्या’ ले कामी परिवार मात्र होइन, खिकाला गाउँ नै शोकमा डुबेको छ । घटनाको वास्तविकता तत्काल छानबिन गरी दोषीउपर कडा कारबाहीका लागि प्रहरीलाई दबाब दिन खिकालावासी सदरमुकाम चैनपुर आएका छन् । यस घटनाको सामाजिक सञ्जालमा समेत व्यापक निन्दा भइरहेको छ । विभिन्न अधिकारकर्मी संघसंस्था, राजनीतिक दल र तिनका भ्रातृ संगठनले अपराधीलाई कारबाही र पीडितलाई क्षतिपूर्तिको माग गर्दै विज्ञप्तिसमेत निकालेका छन् । आमाबाबु चार वर्षदेखि भारतको बेंग्लोरमा रहेकाले सम्झना दुई बहिनीसहित बाजेबज्यैसँग बस्दै आइरहेकी थिइन् ।

नातिनीको हत्यापछि उनका बाजेबज्यै विह्वल अवस्थामै चैनपुर आई प्रहरी, पत्रकार र अधिकारकर्मीहरूसँग हत्यारालाई कारबाही गराइदिन अनुरोध गरिरहेका छन् ।

घटनाको दिन दिउँसो ४ बजेतिर खाजा खाएर सम्झना आधा घण्टाको पैदल दूरीमा रहेको गोठमा गाईबस्तुलाई घाँस हाल्न डोको–नाम्लो बोकेर गएकी थिइन् ।

‘दिनभरि बाख्रा चराएर थाकेर आएकी थिई, गोठमा म जाउँला तँ आराम गर् भन्दा मानिन,’ बज्यै हाँसुले विलाप गर्दै भनिन्, ‘तपाईं बिरामी हुनुहुन्छ, म एकैछिनमा पुगेर आइहाल्छु भनेर गएकी हो, सबै साथीहरू आए ऊ आइन ।’ नातिनीलाई रोक्न घरबाट ५ मिनेट जति लाग्ने स्वास्थ्यचौकीसम्म आफूले पछ्याएको स्मरण गर्दै उनले भनिन्, ‘उसले नमानेपछि त्यहाँबाट फर्किएँ । १५ मिनेटजति टाढा पर्ने सिमथला डाँडासम्म सम्झना गएको घरबाट देखेकी थिएँ ।’

बझाङको मस्टा गाउँपालिकाकी १२ वर्षीया सम्झनाको हत्यापछि भावविह्वल भएकी बज्यै हाँसु कामी ।तस्बिर : वसन्तप्रताप सिंह/कान्तिपुर

डाँडा कट्नेबितिकै कसैले नियन्त्रणमा लिएको र केही तल रहेको सिममाडौं मन्दिरभित्र लगेर उनको बलात्कारपछि हत्या गरिएको परिवारको दाबी छ । उनले बोकेको नाम्लो र डोको मन्दिरभन्दा करिब सय मिटर तलको खोंचमा फालिएको अवस्थामा भेटिएको उनका काका ईश्वर कामीले बताए । घटनास्थल पुगेका स्थानीयका अनुसार मन्दिरभित्र हत्यारासँग सम्झनाको निकै घम्साघम्सी परेको जस्तो देखिने र छटपटाउँदा भुइँ खुट्टाले खोस्रिएको अवस्थामा रहेको छ ।

न्यून आर्थिक अवस्था भएका सम्झनाका बाजे गोरख बुढेसकालमा पनि आरनको काम गर्छन् । आरनमा कृषिऔजार बनाउने र मर्मत गरेबापत पाइने अन्न (खलो) को सहाराले कामी परिवारको गुजारा चलिरहेको छ । आफूहरूको आर्थिक अवस्था र पहुँच कमजोर भएका कारण अपराधी उम्किने हो कि भन्ने गोरखलाई चिन्ता छ । ‘हामी त आरनको काम गरी खाने मान्छे, हाम्रो लागि बोलिदिने न मान्छे छन्, न पैसा । कतै पैसा पेलेर अपराधी उम्काउने हुन् कि भन्ने चिन्ता छ । तपाईंहरू सबैले बोलिदिनुपर्‍यो,’ उनले भने ।

प्रहरीले पनि सम्झनाको बलात्कारपछि हत्या भएको आशंका गरेको छ । मृतकको पोस्टमार्टम रिपोर्ट आउन बाँकी रहेकाले यस विषयमा ठोकुवा गरेर भन्न नसकिने बझाङका प्रहरी प्रमुख डीएसपी रूपक खड्काले बताए । ‘घटनाको प्रारम्भिक अनुसन्धानका क्रममा घटनास्थलको अवस्था र शवको प्रकृति हेर्दा बालिकाको बलात्कारपछि हत्या भएको हुन सक्ने देखिन्छ,’ घटनास्थल पुगेका उनले भने, ‘अपराधमा संलग्न भएको आशंकामा एक जनालाई नियन्त्रणमा लिएर अनुसन्धान भइरहेको छ ।’

उनले पक्राउ परेका व्यक्ति नै अपराधमा संलग्न रहेको खुल्ने केही बलिया प्रमाण फेला परेको खुलाए । यद्यपि अभियुक्तले अपराध स्वीकार नगरेको र थप प्रमाणहरू संकलन गर्न प्रहरी टोली घटनास्थलमै रहेको उनले बताए । ‘गम्भीर अनुसन्धान भइरहेको छ, छिट्टै अपराधी पत्ता लाग्नेछ,’ उनले भने ।

प्रकाशित : आश्विन १०, २०७७ ०७:३२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×