पृथ्वी नजिक आउन लागेको छुद्र ग्रह कति हानिकारक ?- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

पृथ्वी नजिक आउन लागेको छुद्र ग्रह कति हानिकारक ?

ग्रह बन्‍न नसकेका आकाशीय पिण्डहरुलाई छुद्र ग्रहको रुपमा लिने गरिन्छ। '१९९८–ओआर–२' नामक यो ग्रह अन्य छुद्र ग्रहको तुलनामा ठूलो हो।
गोविन्द पोखरेल

काठमाडौँ — मंगलबार रातिबाट पृथ्वी नजिकै आउने भनिएको छुद्र ग्रह (एस्टोरोइड) देखि आत्तिइहाल्नुपर्ने अवस्था नरहेको नासाले जनाएको छ। नासाका प्लानेटरी डिफेन्स अफिसर लिन्डी जोनशनले नासा टीभीको लाइभ कार्यक्रममा सोधिएको प्रश्नमा अप्रिल २९ मा पृथ्वीको नजिक आउने उक्त छुद्र ग्रहबाट कुनै खतरा नरहेको बताएका हुन्।

'१९९८–ओआर–२' नाम गरेको उक्त छुद्र ग्रहलाई नासाले २० वर्षदेखि ट्र्याक गर्दै आइरहेको नासाका जेट प्रपलसन ल्याबोरोटरीस्थित सेन्टर फर नियर अर्थ अब्जेक्ट स्टडिज (सिनियोस) का निर्देशक पल्स चोडसले उल्लेख गरेका छन्।

नासाका अनुसार यो छुद्र ग्रहको चौडाइ २ देखि ३ किलोमिटर र १ देखि २ माइल लम्बाइ रहेको छ। पृथ्वी नजिक आउने आकाशीय पिण्डहरुमध्ये केही ठूलो भएकाले यसलाई नासाले ट्र्याक गरेको जनाइएको छ।

नेपाल एस्ट्रोनोमिकल सोसाइटी (नासो) ले सोमबार एक विज्ञप्ति जारी गर्दै यो छुद्र ग्रहबाट आत्तिनुपर्ने अवस्था नरहेको बताएको छ। नासोको अनुसार छुद्र ग्रह पृथ्वीभन्दा ६२ लाख ८२ हजार किलोमिटर टाढा रहनेछ। यो दुरी चन्द्रमा र पृथ्वीबीचको दुरीभन्दा १६ गुणाले टाढा हो। पृथ्वी र चन्द्रामा बीचको दुरी ३ लाख ८४ हजार किलोमिटर छ।

प्राध्यापक एवं कस्मोलोजिस्ट उदयराज खनालले यो ग्रह धेरै टाढा भएकाले पृथ्वीमा आउने कुनै सम्भावना नरहेको बताए। पृथ्वीमा अन्यत्रबाट धुलो, कण तथा आकाशीय पिण्ड खस्ने गरेको उनको भनाइ छ।

अन्तरिक्ष विज्ञानमा विद्यावारिधि गरेका त्रिभुवन विश्वविद्यालय केन्द्रीय भौतिक विज्ञान विभागका प्रमुख विनील अर्यालका अनुसार यो छुद्र ग्रह अन्य छुद्र ग्रहको तुलानामा ठूलो हो। 'ठूलो भए पनि पृथ्वी र चन्द्रामाबीचको दूरीभन्दा धेरै गुणा टाढा हुने भएकाले खतरा छैन,' उनले भने।

के हो छुद्र ग्रह ?

प्राध्यापक अर्यालका अनुसार ग्रह बन्न नसकेका आकाशीय पिण्डहरुलाई छुद्र ग्रहको रुपमा लिने गरिन्छ। सौर्य मण्डलमा धेरै आकाशीय पिण्ड रहेको र तिनले पनि सूर्यलाई परिक्रमा गर्ने गरेको अर्यालले बताए। छुद्र ग्रहलाई आकारको आधारमा विभिन्न भागमा विभाजन गरिएको छ। अन्तरिक्षमा ५ सय किलोमिटरभन्दा ठूलो आकार भएका छुद्र ग्रह ३ वटा रेकर्ड गरिएको छ।

यस्तै सय किलोमिटर भएका करिब २ सय वटा, ५ किलोमिटरसम्मका ९० हजार, ३ किलोमिटरसम्मका २ लाखभन्दा बढी छुद्र ग्रह सौर्य मण्डलमा घुमिरहेको उनले बताए। 'मंगल ग्रहदेखि र बृहस्पतिसम्मको खाली भागमा सूर्यलाई परिक्रमा गर्ने धुलो, कण, छुद्र ग्रह, ढुंगा लगायतका वस्तु धेरै छन्,' प्राध्यापक उदयराज खनाल भन्छन्, 'ती वस्तुलाई अन्य ठूला आकाशीय पिण्ड (ग्रह, सूर्य) ले पनि आफूतिर तान्ने गरेकाले गुरुत्वाकर्षणका कारण घुमिरहेका छन्।' त्यस्ता आकाशीय पिण्ड नै पृथ्वीमा नियमित रुपमा खस्ने गरेको अर्यालले बताए।

पृथ्वीमा खसे कति हानिकारक?

पृथ्वीमा दैनिक रुपमा आकाशीय पिण्डहरु खस्ने गरेको वैज्ञानिकहरु बताउँछन्। १ दशमलव ४ किलोमिटरसम्म छुद्र ग्रह/आकाशीय पिण्ड पृथ्वीको सतहमा खसे धेरै नै क्षति हुन्छ। यस्ता पिण्डबाट उत्पन्न हुने ऊर्जाले समग्र पृथ्वी र यहाँ भएका जैविक प्रणालीलाई प्रभाव पर्ने प्राध्यापक अर्यालले बताए। अहिलेसम्म ठूला छुद्र ग्रह पृथ्वीमा ५ लाख वर्षको अन्तरालमा खस्ने गरेको अध्ययनले देखाएको उनले जानकारी दिए।

१९९८-ओआर-२ छुद्र ग्रह । तस्बिरः नासा

अर्यालका अनुसार सानो आकारका 'एस्टोरोइड'हरु पृथ्वीतिर आइरहेका हुन्छन्। पृथ्वीमा आइरहने स-साना चौडाइ मिटरका त्यस्ता आकाशीय वस्तु वायुमण्डलको माथिल्लो सतहमा बिलाएर जान्छन्। यदाकदा केही आकाशीय टुक्रा भने खस्ने गरेका छन्। यस्ता पिण्ड र कणहरुले पृथ्वीको तौल बढिरहेको उनले सुनाए।

स-साना पिण्ड वायुमण्डलसँगको घर्षणबाट उत्पन्न हुने तापका कारण त्यतिकै बिलेर बिलाउने गरेको उनले बताए। यस्ता बिलाएर जाने पिण्डलाई तारा खसेको भन्ने गरिन्छ। 'प्राय: आकाशीय पिण्डहरु धातु वा अन्य कुनै गह्रौं वस्तुबाट बनेको भनिन्छ,' प्राध्यापक अर्यालले भने, 'तर स-साना एस्टोरोइडमा केके वस्तु हुन्छ भन्ने कुरा अझै पनि थाहा हुन सकेको छैन।'

एक सय किलोमिटरभन्दा बढी व्‍यास भएका एस्टोरोइडको भित्री भाग फलामभन्दा कडा वस्तु, बीच भागमा आइस (विभिन्न ग्यासको आइस), सतहमा कार्बन हुने गरेको छ। ठूला छुद्र ग्रहको सतहमा एमिनो एसिड पनि भेटिने गरेको अर्याल बताउँछन्।

'१९९८–ओआर–२' छुद्र ग्रहलाई देख्न सकिन्छ ?

यो छुद्र ग्रहलाई नासाले नियर अर्थ अब्जेक्ट भनेको छ। पृथ्वीदेखि ३० मिलियन माइल नजिक देखिने आकाशीय पिण्डहरुलाई नियर अर्थ अब्जेक्ट भनिन्छ। दूरीका हिसाबले धेरै टाढा भएकाले यसलाई आँखाले देख्न नसकिने वैज्ञानिकहरुले बताएका छन्।

नेपाली समय अनुसार मंगलबार राति ११ बजेदेखि यसलाई देख्‍न सकिने प्राध्यापक अर्यालले बताए। यसका लागि विभिन्न मुलुकहरुले भर्चुअल अब्जर्भेसन गर्ने गरेका छन्। तर, यो छुद्र ग्रह हेर्नका लागि टेलिस्कोप आवश्यक पर्छ।

प्रकाशित : वैशाख १६, २०७७ १९:५५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

‘कि माम देऊ, कि काम देऊ’

राजकुमार कार्की

सिन्धुली — घरमा अन्नको गेडो सकिएर बालबच्चाले थालभाडा ठटाएर कोकोहोलो गर्न थाले पछि कमलामाइ नगरपालिका–५ बोझेकी लीला श्रेष्ठ गाउलेसँग खानाको जोहो गर्न निक्लिइन् ।

रेडियोबाट लकडाउनमा खाद्यान्न समस्या भएकालाई सरकारले राहत बाँडको सुनेका स्थानीय महिला नगरपालिका कार्यालय आए । वरिपरिका सबै पसल बन्द थिए । कार्यालय अगाडिको पेटीमा मंगलबार उनीहरु दिनभर बसे । कोरोना संक्रमणबाट जोगिन व्यक्तिगत सुरक्षाको समेत पर्वाह नगरि राहत माग्न ओइरिएका थिए ।

लकडाउन बढ्दै जादा घरमा खाद्यान्न सकिए पछि विपन्न परिवारका महिलाहरु राहत माग्न एकसाथ आएका थिए । ‘कि काम देउ, कि माम देउ’ हाम्रो माग यहि हो,’ टोलीको अगुवाइ गरेकी श्रेष्ठले भनिन्, ‘भएको कनिका पनि खोले पकाएर सकियो, अब भोकै बस्नुको विकल्प छैन् ।’ उनीहरुले अन्न सकिदा चुलो बाल्न नसकेको भन्दै तत्काल राहत दिन माग गरे ।

नगरपालिकासँगैको बसपार्कमा उनीहरुको दैनिकी चल्थ्यो । भारी बोक्ने पेशा बनाएका उनीहरु यतिखेर बिलखबन्दमा छन् । ‘महिना दिन नाघ्यो, काम केही छैन्,’ सँगैकी रहेकी मुना तामाङले भनिन्, ‘साहुको ढोका सबै बन्द छ । लकडाउन खुलेपछि आउनु, अहिले ढोका खुल्दैन् पो भन्छन् ।’

कोरोनाबारे धेरथोर जानेका उनीहरु बालबालिका भोकै मर्नु पर्ने अवस्था आएको सम्झिदा जेसुकै होस भन्ने लाग्ने बताउँछन् । ‘जसरी पनि मर्ने परेपछि के गर्नु त ?’ तामाङले भनिन् । कमलामाई नगरले पहिलो चरणको राहत नितरण सकिएको भने पनि उनीहरुले नपाएको गुनासो गरे ।

मजदुरी गरेर गुजारा गर्दै आएकालाई यतिखेर काम नहुँदा समस्या भएको छ । वास्तविक मजदुर र विपन्नलाई नगरपालिकाले राहतमा छुटाएको उनीहरुको भनाइ छ । उनीहरुको वडामा प्लान नेपाल नामक गैरसरकारी संस्थाले राहत भन्दै जनही २७३० रुपैंयाँ नगद बाँडेको थियो । त्यो पनि आफूहरुले नपाएको उनीहरुले बताए ।

राहत पाउनेको नाम संकलनका लागि गाउँमा कोही आएको नदेखेको स्थानीय निरमाया मगरले बताइन् । ‘खै उनीहरु आफैंले बाँडेर खाए होलान् । हामी गरिबले पाएका छैनौ,’ मगरले भनिन् ।

नगरप्रमुख खड्गबहादुर खत्रीले पहिलो चरणमा छुटेकालाई दोस्रो चरणमा समेटिने बताए । बोझे बस्तीसहित सदरमुकामका सिलामे, धुराबजार, फाँट, मधुटार, रानीखोला, मिलनचोक, ढप्सार बेसारेका मजदुरहरु पनि राहत माग्न नगरपाालिका कार्यालय नै धाउन थालेका छन् ।

नगरले पहिलो चरणमा १४ वडाकै १७३० जनालाई राहत वितरण गरेको जनाएको छ । दुधौली नगरपालिका र गोलन्जोर गाउपालिकाले पनि पहिलो चरणको राहत वितरण सकेका छन् । अन्य ६ वटा गाउपालिकाले भने वितरणको तयारी भइरहेको जनाएका छन् ।

प्रकाशित : वैशाख १६, २०७७ १९:३८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×