३५ वर्षअघि पाटनबाट चोरिएको मूर्ति अमेरिकामा प्रदर्शित

वाङदेलको ‘स्टोलन इमेजेज अफ नेपाल’मा उल्लेखित
देवेन्द्र भट्टराई

काठमाडौँ — पाटनको नारायण मन्दिरबाट ३५ वर्षअघि चोरिएको पुरातात्विक महत्वको ‘बासुदेव-कमलाजा मूर्ति’ अमेरिकाको टेक्सास राज्यस्थित डल्लास म्युजियम अफ आर्टमा प्रदर्शित गरिएको छ । सन् १९८९ मा प्रकाशित लैनसिंह वाङदेलको ‘स्टोलन इमेजेज अफ नेपाल’ (पृष्ठ २४८)मा समेत उल्लेख भएको यो मुर्ति सन् १९८४ मा चोरिएको जनाइएको छ ।

डल्लास म्युजियम अफ आर्टमा प्रदर्शन गरिएकोबारे अमेरिकी कलाविद् र क्युरेटरहरुले समेत चासो राख्दै ‘नेपालबाट चोरिएको मूर्तिका रुपमा’ सार्वजनिक सरोकार राखेका छन् । लैनसिंहले आफ्नो पुस्तकमा दिएको मूर्ति परिचयमा ‘एउटै मूर्तिमा देब्रेतर्फ विष्णु(नारायण) र दायाँपट्टी अर्धलक्ष्मीको आकृति छ ।


पुरातत्व विभागका निमित्त महानिर्देशक दामोदर गौतमले नेपालबाट चोरिएको यो कलाकृतिको आधिकारिता पुष्टी हुनासाथै इन्टरपोलमार्फत यो सम्पदा फर्काउन पहल सुरु हुने प्रतिक्रिया दिएका छन् । ‘सन् १९७० मा अनुमोदित गैर कानुनी रुपले सांस्कृतिक सम्पत्ति आयातनिर्यातमा प्रतिबन्ध लगाउनेबारेको अभिसन्धि आधारमा पनि पहिचानयुक्त मूर्तिलाई फर्काउन सकिनेछ,' गौतमले कान्तिपुरसँग भने । यसअघि पनि ‘स्टोलन इमेजेज अफ नेपाल’मा उल्लेखित मूर्तिहरु अमेरिका, बेलायत, जर्मनीलगायतका मुलुकमा पाइएपछि युनेस्को अभिसन्धिको प्रक्रियाबाट घर फिर्ता गराइएको छ ।


यसैगरी, भक्तपुरको चाँगुनारायण मन्दिर परिसरमा रहेको अष्टबाहुलनारायणको मूर्ति ४ दिनअघि चारी भएकोमा यसबारे पनि छानविन अघि बढिसकेको निमित्त महानिर्देशक गौतमले बताए । ‘त्यो क्षेत्र सशस्त्र प्रहरीको सुरक्षाघेरामा रहेकाले प्रहरी निकायबाटै यसको खोजीनिती हुने भएको छ, हामीले पत्राचार गरिसकेका छौं,’ गौतमले भने ।

प्रकाशित : मंसिर ४, २०७६ १७:२३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

‘गायब’ ट्यांकर रित्तो भेटियो

‘चालक र सहचालककै संलग्नताको आशंका’
अजित तिवारी

जनकपुर — चालक र सहचालकलाई ‘अपहरण’ गरेर गायब पारिएको टंयाकर बुधबार बिहान धनुषामा रित्तो फेला परेको छ । २० हजार लिटर डिजेल झारेर धनुषाको रमदैयानजिक राजमार्गमा रित्तो छोडिएको टंयाकर प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको छ ।

नेपाल आयल निगमको अमलेखगन्ज डिपोबाट डिजेल भरेर ना ४ ख ४१६३ नम्बरको ट्यांकर आइतबार राति १२ बजे सिरहाको लहान आइपुगेको थियो । निगमको विराटनगर डिपोमा डिजेल झार्न हिँडेको टंयाकर लहानबाटै गायब भयो । टंयाकरका चालक रामदेव यादब र सहचालक उमेश यादवले अपहरणकारीले टंयाकर नियन्त्रणमा लिएको दाबी गरेका छन् ।

धनुषाको क्षीरेश्वरनाथ नगरपालिका–१ रमदैयास्थित जनकपुर–ढल्केवर राजमार्गबाट प्रहरीले बुधबार बिहान पानै ८ बजे ट्यांकर रित्तो फेला पारेको छ । राजमार्ग छेउमा पार्किङ गरिएको टंयाकर धनुषा प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएर सिरहा प्रहरीलाई जिम्मा लगाएको छ । सिरहा प्रहरी प्रमुख एसपी उमाप्रसाद चर्तुवेदीका अनुसार रित्तो भेटिएको टंयाकरलाई प्राविधिकको सहयोगमा जाँच भइरहेको छ । उनले टंयाकरका चालक र सहचालकसंग पनि घटनाबारे सोधपूछ भइरहेको बताए ।

ट्यांकर राजमार्गमा पार्किङ गरिएको अवस्थामा सशस्त्र प्रहरी बल सुरक्षा बेस क्याम्प नक्टाझिझबाट खटिएको टोलीले फेला पारेर जिल्ला प्रहरी कार्यालय सिरहालाई जिम्मा लगाएको सशस्त्र प्रहरी धनुषाका एसपी राजेश उप्रेतीले बताए । ढुवानीकर्ता राजेशकुमार गुप्ताले डिजेल बोकेको ट्यांकर गायव भएको लिखित उजुरी आयल निगमलाई दिएपछि छानबिन थालिएको छ ।

‘यसमा चालक र सहचालकको बयान नै शंकास्पद देखिन्छ,’ सिरहाका एसपी चर्तुवेदीले कान्तिपुरसँग भने, ‘अपहरणमा पारिएको भनिएको उनीहरु बर्दिवासमा मुक्त हुँदा प्रहरीको सम्पर्कमा नगइ सीधैं विराटनगर पुगेको देखिन्छ ।’ टंयाकर गायब प्रकरणलाई सिरहा प्रहरीले दुई कोणबाट अनुसन्धान थालेको छ । एउटा टंयाकरका चालक र सहचालक बाटै भेद खुल्ने भनेर केरकार तीव्र पारिएको छ । दोस्रो आइतबार राति गायव टंयाकर बुधबार रित्तो भेटिनु र त्यसबीचको दुई रात–दिन ट्यांकरको मुभमेन्ट भएको फुटेज संकलन गर्नु । पूर्व–पश्चिम राजमार्गको प्रदेश २ खण्डमा सबैतिर सिसि क्यामेरा जडान गरिएको छ ।

‘राजमार्गको सिसि क्यामेराले लहानबाट टंयाकर पश्चिमतर्फ मुभ गरेको मात्र देखिन्छ,’ प्रदेश २ का प्रहरी प्रमुख डिआइजी प्रधुम्न कार्कीले भने, ‘चालक र सहचालकले आफूहरुलाई टाटा सुमोमा राखेर लगेको भनेपनि त्यो अवधिमा राजमार्गमा टाटा सुमो मुभ गरेको देखिदैन ।’

सिरहा प्रहरीले टंयाकरमा रहेको डिजेल खन्याएको ठाउँ खोजीरहेको छ । सिरहा प्रहरीका अधिकारीका अनुसार यतिधेरै परिमाणको डिजेल टंयाकीमा मात्र खन्याउन सम्भव रहेकाले शंकास्पद पम्पको तेलको लगत संकलन पनि भइरहेको छ । नेपाल भन्दा भारतको विहारमा डिजेलको मुल्य बढी रहेको र पछिल्लो समय सीमावर्ती क्षेत्रबाट डिजेलको तस्करी बढेको छ । सिरहा प्रहरीले टंयाकर नै विहार लगेर खन्याएर नेपाल ल्याएर अलपत्र छाडिएको हुनसक्ने पाटोमा पनि छानविन भइरहेको जनाएको छ । प्रदेश २ को सबै जिल्ला भारतीय सीमासंग जोडिएको छ ।

‘आइतबार राती १२–१ बजे खाजा पसलमा केही मान्छे आएर अपहरण गरेर टंयाकर नियन्त्रणमा लिएको भनिएको छ,’ टंयाकर गायव प्रकरण अनुसन्धान गरिरहेका सिरहाका प्रहरी अधिकारीले भने,‘टंयाकर गायव, अपहरण र फेरि रित्तो टंयाकर भेटिनु यो सबै मिलेमत्तोमा बुनिएको योजना हो ।’

प्रकाशित : मंसिर ४, २०७६ १७:०१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×