३ दिन नियमित वर्षापछि नहर सिंचित क्षेत्रका खेतमा पर्याप्त पानी उपलब्ध भएर माग घट्दा नहरको पानी स्केपबाट सिक्टा नदीमा झारिएको हो।
पर्सा — गण्डक नहरमा आवश्यकता भन्दा बढी भएको पानी सिक्टा स्केपमा झार्न थालिएको छ । नारायणी सिँचाइ व्यवस्थापन कार्यालय वीरगन्जका सूचना अधिकृत इन्जिनियर मुकेश ठाकुरले ३ दिन नियमित वर्षापछि नहर सिंचित क्षेत्रका खेतमा पर्याप्त पानी उपलब्ध भएर माग घट्दा नहरको पानी स्केपबाट सिक्टा नदीमा झारिएको बताए ।
यस वर्ष भारतीय पक्षले असार १० देखिनै नहरमा ८ सय ५० क्युसेक पानी दिएकोमा हाल माग नभएको अवस्थामा सिक्टा नदीमा पानी झारेर नहरमा ५ सय देखि ६ सय क्युसेक मात्र पानी राखिएको उनले जानकारी दिए ।
कतिपय स्थानबाट नहरमा पानी बढी भएर क्षति हुन लागेको गुनासो पनि किसानबाट आएकाले त्यसो गरिएको ठाकुर बताउँछन् । हाल नहरको पानी ब्लक नम्बर ११ सम्म पुगेको छ । बाराको सिम्रौनगढको पश्चिम क्षेत्रसम्म नहरको पानी पुगेको र तत्काललाई त्यहाँ भन्दा अगाडि पानी नपठाइएको उनले बताए ।
भारतसँगको गण्डक सम्झौता अनुसार, वर्षेनी धानका लागि असार १५ र गहुँ बालीका लागि पुस १० देखि नहरमा ८ सय ५० क्युसेक पानी भारतीय पक्षले दिनु पर्छ ।
नवलपरासीको भैंसालोटनस्थित नेपाल-भारत सीमामा निर्मित व्यारेजबाट भारतीय पक्षले नहरमा पानी छोड्ने गर्छ । भारतमै ९२ किमी यात्रा गरेर यो नहर पर्साको जगरनाथपुर गाउँपालिकाको जानकीटोलाबाट नेपालमा प्रवेश गर्छ । पर्सा, बारा र रौतहटमा गरी १५ ब्लकमा बिभाजित गण्डक नहरको लम्बाई नेपालतर्फ ८१ किमी रहेको छ ।
गण्डक व्यारेजको निर्माण भारतले आफैं गरेको र सन्चालन पनि भारतीय पक्ष आफैले गर्छ । सन् १९७५ र ७६ मा दुई चरणमा भारत सरकारले नेपाल सरकारलाई गण्डक नहर हस्तान्तरण गरेको हो । गण्डक नहरबाट पर्सा, बारा र रौतहट गरी तीन वटा जिल्लामा गरी ३७ हजार ४ सय हेक्टर जग्गा सिंचित गर्ने लक्ष्य रहे पनि रौतहट तर्फ पानी नै नपुग्ने भएकाले लक्षित सिँचाइ भने हुन सकेकाे छैन ।
