बारा — बारा जिल्लास्थित महागढीमाई नगरपालिकाको बरियारपुर गाउँमा हरेक पाँच वर्षको अन्तरमा मंसिरमा लाग्ने पशुपंक्षी बलिका लागि प्रसिद्ध गढीमाई मेलाको चहलपहल बढेको छ ।

आइतबारदेखि मेलामा दिइने बलि र गढीमाई दर्शनका लागि दर्शनार्थीको ओइरो, रंगीचंगी सजावट, विभिन्न प्रदर्शनी, खेल तमासाका मनोरञ्जनात्मक दृश्य र व्यापारले मेलाको रौनक बढाएका छन् । यस क्षेत्रका सर्वसाधारणले यो मेलालाई उत्सवका रूपमा मनाउने गरेका छन् । मन्दिर भरिभराउ हुन थालेका छन् । सडक र मेलामा भीड बढेको छ ।

शक्तिपीठ गढीमाईप्रति आस्था राख्ने देश विदेशका दर्शनार्थी मेला भर्न आउने गरेकाले गढीमाईको ख्याति फराकिलो बन्दै गएको क्रमसँगै मेला मूल व्यवस्थापन समितिको आग्रहमा जिल्लाका अधिकांश विद्यालयको पठनपाठन शुक्रबारदेखि पाँच दिनका लागि बन्द गरिएको छ । यसैगरी मधेस प्रदेश सरकारले बलिका दिन प्रदेशभरि बिदा दिएको छ । आसपासका विद्यालयमा दर्शनार्थीहरूको बासका लागि सहज होस् भनेर विद्यालयको पठनपाठन बन्द गरिएको शिक्षक संघका अध्यक्ष राजकिशोर सहनीले बताए । 

मेला लाग्ने आसपासका गाउँ र सहरका घरघरमा पाहुना भरिभराउ देखिएका छन् । सार्वजनिक स्थलहरूमा मेला भर्न आउनेहरूले बासको व्यवस्था गर्न थालेका छन् । मेलाको मुख्य आकर्षण पशुपंक्षीको बलि हो । तर कतिपयले मन्दिरमा अबिर, फूलमाला, मिठाइ, नरिवल पनि चढाउने गरेका छन् । 

मेलामा दर्शनार्थीको सहजताका लागि बिजुलीबत्ती, सयौं सीसी क्यामरा, शौचालय, पार्किङ, खानेपानी, घुम्ती एटिएम, मन्दिर वरिपरि वाईफाई, मेलास्थलको सबै नाकातिर पार्किङ, ट्राफिक व्यवस्थापन, निःशुल्क स्वास्थ्य जाँच शिविर, एम्बुलेन्स, बारुण यन्त्र तथा भोजनलगायतको तयारी व्यवस्थित रूपमा गरिएको मेला मूल समितिका प्रवक्ता विजय स्वर्णकारले बताए । 

यसैगरी राँगाको बलिका लागि बधशाला व्यवस्थापन, हेलिप्याड र सुरक्षाको बन्दोवस्त गरिएको छ । ‘मेला भव्य र सभ्य बनाउन आवश्यक सबै तयारी पूरा गरिएको छ,’ प्रवक्ता स्वर्णकारले भने, ‘चिताएको कुरा पुरा हुने भक्तजनले स्वस्फुर्त रूपमा भाकलका लागि कोही पशुपंक्षी बलि र फूलप्रसाद चढाउने गरेका छन् ।’ आइतबार राँगा र सोमबार अन्य पशुपंक्षीको बलि दिइने साइत परेको मन्दिरका मूल पुजारी मंगल चौधरीले बताए । 

‘१० औं पुस्तादेखि मेला लाग्ने र भाकलको बलि दिइने परम्परा छ,’ उनले भने, ‘हाम्रा पुर्खा हत्या आरोपमा जेलमा हुँदा गढीमाई सपनामा देखिनु र सपनामा आफ्नो पूजा र बलि दिएपछि जेलमुक्त हुने गढीमाईले भनेअनुसार गरेपछि जेलमुक्त भएको किंवदन्ती छ ।’ 

गढीमाई स्थलमा त्रिशूल गाडेपछि त्यहीबेलादेखि मेलाको सुरुवातसँगै पूजा र बलि दिइने चलन सुरु भएको उनले बताए । ‘बलिको तिथिको अघिल्लो रात अर्थात् शनिबार राति तान्त्रिक विधिबाट पूजा गरेर मानव रगत र पाँचवटा पशुपंक्षीको पञ्चबलि दिन्छौं,’ उनले भने, ‘त्यसपछि बलि सुरु हुन्छ ।’ पञ्च बलिमा जंगली मुसा, हाँस, परेवा, सुँगुर र कुखुराको बलि दिइन्छ । गढीमाई मेलामा देशैभरि र भारतको पञ्जाब, हरियाणा, विहार, झारखण्ड, उत्तराखण्ड, उत्तरप्रदेश, मुम्बई, दिल्ली, पश्चिम बंगालबाट लाखौं दर्शनार्थी आउने गरेका छन् । 

 राँगा बलिका लागि २ बिघा क्षेत्रफलमा फैलिएको बधशालाभित्र साढे २ सय मार हान्नेलाई समितिबाट लाइसेन्स दिइएको उनले बताए । बधशालाको तस्बिर पत्रकार वा अन्य कसैलाई खिच्न दिइने उनले बताए । बधशालाको पर्खाल १२ फिट उचाइमा बनाइएको छ । गत वर्ष १० हजारको हाराहारीमा राँगाको बलि दिइएको थियो भने अनगिन्ती बोका, हाँस, परेवाको बलि दिइएको थियो । 

सीमामा भाकलका राँगाहरू ल्याउन भारतीय सीमा सुरक्षा बलले अवरोध गरिरहेको भारत विहार बैरगनियाका उमेश पासवानले बताए । उनले एक साताअघि नै जसोतसो राँगा ल्याएर मेलामा बास बसेका छन् । छोराको भाकलमा उनले राँगा र बोकासमेत ल्याएका छन् । उनी जस्तै थुप्रैले राँगा ल्याइसकेका छन् । 

कडा सुरक्षा व्यवस्था 

पशुपंक्षी बलिका लागि प्रसिद्ध मेलामा मानवरहित ड्रोन क्यामरा उडान गर्न, बधशालाको तस्बिर खिच्न, मार हान्ने मारकहरूलाई सामूहिक रूपमा धारिलो हतियार प्रदर्शन गर्नमा स्थानीय प्रशासन र मेला समितिले रोक लगाएको छ । ‘मेलाको ओजमा कुनै प्रकारको असर नपर्ने गरी सुरक्षाको दृष्टिकोणले रोक लगाइएको छ,’ जिल्ला सुरक्षा समितिका संयोजकसमेत रहेका प्रमुख जिल्ला अधिकारीले वसन्त अधिकारीले भने, ‘मेलाको सुरक्षाका लागि २ हजार नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी परिचालन गरिएको छ ।’ दर्शनार्थीको आउजाउ सहज पार्न ६ सयको हाराहारीमा ट्राफिक प्रहरी पनि परिचालन गरिएको छ ।