बुटवल — लुम्बिनी प्रदेश सरकारले थारू समुदायको आदिमकालीन प्रथा, परम्परा र संस्कृतिको संरक्षण तथा प्रवर्द्धनका लागि विधेयक तयार गरेको छ । सामाजिक विकास मन्त्रालयले मन्त्रिपरिषद्‍मा पेस गरेको ‘थारू समुदायका प्रथाजनित परम्पराको संरक्षण तथा प्रवर्द्धन गर्ने सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको विधेयक, २०८३’ लाई प्रदेश सभामा पेस गर्न सरकारले स्वीकृति दिएको हो । 

मन्त्रिपरिषद्को निर्णयपछि विधेयक प्रदेशसभा सचिवालयमा दर्ता भएको छ । विधेयक प्रदेशसभामा पेस गर्ने तयारी छ । लुम्बिनी प्रदेशमा थारू समुदायको बाहुल्यता रहेको र यस समुदायमा आदिमकालदेखि प्रचलनमा रहेका सामूहिक प्रथाजनित संरचना, संगठन र सांस्कृतिक असल अभ्यासहरूलाई कानुनी रूपमा व्यवस्थित गर्ने उद्देश्यले यो विधेयक तयार पारिएको लुम्बिनी प्रदेशका पूर्वमुख्यमन्त्री डिल्लीबहादुर चौधरीले बताए ।

‘प्रस्तावित विधेयकले थारू समुदायको सबैभन्दा तल्लो तहको संरचनाका रूपमा ‘गाउँ मौजा’ र दुई वा सोभन्दा बढी गाउँहरू मिलेर सिँचाइ तथा सामूहिक कामका लागि बन्ने ‘प्रगन्ना वा टप्पुजस्ता संरचनालाई कानुनी रूपमा पहिचान गर्ने व्यवस्था गर्ने छ,’ उनले भने, ‘यसका साथै, समुदायको नेतृत्व गर्ने महतवा, बरघर र भल्मन्साजस्ता पदहरूलाई कानुनी रूपमा परिभाषित गर्दै उनीहरूको काम, कर्तव्य र जिम्मेवारीलाई स्पष्ट पार्नेछ ।’ 

चौधरी लुम्बिनी प्रदेशका थारु समुदायका अगुवा नेता पनि हुन् । विधेयकले थारू समुदायका परम्परागत चाडपर्व, खानपान, वेशभूषा, भाषा, र कृषि तथा सिँचाइ सीपसँग सम्बन्धित बौद्धिक र सांस्कृतिक सम्पदाको अभिलेखीकरण, संरक्षण र पुस्तान्तरणमासमेत विशेष सहयोग पुर्‍याउने लक्ष्य राखेको उनले बताए ।

विधेयकमा प्रत्येक गाउँ मौजा र प्रगन्नाहरूमा छुट्टै कोष स्थापना गर्न सकिने र समुदायभित्रका सामान्य विवादहरूलाई मेलमिलापका माध्यमबाट समाधान गर्ने प्रणालीलाई प्रोत्साहन गर्ने जस्ता महत्त्वपूर्ण विषय पनि उल्लेख छन् । प्रदेश सरकारका सामाजिक विकासमन्त्री जन्मजय तिमिल्सिनाले विधेयक ऐनका रूपमा कार्यान्वयन भएपछि थारू समुदायका असल अभ्यासहरूले कानुनी संरक्षण पाउने र समुदायको राज्यप्रतिको अपनत्वमा वृद्धि हुने बताए ।

‘प्रस्तुत विधेयक ऐनको रुपमा कार्यान्वयन हुँदा थारू समुदायका असल प्रथाजनित प्रणालीले मान्यता प्राप्त गर्ने, त्यस्ता प्रणालीको संरक्षण भई समुदायको राज्यप्रतिको अपनत्व, भावनाको विकास हुने र व्यवहारिक रूपमा कार्यान्वयनमा सहयोग पुग्ने छ,’ उनले भने, ‘त्यसले थारू समुदायको संस्कृति र परम्परालाई अभिलेखिकरण, संरक्षण तथा पुस्तान्तरणका लागि पनि सहयोग हुनेछ ।’