काठमाडौँ — भनिन्छ आमा–बुबाको संस्कार नै छोराछोरीका लागि आचरण बन्छन् । परिवारिक वातावरणले नै बालबालिका ठूलो भएर कस्तो बन्छन् भन्ने निर्धारण हुन्छ । त्यसैले हाम्रा बालबालिकाको आचरण कस्तो बनाउने भन्ने मुख्य कुरा अभिभावकको बानी व्यवहारमा भर पर्छ ।
अभिभावकका यस्ता केही बानी छन् जसले बच्चाको मानसपटलमा नराम्रो प्रभाव पार्छ र जीवनको हरेक पाइलामा हारको सामना गर्नुपर्ने अवस्थासमेत आउँछ ।
अभिभावकीय गल्तीहरू:
बच्चा हुर्काउनु केटाकेटीहरूको खेल होइन । हरेक आमाबाबुले आफ्नो बच्चालाई राम्रो पालनपोषण दिन चाहन्छन् । तर पनि, जानेर वा अनजानमा, तिनीहरूले धेरै यस्ता गल्तीहरू पनि गर्छन्, जसले बच्चाको व्यक्तित्वमा नराम्रो प्रभाव पार्छ ।
अभिभावकत्वका सुझावहरू:
बच्चा कस्तो प्रकारको व्यक्ति बन्छ भन्ने कुरा उसका आमाबाबुको व्यवहारमा निर्भर हुन्छ । व्यक्तिको व्यक्तित्व बाल्यकालमा घरको वातावरण र आमाबाबुमा धेरै निर्भर हुन्छ । यद्यपि आमाबाबुले आफ्नो बच्चालाई हुर्काउन सक्दो प्रयास गर्छन् । तर जानेर वा अनजानमा, धेरै पटक आमाबाबुले पालनपोषणमा केही यस्ता बानीहरू अपनाउँछन्, जसले बच्चाहरूको मानसिकता, आत्मविश्वास र वृद्धिमा नकारात्मक प्रभाव पार्छ ।
यस्ता छन् केही नराम्रा बानीहरु
तुलना
‘फलानाको छोराले यो गर्यो, त्यो गर्यो’, जस्ता कुराहरु हाम्रो समाजमा अभिभावकले आफ्ना बालबालिकालाई सुनाउने सामान्य नै हो । तपाईंले आफ्ना आमाबाबुबाट यस्ता कुराहरू प्रायः सुन्नुभएको होला । हाम्रा आमाबाबुलाई प्रायः हामीलाई अरू बच्चाहरूसँग तुलना गर्ने बानी हुन्छ । उनीहरू यसलाई राम्रो ठान्छन् र हामीलाई अरू बच्चाहरूलाई देखाउँछन् ताकि हामी उनीहरूबाट सिक्न सकौं र हाम्रो जीवनमा केही राम्रो गर्न सकौं । तर आमाबाबुले यसो गर्दा बच्चाको लागि राम्रो हुँदैन । यसले बच्चाको आत्म-छविलाई कमजोर बनाउँछ । यसले बिस्तारै बच्चाको आत्मविश्वासलाई कमजोर बनाउँछ र ऊ कुनै पनि काम राम्रोसँग गर्न असमर्थ हुन्छ ।
बालबालिकाको काम आफैं गर्ने
धेरै पटक आमाबाबुले प्रेमले गर्दा आफ्ना बालबालिकालाई सबै ठाउँमा मद्दत गर्न थाल्छन्, सबै काम आफैं गर्न थाल्छन् । उनीहरूलाई लाग्छ कि यसो गरेर उनीहरूले आफ्नो बच्चालाई मद्दत गरिरहेका छन् । तर यसमा तपाईंले आफ्नो बच्चालाई मद्दत गरिरहनुभएको छैन । उनीहरूले उसलाई हरेक कामको लागि आश्रित व्यक्ति बनाइरहेका छन्, जो आफैंले केही गर्न असमर्थ छ । यस्तो अवस्थामा, उसले पछि जीवनका चुनौतीहरूमा धेरै कठिनाइहरूको सामना गर्नुपर्ने हुन सक्छ ।
बच्चालाई नियन्त्रण गर्ने
हरेक कुरामा बच्चालाई नियन्त्रण गर्नु ठीक होइन । धेरै पटक, आमाबाबुले आफ्नो बच्चाको चिन्ताको कारणले आवश्यकता भन्दा बढी नियन्त्रण गर्न थाल्छन् । बच्चा के गर्दैछ? ऊ कहाँ जाँदैछ? ऊ कसलाई भेट्दैछ? र ऊ के कुरा गर्दैछ? यो पनि उनीहरू आफैंले निर्णय गर्छन् । यसो गर्नाले बच्चाको व्यक्तित्व पूर्ण रूपमा नष्ट हुन सक्छ । यसले बच्चालाई एक्लै धेरै कुराहरू प्रयास गर्न डराउनेछ । यो उसको भविष्यको लागि बिल्कुलै राम्रो होइन ।
