ताप्लेजुङ — मेरिङदेन र आठराइत्रिबेणी गाउँपालिकाको सिमाना भएर बग्ने मेवाखोलाले दोभान बजारनजिक हरेक वर्ष धार परिवर्तन गर्छ । कहिले मेरिङदेनतर्फको भाग कटान गर्छ भने कहिले आठराई तर्फको ।

बर्खा सकिएपछि खोलामा पानी घट्दा कुनै न कुनै भाग खाली बन्छ । त्यहीँ खाली बनेकाे बगरमा पुसे मेला आयाेजना हुने गरेकाे छ । मेलाकै अवसर पारेर पछिल्ला वर्ष भलिबल प्रतियागिता पनि आयाेजना हुँदै आएकाे छ । मंसिर सुरु भएपछि दोभान बजारका युवा खोलाले फराकिलो पारेर छोडेको बगरलाई डोजरले सम्याएर प्रतियोगिता गराउँछन् । त्यो भलिबल हेर्न गाउँगाउँबाट मानिसहरु ओइरिन्छन् ।

मिक्वाखोला गाउँपालिका–५ पापुङका डोल्मा शेर्पा पुस ५ गते ६ सय रुपैयाँ भाडा तिरेर १२ साथीसँगै दोभान बजार पुगिन् । बिहानै घरबाट खाना खाएर बजार निस्किएको उनको समूहले दिउँसो भोजपुर र सङ्खुवासभा जिल्ला बीच भएको भलिबल प्रतियोगिताको फाइनल हेरे । बेलुका समिक्षा अधिकारी, प्रकाश सपुत समेतको उपस्थितिमा भएको कन्सर्ट हेरेर उनीहरु भोलिपल्ट घर फर्किए ।

भलिबल र कन्सर्टमा सहभागी हुँदा उनीहरुले एक जनाको कम्तीमा दुई हजार रुपैयाँ खर्च गरे । भलिबलका लागि १ सय र कन्सर्टका लागि २ सय गरी ३ सय रुपैयाँ आयोजकलाई टिकट वापत बुझाए । आफ्नो पालिकासँग सिमाना जोडिएको जिल्ला भएकाले सङ्खुवासभालाई जिताउन बाहिरबाट हौसला पनि दिए । 

फुङलिङ नगरपालिका–८ दोखु बेजम्वूका बाबुराम पालुङवा लिम्बू र राजेन्द्र नेपालले पुस २ देखि ५ गतेसम्म प्रतियोगिता अवलोकनका लागि दैनिक ४२ किलोमिटर कच्ची सडकमा मोटरसाइकलबाट यात्रा गर्दा कम्तीमा १२ लिटर पेट्रोल खर्च भयो । टिकट, खाजा समेत गर्दा १० हजार भन्दा बढी खर्च गरे । उनीहरुको रुचि भने भलिबल मात्रैमा थियो । 

मेरिङदेन–२ खाम्लुङ दोभान बजारका बासिन्दाले हरेक वर्ष पुसको सुरुआतमा पुसे मेलाको आयोजना गर्छन् । मेरिङदेन र आठराईत्रिबेणी गाउँपालिकाको सिमाना भएर बग्ने मेवाखोलामा हरेक वर्षायाममा अनिबार्य बाढी आउँछ । बाढीले दोभान बजारका बासिन्दालाई पनि त्राहीमाम पार्छ । मंसिरमा खोला सानो भएउपछि स्थानीयले सम्याएर बनाएको बगरमा हुने मेला र भलिबल प्रतियोगिता छिमेकी जिल्लाबाट समेत दर्शकको आइरो लाग्ने गरेको हो ।

कोशी प्रदेशका उद्योग कृषि तथा सहकारी मन्त्री भइसकेका मेरिङदेन–४ लिङतेपका प्रताप प्रकाश हाङगामका अनुसार यो मेला ५२ वर्षदेखि लाग्दै आएको छ । धुले ओडारमा सुरु भएको मेलाको एक जना साक्षी उनी पनि हुन् । त्यसबेला भलिबल, फुटबल जस्ता खेलकुदका लागि नभएर गाउँघरका मानिस भेला हुने, डोका, डाला, नाम्ला, थुन्से बिक्री गर्ने साथीभाई भेट गर्ने स्थलको रुपमा थियो । हरेक वर्ष पुस १ देखि ३ गते मेला लगाउने र यसको नाम पुसे मेला राख्ने सहमति अनुसार मेला सुरु भएको उनले सुनाए । तीन दिनका लागि आयोजना हुन थालेको यो मेला सात दिनसम्म पनि लाग्यो ।

लिम्बू समुदायको बाहुल्यता रहेको यहाँ मेलाले धान नाच्ने, मन मिलाएर बिबाह गर्ने स्थलको रुपमा विकास भयो । ‘पुसे मेला जानका लागि मान्छेहरु बेलैदेखि खर्चको जोहो गर्थे । पुस १ गते पुगेपछि गोजीमा पैसा र मेलामा सामान सकिएपछि मात्रै घर फर्कन्थे,’ हाङ्गामले स्मरण गरे, ‘धान नाच्ने केटाले केटी फकाउने धेरै हुन्थ्यो । अहिलेजस्तो खेलकुद थिएन । गाउँमा उत्पादित सुन्तला, बदाम धेरै बिक्री हुन्थे ।’

हाङगामका अनुसार मान्छे नहिँडेपछि तीन दिनको मेला पाँच दिन र कुनै वर्ष त सात दिनसम्म पनि चल्यो । बिक्री गर्ने वस्तु सकिएर व्यापारी उठेपछि मात्रै मानिसहरु हिँड्न थाल्थे । राजनीति गर्नेका लागि कार्यकर्ता, साथीभाई भेट्ने प्रमुख थलो पनि मेला बनेको हाङगाम बताउँछन् । ‘सञ्चारको विकास भएपछि मानिसको यहाँ आउनेक्रम घट्यो । कुनै वर्ष त नाम मात्रैको पनि भयो । पछिल्ला वर्ष भलिबल प्रतियोगिता गराउन थालेपछि यसको क्रेजले पहाडका दुर्गम गाउँका मानिसलाई समेत तानेको छ,’ उनले भने । दर्शकको उपस्थिति र उत्साह देखेपछि आयोजकले तीन वर्षयता शूल्क लिएर प्रवेश गराउन थालेका छन् ।