रुकुम पश्चिम — यतिबेला सबैतिर दसैंलगायतका विभिन्न चाडपर्वको माहोल छाइरहेका बेला उपल्लो डोल्पाको शे–फोक्सुण्डो गाउँपालिकाका विभिन्न स्थानमा भने उवा भित्र्याउने चटारो छ। गत वैशाखमा लगाएको उवा छ महिनापछि भित्र्याउन किसानलाई भ्याइनभ्याइ छ।

उच्च हिमाली क्षेत्र भएकाले वर्षमा एक बाली मात्रै हुने यस क्षेत्रमा उवा यहाँको मुख्य बाली हो।

स्थानीय कोन्जोक ल्याक्याप गुरुङका अनुसार उवाबाट खासगरी सातु, छ्याङ र पशुवस्तुलाई खानाको रूपमा प्रयोग गरिन्छ । उनले भने, 'असोजदेखि चैतसम्म चिसो हुने र वैशाखदेखि केही न्यानो हुने भएकाले पछिल्ला छ महिना उवा खेती हुन्छ । हिउँदमा हिउँ पर्ने र चिसो हुने भएकाले यहाँ मुख्यतः एक बाली मात्रै हुन्छ ।'

अधिकांशले बौद्ध धर्म मान्ने भएकाले यहाँ दसैं–तिहारलगायतका चाडबाडको खासै रौनक नहुने बताउँदै ल्याक्याप गुरुङले यतिबेला उवा भित्र्याउने काम नै आफूहरूको मुख्य काम भएको बताए।

शे–फोक्सुण्डो गाउँपालिका उपाध्यक्ष पेम्मा वाङछेन गुरुङका अनुसार गाउँपालिकाका विभिन्न वडामा रहेका किसानमध्ये प्रायः सबैले उवा खेती गर्ने जानकारी दिए । उवाबाहेक यस भेगमा आलु, फापर र तोरी पनि केही मात्रामा उत्पादन हुने उनको भनाइ छ ।