कालिकोट — तिलागुफाका स्थानीयले हाब्रे (रेड पान्डा)को चोरी सिकारी नियन्त्रण तथा संरक्षणमा चासो राख्दै अभियान चलाउने प्रतिबद्धता गरेका छन् । साइटिस महासन्धिले संरक्षित वन्यजन्तुको सूचीमा राखेको लोपोन्मुख रेडपाण्डाको संरक्षणका लागि नगरपालिकाले प्रतिबद्धता जनाएको हो ।

रेडपाण्डाको प्रमुख बासस्थान रहेको तिलागुफा नगरपालिकाको रुरु, रताडा, पुग क्षेत्रमा चोरी निकासी नियन्त्रण गर्दै संरक्षणको विशेष योजना बनाउने नगर प्रमुख शंकरप्रसाद उपाध्यायले बताए । 'लोपोन्मुख रेडपान्डा संरक्षणमा नगर सरकारसहित सबै समुदाय सक्रिय हुनुपर्छ,' उनले शुक्रबार पालिका केन्द्र गाल्जेमा आयोजित कार्यक्रममा भने, 'नगरपालिकाले आगामी बजेटमा रेड पान्डा संरक्षणका लागि नीति तथा कार्यक्रमसहित खोज र अनुसन्धान गर्न बजेट विनियोजन गर्ने छौँ । तिलागुफा, खाँडाचक्र, महाबै र शुभकालिका क्षेत्रमा रेड पान्डा संरक्षित क्षेत्र घोषणा गरेर पर्या–पर्यटन प्रवर्द्धन गर्नुपर्छ ।' उनले नगरको क्षेत्रमा भेटिएका महत्त्वपूर्ण वनस्पति तथा वन्यजन्तुको सूचना पालिकालाई जानकारी दिनुपर्ने सुझाव दिए ।

तिलागुफाको रुरू बन्चु र रताडाको महादेव, भात्तडीको कैलाश सामुदायिक वन क्षेत्रमा ३० देखि ४० वटासम्म रेड पान्डा रहेको आकलन छ । त्यसैगरी महाबै र शुभकालिकाको जंगलमा १५ देखि २० वटा हाब्रे हुन सक्ने अनुमान गरिएको रेडपान्डा संरक्षणमा सक्रिय मानव अधिकार तथा वातावरण विकास केन्द्र हुरेन्डेक नेपालका व्यवस्थापक दिलीपकुमार शाहीले बताए । उनका अनुसार कालिकोटमा सन् २०१८ देखि हुरेण्डेक र हिमालयन सामुदायिक स्रोत विकास वन क्षेत्रमा रेड पान्डा संरक्षणको लागि समूह गठन, तालिम, वनगस्ती लगायतका काम गर्दै आएको छ । यहाँका रताडा, रुरु क्षेत्रका भेडापालक कृषक सामुदायिक वन उपभोक्ताहरू रेड पान्डा संरक्षणमा जुटेको रेड पान्डा संरक्षणमा सक्रिय तिलागुफा–९ का जगदीश कोइरालाले जानकारी दिए ।

रेड पान्डाको अध्ययन गर्न विदेशी तथा स्वदेशीले सोधीखोजी गर्न थालेपछि रेड पान्डाको बासस्थान बचाउन स्थानीय जुटेको तिलागुफा–१० का वडाध्यक्ष मुनबहादुर थापा मुनालले बताए । संरक्षित क्षेत्रमा डढेलो लाग्न नदिने, नियमित वृक्षारोपण गर्ने, वनफँडानी रोक्ने र रेडपाण्डाको बासस्थान जोगाउने काम स्थानीयले गरेको उनले सुनाए ।

रेड पान्डाको बासस्थानका लागि निगालो, धुपी, घोडापाङ्गर, चुक, काठेओखर, खस्रु, सल्लो, झुलो, भोजपत्र र ठिङ्गोका बिरुवा रोपिएको छ । जंगलभित्र पोखरी निर्माण गरिएको छ । नगर उपप्रमुख महेन्द्रबहादुर शाहीले भने, 'दुर्लभ रेड पान्डाको बासस्थान बस्ती नजिकै भेटिँदा उत्साहित भएका छौँ । यसको संरक्षण जरुरी छ । के गर्दा रेड पान्डाको बासस्थान जोगाउन सकिन्छ भन्ने विषयमा खोजी गर्न थालेका छौँ ।'