'कलाकारलाई १०/ २० लाख, हामीलाई हजार !' [भिडियो]- फिचर - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement
पर्दा पछाडि

'कलाकारलाई १०/ २० लाख, हामीलाई हजार !' [भिडियो]

जसले राजेश हमालदेखि अनमोल केसीलाई समेत चिया खुवाएका छन्
रीना मोक्तान

काठमाडौँ — उनी मिठो चिया बनाएर खुवाउँछन् । चिया मात्रै होइन, कलाकारलाई खाना/नास्ता खुवाउने अनि छाता ओढाउने जिम्मा उनकै हुन्छ । छायांकन स्थललाई चिटिक्क पार्न होस् या प्राविधिक सामग्री बोक्न, उनकै खाँचो पर्छ । हरबखत कलाकार, निर्देशकको अगाडि तम्तयार भएर खडा हुनुपर्छ ।

बिहानदेखि रातिसम्म सेटमा सहयोगीका रुपमा खट्ने पुराना 'स्पटब्वाई' हुन्, राजु फुयाँल । राजुले ३० वर्ष फिल्म क्षेत्रमा बिताइसके । उनी सँगैका केही समकालीन स्पटब्वाई हुँदै निर्देशक, छायांकार बने । तर, निर्देशक बन्ने उनको सपना पढाइकै कारण पूरा हुन सकेन । निर्देशक बन्ने सपना कसैले कोट्याइदिए उनीसँग एउटै जवाफ हुन्छ, 'डाइरेक्टर बन्ने मन त थियो । तर, आमाबुबाले पढाइदिएनन् । गरिब परिवार भएर सपना पूरा गर्न सकिएन।'

राजु सानैमा आमासँग काठमाडौं आए । अर्काको घरमा खाना पकाउने, भाँडा माझ्ने काम गर्न थाले । त्यो कामले उनलाई गुजारा चलाउन नै ठिक्क थियो । राजुले पढ्न पाएनन् । काम नजान्दा उल्टै कुटाइ खाएको सम्झन्छन् राजु । त्यसै क्रममा 'रोमा दिदी'सँग उनको भेट भयो । रोमाले नै निर्देशक शम्भु प्रधानको घरमा काम गर्न सल्लाह दिइन् । निर्देशकको घरमा काम गरेपछि फिल्ममा देखिन पाइन्छ भन्ने आसा थियो । तर शम्भुको घरमा काम गरेको एक वर्षमै उनी बने -'स्पटब्वाई' ।

'काठमाडौं आउनुअघि म गाउँमा घाँस, दाउरा गर्थें । सानैदेखि दु: ख पाएँ । तर, काठमाडौंको डिल्लीबजारमा एक दिन रोमा दिदीलाई भेटें । दिदीले शम्भु प्रधानकहाँ भाँडा माझ्न जाने हो ? कलाकार बन्न पाइन्छ भन्नुभयो । निर्माताको घरमा बसेपछि फिल्म लाइनमा जान पाइन्छ भन्ने लाग्थ्यो । रोमा दिदीले गर्दा नै म यो फिल्म क्षेत्रमा आएँ,'राजु पुराना दिन सम्झन्छन् ।

हुन त शम्भुको घरमा काम गर्न बस्दा राजु धेरै कलाकारलाई चिन्थेनन् । तर, राजेश हमाल कस्तो होला ? भन्ने जिज्ञासा मनमा उब्जन्थ्यो । उनले शम्भुको घरमा दुई वर्ष काम गरे । तर, एक वर्ष नहुँदै फिल्ममा 'स्पटब्वाई' बन्न पाए । 'सम्पत्ति'को छायांकन स्थल नै 'स्पटब्वाई' करिअरको पहिलो खुड्किलो बन्यो । फिल्मका निर्देशक थिए उनै शम्भु । शम्भु कलाकारलाई कुर्सी लगिदिन भन्थे, राजु त्यसै गर्थे । सेटमा गाली पनि खान्थे । तर, पहिलो पटक अर्जुन श्रेष्ठ, मौसमी मल्ललाई आफ्नै हातले पकाएको चिया खुवाउँदाको आनन्द अझै उनको अनुहारमा झल्किन्छ । 'पहिलो पटक चिया बनाएको त्यतिबेलै हो । उहाँहरू दुवैले चिया मिठो छ भन्नुभएको थियो,' त्यसबेलाको क्षण सम्झँदै उनले भने ,'कलाकार कस्तो होलान् भन्ने लाग्थ्यो । अहिले खासै केही लाग्दैन ।'

पहिलो पटक सेटमा छिर्दा चिया पकाउन पनि जान्दैनथे, राजु । आनन्दबहादुर गुर्माछाने 'नन्दु'ले उनलाई चिया पकाउन सिकाए । राजु नन्दुले 'गाउँले' फिल्मको छायांकनमा आफूलाई चिया पकाउन सिकाएको सुनाउँछन् । पहिलो फिल्मपछि राजुले ‍अरुका घरमा काम गर्नु परेन । 'स्पटब्वाई'को रुपमा उनको डिमान्ड बढ्न थाल्यो । झन्डै २ सयभन्दा बढी फिल्ममा 'स्पटब्वाई' बनिसकेका राजु आफूले गरेका फिल्महरूको मनपर्ने सूचीमा 'सम्पत्ति', 'सुख–दु:ख', 'हामी तीन भाइ' र 'सक्कली–नक्कली'को नाम लिन छुटाउँदैनन् । पछिल्लो समय 'छक्का–पञ्जा', 'नाइँ नभन्नु ल–५', 'ए मेरो हजुर–४' र 'लाखे'मा काम गरेका राजु कलाकारले आफ्नो चियाको खुबै तारिफ गर्ने बताउँछन् । 'राजेश दाइले राजुको हातको चिया खाइदिउँ न त भन्नुहुन्थ्यो । राजु पनि पुरानो म पनि पुरानो भन्नुहुन्थ्यो,' उनले मुसुक्क हाँस्दै सुनाए । राजेश हमालदेखि अनमोल केसीसम्मलाई चिया खुवाएका राजु आफूले अधिकांश कलाकारसँग काम गरिसकेको दाबी गर्छन् । 'सबै कलाकारसँग काम गरेको छु । मलाई सबैले माया गर्नुहुन्छ । सबले राजु यता आऊ, यो गर्देऊ भनेर मलाई नै सम्झनुहुन्छ । राजुले कति काम गर्छ भन्नुहुन्छ । राजु फुयाँलले बनाएको चिया कसैले नमिठो भन्दैन,'उनले भने,'खासमा मलाई चिया बनाउँदा सफा सुग्घर चाहिन्छ । चियाको भाँडा पनि सफा नै चाहिन्छ ।'

कलाकारको बीचमा रमाइलो-नरमाइलो :

पर्दामा देखिने कलाकारको बीचमा काम गर्दा बाल्यकालमा आफूले भोगेको दु:ख बिर्सन्छन्, राजु । सेटमा जति दु:ख गर्नुपर्दा पनि उनी हाँसेर गरिदिन्छन् । त्यसैले अभिनेत्री झरना थापाले दिने एउटा प्रतिक्रिया उनी कहिल्यै भुल्दैनन् । 'झरना दिदीले यो राजु त रिसाउँदा पनि रिसाउँदैन, हाँसेको हास्यै देख्छु भन्नुहुन्छ । दीपाश्री निरौला दिदीले पनि त्यस्तै भन्नुहुन्छ । म पनि कलाकारको बीचमा काम गर्दा सानो बेलाको दु:ख बिर्सन्छु । त्यो बिर्सँदा अनुहारमा हाँसो छाउँछ । राजु फुयाँलले बनाएको चिया खाउँखाउँ लाग्छ भन्छन् कलाकारहरू पनि,'कलाकारका प्रतिक्रिया सम्झँदै हाँस्न थाले उनी ।

दर्शकले नजिकबाट देख्न नपाएका कलाकारका माझ काम गर्ने 'स्पटब्वाई'का दु:ख कम्तीको हुँदैन । कतै डाँडामा फिल्मको छायांकन गर्नुपर्‍यो भने त्यहाँसम्म क्यामेरादेखि छायांकनका सामग्री 'स्पटब्वोइ'ले नै बोक्नुपर्छ । पानी नपाउने ठाउँमा पानी खुवाउने जिम्मा उनीहरूकै हुन्छ । 'कलाकारलाई छाता ओढाउने, सेटमा कुचो लगाउने । कलाकारले खाए/खाएनन् हेर्ने । तीन पटक चिया बनाएर खुवाउने । कुनै घरमा सुटिङ भइरहेको छ भने टेबल पुछ्नुपर्छ । अलिअलि गल्ती भयो भने लास्टै गाली गर्छन् डाइरेक्टरले,' उनले हाँस्दै आफ्ना जिम्मेवारी सुनाए,'कलाकारहरू भोकै भए भने पनि स्पटब्वाईले नै गाली खान्छ । कलाकारले पानी पिउन पाएनन् भने पनि हामीलाई नै गाली गर्छन् । गाली हाम्रै थाप्लोमा हुन्छ ।' 'काली'को सेटमा कुर्सी समयमा नपुर्‍याउँदा रेखा थापाको गाली खानुपरेको उनलाई हिजोजस्तै लाग्छ । जल शाहको पहिरन नमिलेको निहुँमा दयाराम दाहालले चिया हुर्‍याइदिएको उनले बिर्सेका छैनन् ।

सेटमा हरबखत अस्तव्यस्त हुने भएर होला राजुलाई काम गर्दाका खासै रमाइलो क्षण याद रहेनछ । तर, 'मारुनी', 'नाइ नभन्नु ल–५', 'छक्का पञ्जा'मा खुसी हुँदै काम गरेको रमाइलो अनुभव उनीसँग छ । 'एउटै परिवार भएर काम गर्दा रमाइलो भइहाल्छ नि । घरको परिवारले त हेप्दैनन् नि । पहिला त कति दु:ख गरियो । हामी त सानो तहको काम गर्छौं, त्यसैले कतिले हेप्थे । नहेप्नेहरू पनि हुन्थे,' अनुहार मलिनो बनाउँदै उनले सुनाए । कामकै आधारमा हेला गर्न खोज्नेहरूलाई अहिले राजुको प्रश्न छ, 'स्पटब्वाईलाई हेपे, चिया पकाएर कसले खुवाउँछ । सफा गरभन्दा स्पटब्वाईले सफा गर्दिएनन् भने ?'

उनीसँगैका 'स्पटब्वाई' दयाराम दाहाल निर्देशक हुँदै चलचित्र विकास बोर्डको अध्यक्ष बने । 'पाहुना' फिल्ममा उनले नै काम सिकाउन ल्याएका हरि हुमागाईं छायांकार बनेको देख्दा राजु आफू निर्देशक हुन नपाएकोमा थकथकी मान्छन् । पर्दामा देखिने कलाकारहरू त कार चढ्छन् । उनीहरूकै चर्चा चुलिन्छ । तर, पर्दा पछाडि काम गर्ने उनीजस्ता प्राविधिकहरूलाई कमैले चिन्छन् । आफूहरूले कलाकारको दाँजोमा निकै कम पारिश्रमिक पाउने गरेको गुनासो उनको छ । त्यही पारिश्रमिक पाउन पनि बारम्बार धाइरहनु परेको उनको समस्या अन्य प्राविधिकको भन्दा फरक छैन ।

'समयमा पारिश्रमिक दिँदैनन् हामीलाई । काम सकिसकेको हुन्छ । तर, पारिश्रमिक माग्दा भोलि आइज, पर्सी आइज भन्छन्,'फिल्महरूको नाम नखुलाउने सर्तमा उनले आफ्नो समस्या पोखे,'कलाकारको पारिश्रमिक घटाएर स्पटब्वाईलाई अलि बढी थपिदिनुपर्ने हो । दैनिक १५ सय दिए पनि राम्रो हुन्थ्यो, तर हामीलाई दिनको हजार नै दिइन्छ । राम्रो बजेट छ भने मात्र १५ सय पाउँछौं । बढाइदेऊ भन्दा बढाइदिँदैन । जति रोइकराइ गर्दा पनि बढाइदिँदैनन् । कलाकारहरूलाई १० लाख, २० लाख दिन्छन् हामीलाई त त्यही हजार ।'

दैनिक ज्यालादारीमै भर पर्ने हुँदा पहिलो लकडाउनमा उनलाई परिवार पाल्न हम्मेहम्मे भयो । 'धेरै गाह्रो भयो नि त्यतिबेला । मैले परिवारलाई कसरी खुवाएँ होला ? मलाई दु:ख भयो भन्ने थाहा पाएपछि प्राविधिक संघले चामल पुर्‍याउन आउनुभयो । नीता ढुंगाना, दीपाश्री निरौला, दिनेश डिसीले पनि चामल दिनुभयो,'उनले सुनाए,'पहिलो लकडाउनमा त के गरौं, के भनौं भएको थियो । छोरो पनि बिरामी । पछि दीपा दिदीले पाँच हजार दिनुभयो । विकास सरले पनि पैसा दिनुभयो । धेरै प्राविधिकलाई खान गाह्रो परेको थियो ।'

समयमै पारिश्रमिक नपाउँदा राजुलाई 'पैसा नदिनेहरूबारे पत्रिकामा समाचार छपाइदिएर फिल्म लाइन नै छोड्ने' झोंक पनि चल्दो रहेछ । भन्छन्,'कहिलेकाहीँ त धेरै रिस उठ्छ । दुनियाँलाई चिया पकाएर खुवाउनुपर्छ । कलाकारहरू उभिएको देख्यो भने डाइरेक्टरले कम कराउँछ ? कुर्सी दिनु पर्दैन भन्छन् । बिहान ६ देखि रातको ७ बजेसम्म काम गर्छौं हामी, हाम्रै पारिश्रमिक बढ्दैन ।'

प्रकाशित : असार ३२, २०७९ १६:४१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

मुलुकको परराष्ट्र नीति चिन्ताजनक अवस्थामा : लिङ्देन

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका अध्यक्ष एवम् प्रतिनिधिसभाका सांसद राजेन्द्र लिङ्देनले पछिल्लो समय मुलुकको परराष्ट्र सम्बन्ध कमजोर भएको भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । उनले पछिल्लो दिनमा सहायता, विकासको नाममा सांस्कृतिक क्षेत्रमा भइरहेको अतिक्रमणले मुलुकको परराष्ट्र नीति चिन्ताजनक अवस्थामा पुगेको बताएका हुन् । 

नेपाल–चीन हिमालयन मैत्री समाजले शनिबार काठमाडौंमा गरेको ‘नेपालको भूराजनीतिक अवस्था, यसका चुनौती र अबको बाटो’ विषयक विचार गोष्ठीमा

उनले सबै दलहरुसँग परामर्श गरेर तत्काल साझा धारणासहितको परराष्ट्र नीति बनाउन सरकारसँग आग्रहसमेत गरे । पृथ्वीनारायण शाहका दिव्य-उपदेशलाई अनुशरण गरेर अघि बढ्न सके त्यसले मुलुकको राष्ट्रिय नीति र परराष्ट्र नीतिमा कुनै समस्या नआउने पनि अध्यक्ष लिङ्देनले दाबी गरे ।

उनले सत्तास्वार्थकै लागि दलहरुले जेपनि गर्ने गरकोले मुलुकमा विदेशी हस्तक्षेप बढ्न गएको बताए । अध्यक्ष लिङ्देनले भने, ‘विदेशीहरुको समर्थन नलिइकन सत्तामा टिक्न सकिँदैन भन्ने मान्यतालाई बल दिन थाल्यौं भने त्यो त हस्तक्षेप बनेर आउने नै छ । त्यसकारण सबभन्दा पहिले नेपालको असंलग्नता, तटस्थता, पञ्चशीलको सिद्धान्तलाई जोसुकै पार्टीको सरकार भए पनि साझा मान्यताको रुपमा अगाडि लिएर जानुपर्दछ ।'

उनले सबै दलको सहमतिमा साझा परराष्ट्र नीति बनाउन सके मुलुकले बाह्य मुलुकको हस्तक्षेप झेल्नु नपर्ने पनि पटक-पटक दोहोर्‍याए ।


प्रकाशित : असार ३२, २०७९ १६:४१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×