अस्ट्रेलिया — अहिले पनि उच्च शिक्षा अध्ययनका लागि अस्ट्रेलिया नेपाली विद्यार्थीको पहिलो रोजाइमा छ । रोजेजस्तै विषयमा पढ्न पाइने, पढाइसँगै काम गर्ने अवसर र पढाइ सकेपछि पनि सजिलै करिअर अघि बढाउन सकिने सम्भावना भएकाले पनि अस्ट्रेलियाले धेरै विदेशी विधार्थीलाइ आकर्षित गरिरहेको छ । तर के अस्ट्रेलियामा सम्भावना मात्रै छ ? के यस्तो सम्भावनाबाट सजिलै लाभ लिन सकिन्छ ?

नयाँ आउने विद्यार्थीका लागि अस्ट्रेलियामा चुनौती पनि उत्तिकै छन् । ओपेरा हाउस, डार्लिङ हार्बर र यहाँका सामुन्द्रिक किनाराको सुन्दरता मात्रै यहाँ छैन ।  विश्वविद्यालयलाई सेमेस्टरपिच्छे तिर्नुपर्ने लाखौँको अध्ययन शुल्कको भार, बस्नका लागि कोठा नपाउने, समयमा काम नपाउने, सोचेजस्तो कमाउन नसकिने र सांस्कृतिक रूपमा घुलमिल हुन नसकिने समस्या पनि उत्तिकै छ । अनि परिवार तथा साथीभाइसँग नियमित भेटघाटको अवसर कम हुनाले पर्न सक्ने मानसिक स्वास्थ्यजन्य समस्यासँग जुध्नुपर्ने अवस्था पनि उत्तिकै छ । 

अस्ट्रेलिया सरकारको शिक्षा विभागको पछिल्लो तथ्यांक अनुसार अहिले अस्ट्रेलियामा ७ लाख २३ हजार अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थी अध्ययनरत छन् । जसमा नेपाली विद्यार्थीको संख्या ५७ हजार ४८ छ । नेपाली अहिले पनि अस्ट्रेलियाको अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थी संख्यामा तेस्रो नम्बरमा छन् । तथ्यांक अनुसार नेपाली विद्यार्थीले अस्ट्रेलियाली अर्थतन्त्रमा गत आर्थिक वर्षमा ४ दशमलव १ अर्ब बराबरको योगदान गरेका छन् । 

अध्ययनका लागि अस्ट्रेलियामा आउने नेपाली विद्यार्थी तथा अभिभावकले बुझ्नैपर्ने ४ विषयलाई हामीले बुझाउने प्रयास गरेको छौँ ।  

१‍. कोठा पाउने समस्या 

अस्ट्रेलिया सरकारले केही महिनाअघि आप्रवासी संख्याको कोटा घटाउने निर्णय सार्वजनिक गरेको थियो । यो निर्णयका पछाडि बढ्दो आवास समस्या जिम्मेवार थियो । सन २०२३ को तथ्यांक अनुसार अस्ट्रेलियामा ३ लाख २८ हजार अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थी भर्ना भएकोमा जम्मा १ लाख ३० हजारलाई मात्र विद्यार्थी आवास रहेको थियो । जुन सरकार तथा विश्वविद्यालयले प्रदान गर्दछ । यस बाहेकका विद्यार्थीले भने व्यक्तिगत रूपमा कोठा भाडा खोज्नुपर्ने बाध्यता छ ।

अस्ट्रेलियामा कोठा भाडामा लिनका लागि जागिर, कोठा भाडा लिएको व्यक्तिको विगतको विवरण लगायत सूचना हेर्ने गरिन्छ । त्यसैले पनि भर्खरै अध्ययनका लागि विदेशी विद्यार्थीले कोठा भाडामा पाउन त्यति सजिलो छैन । अर्कोतिर यहाँका घरधनीका लागि भर्खरै आएका विद्यार्थी प्राथमिकता पर्दैनन् । त्यसले पनि समस्या थप जटिल बनाएको छ । अस्ट्रेलियामा आफ्नै घर बनाएर बसेका दसौँ हजार नेपाली भए पनि उनीहरूले आफ्नो घर भाडामा नलगाउने गरेकाले नेपाली विद्यार्थीलाई नेपालीको घरमा भाडा पाउन मुस्किल छ । त्यसैले उच्चशिक्षा अध्ययनका लागि आउने विद्यार्थीले आफ्नो वासस्थानको पूर्व तयारी गरेर आउनु उपयुक्त हुन्छ ।

२. कामको समस्या

अस्ट्रेलियाको अहिले  बेरोजगार दर ४ दशमलव ३ प्रतिशत छ । तर पनि भर्खरै आएका अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीलाई जागिर पाउन भने सहज छैन । एकातिर यहाँको कामको प्रकृति र काम गर्ने शैलीका बारेमा जानकार नहुनु र नेपालबाट आउने अधिकांशले कुनै कामको अनुभव नलिई आउने कारणले समस्या देखिने गरेको छ  कामका लागि आवेदन दिए पनि यहाँको अन्तरवार्ता शैली र कार्यक्षेत्रका बारेमा जानकार नहुँदा उनीहरू काम पाउन असफल हुने गरेका छन् । अर्कोतिर विद्यार्थीले दुई सातामा ४८ घन्टामात्र काम गर्न पाउने भएकाले समेत रोजगारदाताले पूर्णकालीन काम गर्न पाउने कर्मचारीलाई रुचाउने गरेका छन् । 

मुख्य गरेर नयाँ आउने विद्यार्थी क्लिनिङ (सरसफाइ), रेस्टुरेन्ट तथा क्याफेमा काम गर्ने गरेका छन् तर अनुभव तथा यहाँको नियम नबुझेका कारण थोरै तलबमा काम गर्नुपर्ने बाध्यता छ । अधिकांश विद्यार्थीको रोजाइमा एज्ड केयर (वृद्धवृद्धाको हेरचाह गर्ने) स्थान रहे पनि त्यसका लागि तालिम लिन करिब १ हजार डलर खर्च हुने गरेको छ यद्यपि तालिम पछि काम पाउने कुनै ग्यारेन्टी समेत हुँदैन ।  विद्यार्थी परामर्श तथा माइग्रेसनको क्षेत्रमा काम गरिरहेकाहरू नयाँ आउने विद्यार्थीलाई अस्ट्रेलियामा आवश्यक जनशक्ति अनुसारको सीप सिकेर मात्र आउन सुझाव दिन्छन् । 

३. महँगो शैक्षिक शुल्क

अस्ट्रेलियामा शैक्षिक शुल्क नेपालको तुलनामा अत्यन्तै महँगो छ । तथ्यांक अनुसार यहाँका विश्वविद्यालयमा उच्चशिक्षा अध्ययन गर्न आउने विद्यार्थीले वार्षिक न्यूनतम २० हजार डलर (करिब १८ लाख रुपैयाँ) देखि ५० हजार डलर (करिब ४६ लाख रुपैयाँ) सम्म बुझाउनुपर्छ । उच्चशिक्षा अध्ययनका लागि आउने विद्यार्थी दुई साताको ४८ घण्टा काम गरेर यहाँको सबै खर्च कटाएर शैक्षिक शुल्क जुटाउन असम्भव छ । यसले यहाँ आउने विद्यार्थीलाई मानसिक तनाव त दिन्छ नै नेपालमा रहेका अभिभावकलाई समेत थप आर्थिक भार पर्छ । 

विश्वव्यापी रूपमा बढिरहेको महँगीले अस्ट्रेलियालाई समेत गाँजेको छ । कोठा भाडा पाए पनि अहिले एउटा कोठाको साताको न्यूनतम १ सय ५० देखि २ सय डलरसम्म तिर्नुपर्छ भने अन्य अतिरिक्त खर्च समेत धेरै बढेको छ । अस्ट्रेलियामा अहिले न्यूनतम प्रतिघण्टा २४ डलर ९५ सेन्ट डलर श्रमको मूल्य तोकिएको छ ।  यदि विद्यार्थीले दुई साताको ४८ घण्टा काम गर्न पाए भने करिब १२ सय डलरसम्म कमाउन सक्छन् । जसमा सरकारी ट्याक्स कटाएर करिब १ हजार डलरसम्म आम्दानी गर्न सक्छन् । कोभिडपछि कम हुँदै गएको कामको अवसरका कारण सधैँभरि दुई सातामा तोकिएको समय अवधिको काम पाउन सकिन्छ भन्ने ग्यारेन्टी भने छैन ।