घरमै गड्यौला पालेर मल बेच्छन् राई दम्पती

हेटौंडा–७ का जानुका र धनराज राईले घरमै गड्यौला पालन गरी मासिक ३ क्विन्टल जैविक मल उत्पादन गर्दै आएका छन्।

असार २८, २०८३

प्रताप विष्ट

The Rai couple raise earthworms at home and sell fertilizer

हेटौंडा — किसानले धान खेतीका लागि रासायनिक मलको हाहाकार बेहोरिरहेका बेला हेटौंडा उपमहानगरपालिका–७ का राई दम्पतीले घरमै गड्यौला पालन गरेर अभाव पुर्ति गर्दै आएका छन् । हेटौंडा–७ नागस्वतीको हरियाली चोकमा बस्दै आएकी जानुका राई र धनराज राईले २०६० सालदेखि गड्यौला पालन गरेर मल बनाउँदै आएका हुन् । 

जानुकाले गाउँमै तालिम लिएर जैविक मल बनाउन सुरु गरेकी हुन् । ३ हजार रुपैयाँमा एक किलो गड्यौला किनेर सुरु गरेकी उनले अहिले ५० किलो पालेर मासिक ३ क्विन्टलसम्म मल उत्पादन गर्दै आएको बताइन् । ‘१ किलो गड्यौलाले ५० किलो जति मल निकाल्ने गरेको छ । पहिले १ किलो मल बिकाउन धौधौ हुन्थ्यो । अहिले माग पूरा गर्न कठिन भएको छ,’ उनले भने ।

किसानलाई चाहिएको मात्रामा रासायनिक मल नपाउने भएकाले गड्यौला मलको माग बढ्दै गएको राई दम्पतीले सुनाए । गड्यौलाको मल प्रतिकिलो ३५ रुपैयाँमा बिक्री भइरहेको छ । उनले भनिन्, ‘घरमा तरकारी उब्जाउन र अन्नपात फलाउन पनि निकै सहज भएको छ । माग बढ्दै गएकाले अब उत्पादन बढाउने गरी थप्ने तयारीमा छौं ।’ 

घामपानी छेक्ने एक कोठामा तयार गरिएको एक पिटमा गड्यौलाको बासस्थान बनाइएको छ । मासिक ३० डोका मल राखेर गड्यौलाको बासस्थान तयार गरिन्छ । गाइभैंसीको मलमुत्र र घरमै उपलब्ध हुने कुहिने फोहोर (चियापत्ती, तरकारीका बोक्रा, अण्डाको बोक्रा तथा पातपतिंगर)बाट मल तयार गर्छन् । उनका अनुसार गड्यौला मल उत्पादन थोरै मिहनेत गरेर धेरै लाभ लिन सकिने पेसा हो ।

गड्यौलालाई बाँच्न उचित तापक्रम चाहिने हुँदा तापक्रम जाँच गरिरहन आवश्यक हुने जानुका बताउँछिन् । गड्यौला बस्ने स्थानको तापक्रम ३६ डिग्रीसम्म हुनुपर्छ । उनका अनुसार चौपायाको मलमुत्रलाई संकलन गरेर त्यसै स्थानमा गड्यौला राखिन्छ । गड्यौलाले त्यसलाई आहाराको रुपमा खाने गर्छ र त्यही मलमुत्र गर्छ । यसरी केही समयपछि जैविक मल तयार हुन्छ । ‘उतिबेला लिएको तालिमले आत्मनिर्भर बनाउने भन्ने लागेको थिएन,’ जानुकाले भनिन्, ‘फोहोर भनेर फालिएका वस्तु नै यति उपयोगी हुन्छ भनेर मैले सोचेकी थिइन्, फोहोरबाट धेरै लाभ लिन सकिने रहेछ ।’

प्रताप विष्ट कान्तिपुरको हेटौडा संवाददाता हुन् । उनी स्थानिय राजनीतिक र सामाजिक मुद्धाबारे रिपोर्टिङ/टिप्पणी लेख्छन् ।

Link copied successfully