धनकुटा — धनकुटामा विष्णुमाया कन्दङबालाई धेरैले उनको वास्तविक नामभन्दा 'कविता' भनेर चिन्छन्। तीन दशकभन्दा बढी समयदेखि फलफूल प्रशोधन क्षेत्रमा सक्रिय उनी ग्रामीण महिला उद्यमशीलताको सफल उदाहरण बनेकी छन्। तीन लाख रुपैयाँको लगानीबाट सुरु गरेको उद्योग अहिले १५ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको लगानी भएको व्यवसायमा विस्तार भएको छ।

२०४८ सालमा तेह्रथुमबाट धनकुटा विवाह गरेर आएकी कविताले स्थानीय रूपमा प्रशस्त उत्पादन हुने जुनार र सुन्तला बजार अभावमा खेर गएको देखेपछि फलफूल प्रशोधनमार्फत आम्दानी गर्ने सोच बनाइन्। त्यही सोचले उनको जीवनको दिशा नै बदलिदियो।

२२ दिनकी सुत्केरी अवस्थामै उनले सुन्तला प्रशोधनसम्बन्धी तालिम लिन संघर्ष गरिन्। सुरुमा आयोजकले अस्वीकार गरे पनि तत्कालीन गाविस अध्यक्ष नरेन्द्र निरौलाको पहलपछि उनी तालिममा सहभागी भइन्। 'स्टेशनरी पनि चाहिँदैन, भत्ता पनि चाहिँदैन, तालिममा बस्न मात्रै दिनुहोस् भने पछि सहभागी हुन दिए,' उनले भनिन्, 'त्यही तालिमपछि २०५२ सालदेखि फलफूल प्रशोधन सुरु गरेँ । २०५६ सालमा कविता फलफूल प्रशोधन उद्योग नै दर्ता गरेँ ।'

भाडाको घरबाट सुरु भएको उद्योगले स्थानीय किसानका उत्पादनलाई बजारयोग्य वस्तुमा रूपान्तरण गर्दै विस्तार पायो। २०६६ सालमा उनी धनकुटाकै उत्कृष्ट उद्यमी घोषित भइन्। उत्कृष्ट उद्यमीका रूपमा उनले थाइल्यान्ड, कम्बोडिया, भियतनाम, सि‌ंगापुर र मलेसियासम्म भ्रमण गर्ने अवसर पाइन्। अन्तर्राष्ट्रिय अनुभवले उद्योग सञ्चालन र बजार विस्तारमा नयाँ दृष्टि दिएको उनी बताउँछिन्।

सुरुमा जुनार र सुन्तलाको प्रशोधनबाट सुरु भएको उद्योगले अहिले २० भन्दा बढी उत्पादन बजारमा ल्याएको छ। आँप, सुन्तला र बेलका जुस तथा स्क्वास, बेलको स्क्वास, आँप, कागती, तामा र खुर्सानीका अचार, रेडी–टु–सर्भ पेय पदार्थ, टमाटर केचप र सोया सस उद्योगका प्रमुख उत्पादन हुन्। धनकुटाबाट सुरु भएको बजार अहिले काठमाडौंसहित देशका विभिन्न स्थानसम्म विस्तार भएको छ।