यो वर्ष वैशाख महिनामा २९ हजार ७४० जनाले चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको भ्रमण गरेका छन्, जुन संख्या पछिल्ला तीन वर्षमा सबैभन्दा बढी हो ।
चितवन — चैतपछि चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज घुम्न आउनेहरूको संख्या घट्न सुरु हुन्छ । तर यो वर्ष चैतमा भन्दा वैशाखमा धेरै जनाले चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज घुमेका छन् । निकुञ्जका सूचना अधिकारी अविनाश थापा मगरले गएको वैशाखमा स्वदेशी, विदेशी र सार्क देशका गरी कुल २९ हजार ७४० जनाले निकुञ्ज घुमेको जानकारी दिएका छन् । वैशाखमा निकुञ्ज घुम्नेहरूको यो संख्या तीन वर्षयताकै धेरै हो ।
सामान्यतया कात्तिक महिनामा चितवन निकुञ्ज घुम्नेहरूको संख्या अत्यधिक हुन्छ । हिउँदपछि निकुञ्ज घुम्नेहरू चैत महिनामा धेरै हुने गरेको निकुञ्जको विवरणमा देखिन्छ । गएको कात्तिकमा ३२ हजार २५२ जनाले निकुञ्ज घुमेका थिए । त्यसपछि संख्या घट्दै गएर फागुनमा २७ हजार ४०५ पुग्यो । चैतमा झनै घटेर २५ हजार ९८५ पुग्यो । तर वैशाखमा आएर फेरि बढेको छ ।
आर्थिक वर्ष ०८०/८१ मा वैशाखमा निकुञ्ज घुम्ने २६ हजार ६३० थिए । त्यो वर्ष चैतमा ३४ हजार ४१९ जनाले निकुञ्ज घुमेका थिए । त्यसै गरी आर्थिक वर्ष ०८१/८२ मा वैशाखमा २२ हजार ७७७ जनाले निकुञ्ज भ्रमण गरेका थिए । त्यसभन्दा अघिल्लो महिना चैतमा निकुञ्ज प्रवेश गर्नेको संख्या २५ हजार ४२२ थियो । यो आर्थिक वर्षमा चैतभन्दा बढी वैशाखमा पर्यटक आएका छन् ।
धेरै घुम्नेमा स्वदेशी छन् । चैतमा भन्दा वैशाखमा निकुञ्ज घुम्ने सार्क देशका पर्यटक केही घटेका छन् । विदेशी भने थोरै बढेका छन् । विदेशी पर्यटक चैतमा ९ हजार ७१७ र वैशाखमा ९ हजार ८८१ आएका थिए । त्यसै गरी सार्क देशका चैतमा २ हजार ३४४ र वैशाखमा योभन्दा पनि घटेर १ हजार ८१३ आएका छन् । चैतमा १३ हजार ९२४ नेपालीले निकुञ्ज घुमेका थिए । वैशाखमा यो संख्या १८ हजार ४६ पुगेको छ ।
नेपालीले कात्तिकपछि सबैभन्दा धेरै वैशाखमा नै निकुञ्ज घुमेका छन् । कात्तिकमा निकुञ्ज घुम्ने नेपाली १९ हजार १०९ रहेको निकुञ्ज कार्यालयले जनाएको छ । त्यसपछि घट्दै गएर चैतमा झनै खुम्चिएको थियो । सरकारले हाल शनिबार र आइतबार दुई दिन कार्यालय बिदा दिने निर्णय गरेको छ । इन्धन प्रयोग घटाउन सुरु भएको बिदाले घुमघाममा सकारात्मक प्रभाव पारेको पर्यटन व्यवसायीको अनुभव छ ।
सौराहाका पर्यटन तथा होटल व्यवसायी जितु तामाङ दुई दिने बिदाको प्रभाव राम्रो परेको बताउँछन् । ‘पहिला शनिबार मात्र बिदा हुँदा शुक्रबार अबेला आउने, शनिबार घुमेर फर्कने चलन थियो । हामीहरू आज शुक्रबार धेरै पाहुना आउँछन् भन्थ्यौँ । यो पटक दुई दिने बिदाले शुक्रबार होइन, शनिबार मान्छे आउँछन्,’ तामाङले भने । शनिबार चाँडै आउने र आइतबार अबेला फर्कने गरेको उनले बताए ।
वैशाखको सुरुमा नयाँ वर्षको प्रभाव पर्ने उनले बताए । यो पटक दिनहुँ जसो पानी परिरहेकाले चर्को गर्मी पनि छैन । ‘नेपालीहरू खास गरेर असोज, कात्तिक, मंसिर र पुस महिनामा धेरै आउँछन् । माघ, फागुन र चैतमा विदेशी धेरै हुन्छन् । वैशाखदेखि भदौसम्म पर्यटक अरू बेलाको भन्दा कमै हुने गर्थे,’ नेचर गाइडसमेत रहेका तामाङले भने । यो पटक जेठमा पनि नेपालीको संख्या राम्रै रहेको उनी बताउँछन् ।
चितवन निकुञ्ज देशको पहिलो राष्ट्रिय निकुञ्ज हो । वन्यजन्तु अवलोकन गर्ने पर्यटकका लागि चितवन देशको मुख्य गन्तव्य हो । निकुञ्जमा दुर्लभ एकसिंगे गैँडा, पाटेबाघजस्ता अनेकौँ जीवजन्तु छन् । निकुञ्ज आसपासका आदिवासी थारु, बोटे, कुमाल र दरै समुदायको संस्कृतिले पनि पर्यटकलाई आकर्षित गरेको छ । हात्ती सफारी, जंगल जिप सफारी, जंगल वाक र डुंगा सफारी यहाँका मुख्य पर्यटकीय गतिविधि हुन् । निकुञ्ज घुम्न देश–विदेशबाट वर्षमा तीन लाख हाराहारीमा पर्यटक आउने गरेको निकुञ्जको तथ्यांक छ ।
