काठमाडौँ — चालु आर्थिक वर्षको दोस्रो त्रैमाससम्ममा सञ्चालनमा रहेका २० वाणिज्य बैंकले कुल ३० अर्ब ५९ करोड रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेका छन् । यो चालु आर्थिक वर्षको साउनदेखि पुससम्म बैंकहरूले कमाएको नाफा हो । 

गत आर्थिक वर्षको दोस्रो त्रैमासको तुलनामा यो करिब साढे ११ प्रतिशतले बढी हो । गत आर्थिक वर्षको दोस्रो त्रैमासमा यी बैंकहरूको खुद नाफा २७ अर्ब ४३ करोड रुपैयाँ थियो । गत आर्थिक वर्षको दोस्रो त्रैमासको तुलनामा यस वर्षको सोही अवधिमा ९ वटा बैंकको नाफा घटेको छ । १० वटाको बढेको छ भने एउटा बैंकको नाफा ऋणात्मक छ । यद्यपि औसतमा दोस्रो त्रैमासमा वाणिज्य बैंकहरूको नाफा साढे ११ प्रतिशतले बढेको देखिन्छ ।

अघिल्ला दुई आर्थिक वर्षमा जस्तै यस वर्ष पनि बैंक तथा वित्तीय संस्थाले लगानीयोग्य रकम थुपारेरै बसेका छन् । उक्त अवधिमा अपेक्षित रूपमा कर्जा माग बढेको छैन् । २३ भदौको जेनजी आन्दोलन र २४ को प्रदर्शनले भर्खरै सुध्रिन थालेको कर्जाको माग पुनः घटाएको छ । पुराना ऋणीबाट पनि कर्जा असुली हुन सकिरहेको छैन । अझ पछिल्ला महिनामा बैंकहरू तोडफोड, चोरी, लुटपाटमा पर्ने र कर्मचारीमाथि हातपात गरिनेलगायत घटना भइरहेका छन् । यस्तो अवस्थामा पनि औसतमा बैंकहरूको नाफा बढेकै देखिन्छ । तर, विगतका तुलनामा यस वर्ष नाफा घटेको बैंकरहरू बताउँछन् ।

दोस्रो त्रैमासमा बैंकहरूको वित्तीय अवस्था मिश्रित देखिएको वित्तीय क्षेत्रका जानकार भुवन दाहालले जनाए । उनका अनुसार कुनै बैंकको खराब कर्जाबापत नोक्सानी व्यवस्था बढेको र कुनैको घटेको छ । कुनै बैंकको नोक्सानी व्यवस्था बढ्दा पनि नाफा बढेको देखिन्छ । ‘६ महिनामा बैंकपिच्छे फरक–फरक प्रवृत्ति देखिन्छ । कसैको खराब कर्जाबापत नोक्सानी व्यवस्था बढेकाले नाफा घटेको छ । तर कसैले खराब कर्जाबापतको नोक्सानी व्यवस्था बढ्दा पनि नाफा बढेको छ,’ दाहालले भने, ‘यसले बैंकिङ व्यवसाय एउटै दिशामा नभएको पुष्टि हुन्छ ।’ प्रायः बैंकको गैरब्याज आय बढेको देखिन्छ । गैरब्याज आय बढ्नु भनेको बजारमा आर्थिक गतिविधि बढेको संकेत भएको उनको भनाइ छ । 

गत वर्षको तुलनामा यस वर्षको दोस्रो त्रैमासमा नाफा घट्ने नौ बैंकहरूको नाफा घटेको छ । उनीहरूको नाफा १३ देखि ५० प्रतिशतसम्म घटेको बैंकहरूले प्रकाशन गरेको अपरिष्कृत वित्तीय विवरणमा उल्लेख छ ।

दोस्रो त्रैमासमा लक्ष्मी सनराइज बैंक नोक्सानमा गएको हो । यो बैंकको नाफा गट वर्षको सोही अवधिको तुलनामा २७ करोडले ऋणात्मक छ । गत वर्षको तुलनामा यस वर्ष यो बैंकको खराबकर्जा बापतको नोक्सानी व्यवस्था शतप्रतिशतभन्दा धेरैले बढेपछि यो बैंकको नाफा ऋणात्मक बनेको हो ।

सिटिजन्स बैंकको नाफा ३५ करोडमा सीमित छ । गत वर्षको तुलनामा यो बैंकको नाफा करिब ४७ प्रतिशतले घटेको देखिन्छ । यो बैंकको नोक्सानी व्यवस्था बढेकाले नाफा धेरैले घटेको देखिन्छ ।

नाफा रकमका आधारमा नबिल बैंक सबैभन्दा अग्रस्थानमा छ । नबिलको नाफा सबैभन्दा धेरै चार अर्ब ७५ करोड रुपैयाँ छ । प्रतिशतका आधारमा कुमारी बैंकको नाफा सबैभन्दा धेरै बढेको देखिन्छ । यस बैंकको यसअघिको नोक्सानी व्यवस्था घटेकाले नाफाको वृद्धिदर धेरै देखिएको हो ।

दोस्रो त्रैमासमा धेरै बैंकको नाफा घट्नुको मुख्य कारण खराब कर्जा बढ्नु पनि हो । खराब कर्जा बढेपछि त्यसबापत राख्नुपर्ने नोक्सानी व्यवस्था धेरै भएकाले बैंकहरूको नाफामा असर परेको हो । गत गत पुससम्म बैंकहरूको निष्क्रिय कर्जा औसत ५.०९ प्रतिशत छ । गत वर्षको दोस्रो त्रैमासमा यस्तो अनुपात ४.५१ प्रतिशत थियो । गएको ५ महिनामा सबैभन्दा धेरै खराब कर्जा हिमालयन बैंकको छ । यस बैंकको खराब कर्जा ७.९६ प्रतिशत पुगेको छ । प्रभु बैंकको ७.९४, नेपाल इन्भेस्टमेन्ट मेगा बैंकको ७.९० र एनआईसी एसिया बैंकको ७.४७ प्रतिशत खराब कर्जा रहेको देखिन्छ ।

कुमारी बैंकको खराब कर्जा ६.९२, सिटिजन्स बैंक इन्टरनेसनलको ६.८६, प्राइम कमर्सियल बैंकको ६.३८, लक्ष्मी सनराइज बैंकको ५.५० र नेपाल बैंकको ५.३४ प्रतिशत पुगेको छ । ग्लोबल आईएमई बैंकको ४.९१, कृषि विकास बैंकको ४.६५, एनएमबी बैंकको ४.५६, राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको ४.३६, नबिल बैंकको ४.२५ र माछापुच्छ्रे बैंकको ४.२५ प्रतिशत रहेको वित्तीय विवरणमा उल्लेख छ ।

सञ्चालनमा रहेको २० बैंकमध्ये ८ बैंक भने खराब कर्जा घटाउन सफल भएको देखिन्छ । खराब कर्जाबापतको नोक्सानी व्यवस्था पनि बढेको छ । बैंकहरूले गत वर्ष खराब कर्जा बापत २६ अर्ब ४९ करोड नोक्सानी व्यवस्था गरेकामा यस वर्ष यस्तो व्यवस्था २८ अर्ब ७४ करोड रुपैयाँ पुगेको छ ।

यस वर्षको दोस्रो त्रैमाससम्ममा बैंकहरूको खुद ब्याज आम्दानी मात्रै ४ प्रतिशतले बढेको छ । सो अवधिमा बैंकहरूको कुल ब्याज आय ९५ अर्ब ९७ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । गत वर्ष यस्तो आय ९२ अर्ब ५० करोड रुपैयाँ थियो । कुमारी बैंकको खुद ब्याज आय २८ प्रतिशतले बढेर ६ अर्ब ७८ करोड पुगेको छ । तर नेपाल इन्भेष्टमेन्ट, ग्लोबल आईएमई, एनआइसी एसिया, स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड, हिमालयन र नेपाल बैंकको खुद ब्याज आम्दानी भने घटेको देखिन्छ ।